నేడు ఇస్లామాబాద్లో శాంతి చర్చలు
పశ్చిమాసియాలో నెల రోజులకు పైగా కొనసాగుతున్న భీకర పోరాటానికి ముగింపు పలికే దిశగా నేడు పాకిస్థాన్ వేదికగా కీలక అడుగు పడనుంది. ప్రపంచ దేశాలు ఎంతో ఆసక్తిగా ఎదురుచూస్తున్న అమెరికా-ఇరాన్ ముఖాముఖి చర్చలు ఇస్లామాబాద్లో నేడు ప్రారంభం కానున్నాయి. బుధవారం కుదిరిన రెండు వారాల తాత్కాలిక కాల్పుల విరమణను శాశ్వత శాంతి ఒప్పందంగా మార్చడమే లక్ష్యంగా ఇరుపక్షాలు చర్చలు జరపనున్నాయి. ఈ చర్చలు ప్రధానంగా ఇరాన్ ప్రతిపాదించిన '10 సూత్రాల ప్రణాళిక' ఆధారంగా జరుగుతాయని టెహ్రాన్ చెబుతుండగా, అమెరికా మాత్రం ఇరాన్ అణు సామర్థ్యాల నిర్మూలన, హోర్ముజ్ జలసంధి పునరుద్ధరణ వంటి కఠిన నిబంధనలపై పట్టుబట్టే అవకాశం కనిపిస్తోంది.
చర్చల్లో భాగంగా ఇరాన్ ముందుకు తెచ్చిన 10 సూత్రాల ప్రతిపాదనలో.. తమపై ఉన్న ఆంక్షల ఎత్తివేత, భవిష్యత్తులో దాడులు జరగవనే హామీ, హోర్ముజ్ జలసంధిలో రవాణా వంటి అంశాలు ఉన్నాయి. అయితే అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ మాత్రం ఈ చర్చలను తమకు అనుకూలమైన మరికొన్ని కీలక అంశాలతో ముడిపెడుతున్నారు. ముఖ్యంగా ఇరాన్ తన అణు ఇంధనాన్ని వదులుకోవాలని, యురేనియం శుద్ధిని పూర్తిగా నిలిపివేయాలని ట్రంప్ డిమాండ్ చేస్తున్నారు. ఈ విరుద్ధ ప్రయోజనాల మధ్య నేడు జరగబోయే చర్చలు పశ్చిమాసియా భవిష్యత్తును నిర్ణయించనున్నాయి.
అగ్రరాజ్యం వర్సెస్ ఇరాన్: రంగంలోకి కీలక నేతలు
ఈ చారిత్రాత్మక చర్చల కోసం అమెరికా అధ్యక్షుడు ట్రంప్ తన అత్యంత నమ్మకస్థుడైన ఉపాధ్యక్షుడు జేడీ వాన్స్ను రంగంలోకి దించారు. వాన్స్తో పాటు ప్రత్యేక రాయబారి స్టీవ్ విట్కాఫ్, ట్రంప్ అల్లుడు జారెడ్ కుష్నర్ కూడా ఇస్లామాబాద్ చేరుకున్నారు. మరోవైపు ఇరాన్ తన పార్లమెంటు స్పీకర్ మహమ్మద్ బఘేర్ గాలిబాఫ్ నేతృత్వంలోని 10 మంది సభ్యుల ఉన్నత స్థాయి ప్రతినిధి బృందాన్ని పంపింది. గాలిబాఫ్ ఇరాన్ యుద్ధ వ్యూహకర్తలలో కీలకమైన వ్యక్తి కావడంతో, చర్చలు ఎంత సీరియస్గా జరగనున్నాయో అర్థమవుతోంది.
లెబనాన్ దాడులపై మాటల యుద్ధం
చర్చలకు ముందే ఇరు దేశాల మధ్య మాటల యుద్ధం మొదలైంది. లెబనాన్పై ఇజ్రాయెల్ జరిపిన దాడులను ఇరాన్ తీవ్రంగా ఖండించింది. ఇజ్రాయెల్ కావాలనే శాంతి ప్రక్రియను దెబ్బతీస్తోందని ఇరాన్ రాయబారి మొగదమ్ మండిపడ్డారు. దీనిపై అమెరికా ఉపాధ్యక్షుడు వాన్స్ స్పందిస్తూ.. లెబనాన్ అనేది ఈ కాల్పుల విరమణ ఒప్పందంలో భాగం కాదని స్పష్టం చేశారు. ఒప్పందం కుదిరినా, లెబనాన్లో హెజ్బొల్లాపై ఇజ్రాయెల్ దాడులకు అమెరికా మద్దతు కొనసాగుతుండటం ఇరాన్ను ఆగ్రహానికి గురిచేస్తోంది.
హోర్ముజ్ జలసంధిపై ట్రంప్ డెడ్ లైన్
అమెరికా అధ్యక్షుడు ట్రంప్ సోషల్ మీడియా వేదికగా ఇరాన్కు గట్టి హెచ్చరికలు జారీ చేశారు. హోర్ముజ్ జలసంధిని తక్షణమే, సురక్షితంగా తెరవాలని, లేనిపక్షంలో తాము కాల్పుల విరమణ ఒప్పందానికి కట్టుబడి ఉండబోమని స్పష్టం చేశారు. ఈ జలసంధి మూసివేత వల్ల ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్ అతలాకుతలం అవుతుండటంతో, దీనిని తెరవడమే అమెరికా మొదటి ప్రాధాన్యతగా పెట్టుకుంది.
