నేటి బాలలే రేపటి శిల్పులు

భగవంతుడు ప్రత్యక్షమై, నీకు ఏదైనా వరం కావాలా అని అడిగితే, మనలో చాలామంది తమ బాల్యాన్ని తిరిగి ఇవ్వమని కోరతారు. బాల్యం అనేది భగవంతుడు ఇచ్చిన గొప్ప వరం. బాలలు కేవలం భవిష్యత్తు కోసం ఎదురుచూసేవారు కాదు. వారే రేపటి భారతదేశాన్ని నిర్మించే శిల్పులు. పిల్లలు కేవలం నింపబడవలసిన పాత్రలు కాదు, వెలిగించాల్సిన జ్వాలలు. వారు మానవ స్ఫూర్తి అంతులేని సామర్థ్యాన్ని, ప్రగతిశీల దేశం ప్రాథమిక వాగ్దానానికి నిజమైన వారసులు. దేశవ్యాప్తంగా నవంబర్ 14న పాటించే వార్షిక బాలల దినోత్సవంలో ఇదే ప్రతిబింబిస్తుంది. ఈ తేదీ కేవలం సెలవు దినం కాదు. భారతదేశంలో ప్రతి సంవత్సరం నవంబర్ 14న జరుపుకునే బాలల దినోత్సవం ముఖ్య ఉద్దేశం భవిష్యత్తు పై ఒక నమ్మకం. ఈ రోజు మన మొదటి ప్రధానమంత్రి, పండిట్ జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ జయంతిని గుర్తుచేస్తుంది. పిల్లల పట్ల ఆయనకున్న అపారమైన ప్రేమ కారణంగా, ఆయనను దేశం మొత్తం ముద్దుగా "చాచా నెహ్రూ" (మామ నెహ్రూ) అని పిలుచుకుంటుంది. మరి ఈ బాలల దినోత్సవం గురించిన విశేషాలు ఒకసారి చూద్దాం …

బాలల దినోత్సవం మూడు ముఖ్య విషయాలను సూచిస్తుంది

పిల్లల సంక్షేమం కోసం ఆయన చేసిన కృషిని గౌరవించడమే నెహ్రూ గారికి ఇచ్చే అసలైన నివాళి. బాల్యం, ఆనందం, ఉత్సాహం సృజనాత్మకతను ఉల్లాసంగా గడపడం, బాలల హక్కుల గురించి అవగాహన కల్పించడం పిల్లలకు విద్య, రక్షణ ,సమానత్వం వంటి హక్కుల గురించి సమాజంలో చైతన్యం తీసుకురావడం ఈ రోజు ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.

చారిత్రక నేపథ్యం: నవంబర్ 20 నుండి నవంబర్ 14 వరకు

ప్రపంచవ్యాప్తంగా బాలల దినోత్సవాన్ని మొదట్లో నవంబర్ 20న (యూనివర్సల్ చిల్డ్రన్స్ డే) జరుపుకునేవారు. ఐక్యరాజ్యసమితి కూడా ఈ తేదీనే సూచించింది. కాని 1964లో నెహ్రూ గారు మరణించిన తర్వాత, పిల్లల సంక్షేమం కోసం ఆయన జీవితాంతం కృషి చేశారు కాబట్టి, భారత ప్రభుత్వం ఆయన జన్మదినమైన నవంబర్ 14ను బాలల దినోత్సవంగా ప్రకటించింది. ఈ మార్పు కేవలం తేదీ మార్పు మాత్రమే కాదు. ఇది పిల్లల అభివృద్ధిని జాతీయ నిబద్ధతగా మార్చింది. ఈ రోజును నెహ్రూ పేరుతో అనుబంధించడం వల్ల, పిల్లలకు నాణ్యమైన విద్య ,విలువలు అందించాలనే ఆయన తత్వం దేశానికి ముఖ్యమైందిగా మారింది.

