పంజాబ్ గ్రామంలో ఆచరిస్తున్న వ్యవసాయ విధానం అందరికీ ఆదర్శనీయం

కేంద్ర వ్యవసాయ మంత్రి శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ ఇటీవల పంజాబ్ రాష్ట్రంలోని మోగా జిల్లా రన్సిహ్ కలాన్ గ్రామాన్ని సందర్శించి అక్కడి రైతులు ఆరు సంవత్సరాలుగా ఒక్కసారి కూడా స్టబుల్‌ దహనం చేయకుండా సాగు చేయడాన్ని ప్రశంసించారు. ఈ ప్రశంస ఒక చిన్న కార్యక్రమం యొక్క భాగం మాత్రమే కాదు; అది భారత వ్యవసాయ వ్యవస్థలో జరుగుతున్న నిశ్శబ్ద మార్పుకు象కంగా నిలిచింది. పంజాబ్‌ పేరు సంవత్సరాలుగా పంట మిగులు కాల్చడంపై విమర్శలు ఎదుర్కొన్నప్పటికీ, ఈ గ్రామం చూపిన మార్గం భారత వ్యవసాయానికి కొత్త దిశను సూచిస్తోంది. ఈ సంవత్సరం పంజాబ్ మొత్తంలో స్టబుల్ దహనం ఘటనలు గణనీయంగా తగ్గిన విషయం, రైతుల ఆలోచనల్లో జరుగుతోన్న పాజిటివ్ మార్పుకు సంకేతం.

పచ్చని విప్లవం సమయంలో దేశానికి అన్నభద్రతను ఇచ్చిన అత్యంత కీలక ప్రాంతాల్లో పంజాబ్ ఒకటి. అయితే ఆ విప్లవం నుంచి వచ్చిన పర్యవసానాలు ఇప్పటికీ రైతులను కష్టాల్లోకి నెట్టాయి. అధిక రసాయనాల వినియోగం, నీటిని అతిగా పంపింగ్ చేయడం, వరి–గోధుమల ఏకపంట సాగుపై ఆధారపడటం వల్ల అక్కడి భూములు అలసిపోయాయి. భూగర్భ జలమట్టం పడిపోతూ రైతులకు కొత్త సమస్యలను తెచ్చింది. వాతావరణ మార్పులు ఈ కష్టాలను మరింత పెంచాయి. ఒకప్పుడు సమృద్ధిగా ఉన్న పొలాలు ఇప్పుడు వర్షాభావం, వరదలు, ఉష్ణతరంగాల వల్ల తరచూ నష్టపోతున్నాయి.

ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో రన్సిహ్ కలాన్ గ్రామం చూపిన మార్గం ప్రాముఖ్యత సంతరించుకుంది. ఈ గ్రామం రైతులు పంట మిగులు కాల్చడం మానేసి భూమికి హాని చేయని పద్ధతులను స్వీకరించారు. మిగిలిన పంటను నేలలో కలిపి భూమి సారాన్ని పెంచే యంత్రాలను ఉపయోగించారు. ఈ పద్ధతులు నేల సూక్ష్మజీవులను కాపాడడంతో పాటు మరుసటి పంటకు సహజమైన పోషణను అందించాయి. నేలను చెదరకుండా ఉంచే సాగు సాంకేతికతలను అవలంబించడం వల్ల నీటి వినియోగం తగ్గింది. రైతులు తమ ఖర్చులను తగ్గించుకోవడంతో పాటు పర్యావరణాన్ని రక్షించే దిశగా ముందడుగు వేశారు.

ఈ మార్పులు ఒక్కొక్కరిగా కాదు; రైతులందరూ కలిసి తీసుకున్న నిర్ణయాలు. సామూహిక చైతన్యం ఏర్పడినప్పుడు పద్ధతులు గ్రామ స్థాయిలో వేగంగా మార్పును తీసుకువస్తాయి. ఒక రైతు కాల్చినా పక్క రైతుల ప్రయత్నం వృథా అవుతుందనే భావనతో గ్రామం మొత్తం ఒకే దిశలో నడిచింది. అది శిక్షల భయంతో కాదు; నమ్మకంతో జరిగింది. రైతులు మొదట్లో ఈ పద్ధతులపై సందేహపడ్డప్పటికీ, ప్రభుత్వ సహాయం, శాస్త్రవేత్తల మార్గదర్శకత్వం, విజయాల్ని ప్రత్యక్షంగా చూసిన తర్వాత ధైర్యంగా ముందుకు అడుగేశారు.