యురేనియంపై పట్టు వీడని ఇరాన్
అమెరికా డిమాండ్లను ఇరాన్ అదే స్థాయిలో తిప్పికొడుతోంది. యురేనియం శుద్ధి అనేది తమ సార్వభౌమత్వానికి సంబంధించిన అంశమని, దీనిపై ఎలాంటి రాజీ ఉండదని ఇరాన్ అణు విభాగం అధిపతి మొహమ్మద్ ఎస్లామీ తేల్చి చెప్పారు. "శత్రువుల డిమాండ్లు కేవలం పగటి కలలు మాత్రమే" అని ఆయన వ్యాఖ్యానించడం చర్చల సంక్లిష్టతను పెంచుతోంది. అయితే ట్రంప్ మాత్రం ఇరాన్ ఇప్పటికే అణు శుద్ధిని నిలిపివేసేందుకు అంగీకరించిందని, భూగర్భంలోని అణు వ్యర్థాలను తొలగించేందుకు అమెరికా సహకరిస్తుందని ఆశాభావం వ్యక్తం చేయడం గమనార్హం.
మధ్యవర్తిగా పాకిస్థాన్ 'దౌత్య విజయం'
నిన్న మొన్నటి వరకు యుద్ధం వస్తుందేమో అన్న భయం కలిగించిన అమెరికా, ఇరాన్ దేశాలను శాంతి చర్చలకు ఒప్పించడంలో పాకిస్థాన్ గొప్ప విజయం సాధించింది. పాక్ ప్రధాని షెహబాజ్ షరీఫ్, ఆర్మీ చీఫ్ ఆసిమ్ మునీర్ నేరుగా రంగంలోకి దిగి అటు ట్రంప్తో, ఇటు ఇరాన్ అధ్యక్షుడు పెజెష్కియాన్తో మాట్లాడి వారిని ఒప్పించారు. గొడవలు పడుతున్న రెండు అగ్రరాజ్యాలను ఒకే చోట కూర్చోబెట్టడం ద్వారా అంతర్జాతీయ స్థాయిలో పాకిస్థాన్ తన సత్తా చాటుకుంది.
ఇస్లామాబాద్లో భారీ భద్రత
చర్చల నేపథ్యంలో పాకిస్థాన్ రాజధాని ఇస్లామాబాద్ అత్యంత కట్టుదిట్టమైన భద్రతా వలయంలోకి వెళ్లిపోయింది. గురు, శుక్రవారాల్లో నగరంలో స్థానిక సెలవు ప్రకటించారు. 'రెడ్ జోన్' ప్రాంతాన్ని పూర్తిగా మూసివేసి, కేవలం అధికారిక వాహనాలకే అనుమతినిస్తున్నారు. దాదాపు 30 మంది సభ్యులతో కూడిన అమెరికా ముందస్తు భద్రతా బృందం ఇప్పటికే ఏర్పాట్లను సమీక్షించింది.
ఆంక్షల ఎత్తివేతపై ఆశలు
ఈ చర్చల్లో ఇరాన్పై ఉన్న ఆర్థిక ఆంక్షలను ఎత్తివేయడం గురించి ప్రధానంగా మాట్లాడనున్నారు. ఒకవేళ ఇరాన్ గనుక అమెరికా పెట్టిన షరతులకు ఒప్పుకుంటే, వ్యాపార లావాదేవీల్లో రాయితీలు ఇస్తామని ట్రంప్ ఆశ చూపారు. ఇరాన్లో కొత్త ప్రభుత్వం రావడం (రిజీమ్ చేంజ్) చాలా మంచి విషయమని, దీనివల్ల సమస్యలు త్వరగా పరిష్కారమవుతాయని ట్రంప్ అభిప్రాయపడ్డారు.
నిశితంగా గమనిస్తున్న ప్రపంచ దేశాలు
ఈ చర్చల ఫలితం కేవలం ఆ రెండు దేశాలకే పరిమితం కాదు. గల్ఫ్ ప్రాంతంలో శాంతి నెలకొంటే ముడిచమురు ధరలు తగ్గే అవకాశం ఉంది. అందుకే సౌదీ అరేబియా, కెనడా, కువైట్ వంటి దేశాల విదేశాంగ మంత్రులతో పాకిస్థాన్ నిరంతరం టచ్లో ఉంది. ఒకవేళ చర్చలు విఫలమైతే పశ్చిమాసియా మరోసారి భీకర యుద్ధంలోకి జారుకునే ప్రమాదం ఉంది.
నేడు ఉదయం ప్రారంభం కానున్న ఈ చర్చలు సాయంత్రం వరకు కొనసాగే అవకాశం ఉంది. ఈ సాయంత్రానికి పశ్చిమాసియాలో శాంతి జ్యోతి వెలుగుతుందో లేదో స్పష్టత రానుంది.