బాలల దినోత్సవం ముఖ్య ఉద్దేశాలు

నవంబర్ 14 కేవలం వేడుక మాత్రమే కాదు, ఇది దేశం ప్రాధాన్యతలను గుర్తుచేస్తుంది.

విద్య, ప్రగతి కోసం నెహ్రూ* *ఆశయం

నేటి పిల్లలే రేపటి భారతదేశాన్ని నిర్మిస్తారు. మనం వారిని పెంచే విధానం దేశ భవిష్యత్తును నిర్ణయిస్తుంది ఇదే ఈ రోజు కేంద్ర సిద్ధాంతం. ఈ రోజు ప్రధాన లక్ష్యం నెహ్రూ ప్రతి బిడ్డకు ఉచిత ప్రాథమిక విద్య అందాలని కోరుకున్నారు. కాబట్టి దాని అమలులో ముండదుగు కోసం ప్రస్తుత విద్యారంగంలో దేశం సాధించిన ప్రగతిని, సాదించాల్సిన పధకాల అమలును సమీక్షిస్తారు. ప్రభుత్వాలు తీసుకునే చర్యలతో పిల్లల్లో హేతుబద్ధమైన ఆలోచన, విమర్శనాత్మకతను పెంచే శాస్త్రీయ దృక్పథాన్ని ప్రోత్సహించడం కూడా ఈ రోజు ప్రత్యేకత గా చెప్పవచ్చు.

పిల్లలకు కల్పించిన హక్కులు ,రక్షణ

భారతదేశంలో పిల్లల హక్కులు భారత రాజ్యాంగం బాలల హక్కుల చట్టం, ఐక్యరాజ్యసమితి కన్వెన్షన్ ద్వారా సంరక్షిస్తున్నారు. . ప్రధానంగా పిల్లలకు మూడు రకాల ప్రాథమిక హక్కులు ఉన్నాయి.

• మొదటిది, రక్షణ హక్కు, దీని ప్రకారం పిల్లలు బాలకార్మిక వ్యవస్థ, లైంగిక వేధింపులు (POCSO చట్టం), నిర్లక్ష్యం, దోపిడీ నుండి సంపూర్ణ రక్షణ పొందాలి.

• రెండవది, అభివృద్ధి హక్కు, దీని ప్రకారం 6 నుండి 14 సంవత్సరాల లోపు పిల్లలు ఉచిత నిర్బంధ విద్య (రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 21A ప్రకారం)తో పాటు, నాణ్యమైన ఆరోగ్య సంరక్షణ, పోషణ విశ్రాంతి (ఆటలు) పొందేందుకు అర్హులు.

• మూడవది, పాల్గొనే హక్కు, దీని ద్వారా పిల్లలు తమను ప్రభావితం చేసే విషయాలలో తమ అభిప్రాయాలను, ఆలోచనలను వ్యక్తం చేసే వాటిలో భాగమయ్యే హక్కును కలిగి ఉంటారు, తద్వారా వారు దేశ పౌరులుగా ఎదిగేందుకు పునాది పడుతుంది.

బాలల దినోత్సవం, పిల్లల హక్కుల గురించి ప్రచారం చేయడానికి, వారికి కల్పించే భద్రత గురించి,బాల్య వివాహాలు వంటి దురాచారాల పై అవగాహన కల్పించడానికి ఒక వేదికగా ఉపయోగపడుతుంది.

బాల్యాన్ని ఆస్వాదించడం

ఈ రోజున పిల్లల నిష్కపటత్వం, సృజనాత్మకత ,ఆనందం చాలా ముఖ్యమైనవిగా పరిగణించబడతాయి. పెద్దలు ఈ రోజు వారి బిజీ జీవితాల నుండి విరామం తీసుకుని, పిల్లలకు సంతోషకరమైన వాతావరణాన్ని అందించడానికి ప్రయత్నిస్తారు.పిల్లలందరూ ఈ రోజును ప్రత్యేకంగా ఆనందోత్సాహాల మద్య జరుపుకుంటారు.