భారత వ్యవసాయానికి ఇది అత్యవసరమయిన దశ. పంటల్లో రసాయనాల అధిక వినియోగం వల్ల భూమి చెడిపోవడం, నీటి వనరులు తగ్గిపోవడం, రైతులైన వారిపై ఆర్థిక ఒత్తిడి పెరగడం వంటి సమస్యలు దేశవ్యాప్తంగా సాధారణం అయ్యాయి. యువత వ్యవసాయాన్ని వృత్తిగా స్వీకరించడంపై ఆసక్తి కోల్పోతున్నంత తీవ్ర స్థితి ఏర్పడింది. ఈ నేపథ్యంలో సుస్థిర సాగు పద్ధతులు రైతు ఆదాయాన్ని కాపాడడమే కాక భవిష్యత్తు తరాలకు భూమిని రక్షించే పరిష్కారంగా మారాయి. రైతు కుటుంబాల భద్రత, దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ స్థిరత్వం, ప్రజల ఆరోగ్యం ఇవి అన్నీ వ్యవసాయ పద్ధతుల మార్పుతో ముడిపడి ఉన్నాయి.

కేంద్ర మంత్రి చేసిన ప్రశంస రైతులకు ఒక మానసిక బలం. కానీ ప్రశంసలు మాత్రమే సరిపోవు. ఈ విజయాన్ని దేశవ్యాప్తంగా పునరావృతం కావాలంటే ప్రభుత్వం మరింత ప్రణాళికాబద్ధంగా ముందుకు రావాలి. రైతులకు అవసరమైన యంత్రాల సబ్సిడీలు సమయానికి అందాలి. పంట వైవిధ్యాన్ని ప్రోత్సహించే MSP సవరణలు చేయాలి. పంట మిగులు ఉపయోగించే గ్రామ స్థాయి కంపోస్టింగ్ యూనిట్లు ఏర్పాటు చేయాలి. రైతులతో నేరుగా పనిచేసే వ్యవసాయ విస్తరణ సేవలు మరింత బలపడాలి. ముఖ్యంగా, సుస్థిర పద్ధతులతో పండించిన ధాన్యానికి ప్రత్యేక మార్కెట్లు ఉండాలి. రైతు చేసిన పర్యావరణ రక్షణకు ఆర్థిక మద్దతు కూడా లభించాలి.

సుస్థిర వ్యవసాయం అంటే పర్యావరణం కోసం రైతు ఏదో త్యాగం చేయడం కాదు. అది రైతు స్వంత భవిష్యత్తును రక్షించే పెట్టుబడి. పంట మిగులు కాల్చకపోవడం వల్ల కాలుష్యం తగ్గడమే కాక భూమిలోని సహజస్వభావం పునరుద్ధరించబడుతుంది. భూమి ఆరోగ్యం మెరుగవడమే కాదు, ఆరోగ్య ఖర్చులు కూడా తగ్గుతాయి. పర్యావరణ పరిరక్షణ అనే పెద్ద లక్ష్యంతో పాటు, కుటుంబానికి, సమాజానికి, ఆర్థిక వ్యవస్థకు లాభాలు చేరతాయి.

పంజాబ్ రైతులు చూపిన మార్గం భారత వ్యవసాయం ఎటువైపు వెళ్లాలో స్పష్టమైన సూచన. ఈ మార్పు ఒక్క రాష్ట్రానికో లేక ఒక గ్రామానికో పరిమితం కాకూడదు. దేశం మొత్తం దీనిని ఒక మోడల్‌గా చూడాలి. మార్పు సాధ్యమని ఈ గ్రామం నిరూపించింది. ఇప్పుడు దాన్ని విస్తరించే బాధ్యత కేంద్రం మరియు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలపై ఉంది. రైతులకు సరైన మార్గదర్శకత్వం, నిరంతర సహాయం, ప్రోత్సాహకాలు అందించినప్పుడు వ్యవసాయం భవిష్యత్తు మరింత నమ్మకంగా కనిపిస్తుంది.

భారతదేశం ఇప్పుడు ఒక కీలక మలుపు వద్ద నిలబడింది. నీటి సంక్షోభం వేగంగా పెరుగుతోంది. వాతావరణ మార్పులు వ్యవసాయంపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతున్నాయి. సంప్రదాయ సాగు పద్ధతులు ఈ సవాళ్లను ఎదుర్కొనేంత బలంగా లేవు. కొత్త పద్ధతులు నేర్చుకోవడం, శాస్త్రీయ ఆచరణలను తీసుకురావడం అవసరం. రైతుల శ్రమతో పాటు శాస్త్రం, పాలసీలు, మరియు సమాజం కలిసి పనిచేయాల్సిన సమయం వచ్చింది. రన్సిహ్ కలాన్ గ్రామం మార్గం చూపింది. ప్రశ్న మాత్రం ఇది భారత్ మొత్తం ఈ పాఠాన్ని నేర్చుకుంటుందా? లేక ఇది ఒక గ్రామం గర్వకథగానే మిగిలిపోతుందా?