వేడుకలు జరిగే విధానం

బాలల దినోత్సవాన్ని దేశవ్యాప్తంగా పాఠశాలలు, ప్రభుత్వాలు ,కుటుంబాలు వేర్వేరు రకాలుగా జరుపుకుంటాయి. ముఖ్యం గా పాఠశాలల్లో ఉల్లాసభరితమైన వేడుకలు జరుగుతాయి. పాఠశాలల్లో జరిగే వేడుకల్లో ముఖ్యమైనది పాత్రల మార్పిడి . పిల్లలు ప్రదర్శన ఇవ్వడానికి బదులుగా, ఉపాధ్యాయులు తమ విద్యార్థులను ఆనందపరచడానికి పాటలు, నృత్యాలు, చిన్న నాటకాలు ప్రదర్శిస్తారు. నెహ్రూ ఆదర్శాలు, భారతదేశ భవిష్యత్తు వంటి ఇతివృత్తాలపై పెయింటింగ్, వ్యాసరచన ,డిబేట్ పోటీలు నిర్వహిస్తారు. పిల్లలకు ప్రత్యేకంగా స్వీట్లు, బహుమతులు లేదా రుచికరమైన మధ్యాహ్న భోజనం అందిస్తారు.

ప్రభుత్వాలు ,స్వచ్ఛంద సంస్థల కృషి

ఈ రోజున ప్రభుత్వ సంస్థలు, ఎన్ జి ఓ లు పిల్లల సంక్షేమం కోసం కొత్త కార్యక్రమాలను ప్రారంభిస్తాయి.

బాలల పోషణ, ఆరోగ్యం ,బాల కార్మిక నివారణపై అవగాహనా సదస్సులు, ప్రచారాలు నిర్వహిస్తారు. పాఠశాలలు ,సమాజాలలో ఉచిత వైద్య తనిఖీ శిబిరాలు ఏర్పాటు చేస్తారు. వీధి బాలలు ,అక్రమ రవాణా వంటి సమస్యలను పరిష్కరించడానికి నివేదికలు ,కొత్త విధానాలను విడుదల చేస్తారు. బాల కార్మిక వ్యవస్థ, పోషకాహార లోపం, పాఠశాలల నుండి అధిక డ్రాప్-అవుట్ రేట్లు వంటి సామాజిక దురాచారాలను ఎదుర్కోవలసిన అవసరాన్ని ఈ రోజు జాతీయంగా గుర్తుచేస్తుంది, సమ్మిళిత అభ్యాస వాతావరణాల ఆవశ్యకతను చెబుతుంది. భారతదేశంలో, బాల కార్మిక వ్యవస్థ, అక్రమ రవాణా ,బాల్య వివాహాలపై పోరాటం నిరంతర అప్రమత్తతను కోరే చోట ఇది ప్రత్యేకంగా కీలకమైన దృష్టి పెడుతుంది. దుర్వినియోగం, నిర్లక్ష్యం, దోపిడీ ,బాల కార్మిక వ్యవస్థ నుండి సురక్షితంగా ఉండడానికి తోడ్పడుతుంది.

ప్రస్తుతం బాలల అభివృద్ధికి ప్రభుత్వం తీసుకుంటున్న చర్యలు

ప్రస్తుత పోటీ ప్రపంచంలో పిల్లలు ముందుకెళ్లేందుకు, భవిష్యత్తు సవాళ్లకు సిద్ధమయ్యేందుకు ప్రభుత్వం అనేక కీలక చర్యలు తీసుకుంటోంది. ప్రధానంగా నూతన జాతీయ విద్యా విధానం 2020 ద్వారా విద్యలో సమూల మార్పులు వచ్చాయి. ఈ విధానం కేవలం పుస్తక పరిజ్ఞానానికే కాకుండా, పిల్లల్లో విమర్శనాత్మక ఆలోచన, సృజనాత్మకత, సమస్య పరిష్కార నైపుణ్యాలు, డిజిటల్ అక్షరాస్యతను పెంచడంపై దృష్టి సారిస్తోంది. 3వ తరగతి నుంచే కోడింగ్, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ వంటి సాంకేతిక అంశాలను ప్రవేశపెట్టడం ద్వారా, బాల్యం నుంచే వారిని సాంకేతిక పరిజ్ఞానంలో భాగస్వాములను చేస్తున్నారు. దీంతో పాటు, అటల్ టింకరింగ్ ల్యాబ్‌లు వంటి వేదికల ద్వారా ఆవిష్కరణలను ప్రోత్సహించడం, మెరుగైన ప్రాథమిక ఆరోగ్య సంరక్షణ, పోషకాహార పథకాల ద్వారా పిల్లల సంపూర్ణ శారీరక, మానసిక అభివృద్ధిని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

బాల మేధావులకు ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ పరిచయం

నేటి సాంకేతిక రంగంలో పిల్లలను క్రియాశీల భాగస్వాములను చేయడానికి, 3వ తరగతి నుంచే వారికి ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్, ప్రాథమిక భావనలను నేర్పడం చాలా ముఖ్యం. ఈ వయస్సులో, ఏఐ అంటే ఏమిటి, అది మన చుట్టూ ఉన్న ప్రపంచంలో (స్మార్ట్‌ఫోన్‌లు, గేమ్స్, రోబోట్‌లు వంటివి) ఎలా పనిచేస్తుంది అనే దాని గురించి సరళమైన ఆటపాటల పద్ధతిలో పరిచయం చేయాలి. ఉదాహరణకు, 'మెషీన్ ఎలా నేర్చుకుంటుంది' అనే దాని గురించి సరళమైన వర్గీకరణ పజిల్స్ లేదా బొమ్మలను ఉపయోగించి వివరించవచ్చు. దీని వల్ల పిల్లల్లో సమస్య పరిష్కార నైపుణ్యాలు తార్కిక ఆలోచన శాస్త్రీయ దృక్పథం చిన్నప్పటి నుంచే వృద్ధి చెందుతాయి. భవిష్యత్తులో సాంకేతిక ప్రపంచంలో రాణించడానికి, పిల్లలను కేవలం సాంకేతికతను వినియోగించేవారిగా కాకుండా, దాన్ని సృష్టించేవారిగా తీర్చిదిద్దడానికి ఈ అడుగు చాలా కీలకమైనది.

బాలలకు పురస్కారం

బాలల దినోత్సవం సందర్భంగా భారత ప్రభుత్వం నేరుగా అవార్డులను ఇవ్వనప్పటికీ, పిల్లల అసాధారణ ప్రతిభ, సామాజిక సేవలను గుర్తించడానికి దేశంలోనే అత్యున్నత పౌర గౌరవ పురస్కారాలను ఇస్తుంది.

ప్రధానంగా, "ప్రధాన మంత్రి రాష్ట్రీయ బాల పురస్కార్ ను కేంద్ర మహిళా, శిశు అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతి సంవత్సరం ప్రదానం చేస్తుంది. 5 నుండి 18 సంవత్సరాల మధ్య వయస్సు గల పిల్లలు ధైర్యసాహసాలు, కళలు, సంస్కృతి, ఆవిష్కరణ, సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ, సామాజిక సేవ, క్రీడలు వంటి రంగాలలో అసాధారణమైన విజయాలు సాధించినందుకు ఈ అవార్డును ఇస్తారు. ఈ పురస్కారాలను సాధారణంగా బాలల దినోత్సవం (నవంబర్ 14) చుట్టూ ప్రకటించినప్పటికీ, వీటిని లాంఛనంగా ప్రతి సంవత్సరం గణతంత్ర దినోత్సవం (జనవరి 26) వారంలో భారత రాష్ట్రపతి చేతుల మీదుగా అందజేస్తారు. ప్రభుత్వం పిల్లలను గుర్తించి, ప్రోత్సహించడానికి ఈ అత్యున్నత జాతీయ అవార్డులను ఇస్తోంది.

కుటుంబ స్థాయిలో ఆప్యాయత

తల్లిదండ్రులు ఈ రోజును తమ పిల్లలతో నాణ్యమైన సమయం గడపడానికి ఉపయోగిస్తారు.

పిక్నిక్‌లు, పార్కులకు విహారయాత్రలు లేదా కలిసి బేకింగ్, పెయింటింగ్ చేయడం వంటివి చేస్తారు. బాంధవ్యాన్ని బలోపేతం చేయడం కోసం పిల్లల సామర్థ్యాన్ని గుర్తించి, వారిని ప్రోత్సహిస్తూ ఆప్యాయంగా మాట్లాడటం ఈ రోజున అత్యంత ముఖ్యమైన విషయం.

నెహ్రూ శాశ్వత వారసత్వం

లౌకిక, ప్రజాస్వామ్య, సామ్యవాద భారతదేశం గురించి, దృష్టి జ్ఞానం, కరుణ రెండింటినీ కలిగి ఉన్న పౌరులను తయారుచేయాలని ఆయన నిరంతరం కలలు కన్నారు. అందువల్ల ఈ బాలల దినోత్సవం ప్రగతిశీల, సమ్మిళిత భారతదేశం పట్ల నెహ్రూ కి ఉన్న నిబద్ధతను ప్రతిబింబిస్తుంది. ఇక్కడ అవకాశాలు కులం, మతం లేదా ఆర్థిక స్థితి ద్వారా పరిమితం కావు. నెహ్రూ గారు తన సంక్షేమ కార్యక్రమాల ద్వారా పిల్లల భవిష్యత్తు కోసం ఒక బలమైన పునాది వేశారు.

ఉచిత ప్రాథమిక విద్యకు మద్దతు:

రాజ్యాంగం ఆదేశించినట్లుగా సార్వత్రిక, ఉచిత ,నిర్బంధ ప్రాథమిక విద్యను అందించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్న విధానాలను అమలు చేయడంలో నెహ్రూ పరిపాలన కీలక పాత్ర పోషించింది.

ఎయిమ్స్ ఐఐటిల ఏర్పాటు:

పిల్లల ఆరోగ్య సంరక్షణ ,ఉన్నత సాంకేతిక విద్య ప్రమాణాలను పెంచడానికి ఆల్ ఇండియా ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్, ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్స్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ వంటి సంస్థల స్థాపనకు ఆయన మద్దతు ఇచ్చారు.

మధ్యాహ్న భోజన పథకం:

పోషకాహార లోపాన్ని తగ్గించడానికి ,పాఠశాలల్లో పిల్లల హాజరును పెంచడానికి ఆయన బలంగా మద్దతు ఇచ్చిన పథకాల్లో ఇది ఒకటి. నేటికీ ఇది ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద పాఠశాల ఆహార కార్యక్రమాలలో ఒకటి. ఇది సంపూర్ణ బాలల సంక్షేమం పట్ల నిబద్ధతకు ఒక స్పష్టమైన వారసత్వం.

భవిష్యత్తులో పెట్టుబడి

భారతదేశంలో బాలల దినోత్సవం కేవలం సెలవు దినం కాదు. ఇది దేశం జాతీయ నిబద్ధత. చాచా నెహ్రూ ఆదర్శాలను గౌరవిస్తూ, మన పిల్లలకు సంరక్షణ, విద్య ,సమాన అవకాశాలు అందించడం ద్వారా, మనం ప్రగతిశీలమైన ,కరుణామయమైన సమాజాన్ని నిర్మిస్తున్నాము. పిల్లలే రేపటి నిజమైన నాయకులు, వారికి ఉత్తమ భవిష్యత్తును అందించడం మనందరి పవిత్ర కర్తవ్యం.ఈ రోజు సందేశాన్ని బలోపేతం చే యడానికి, నెహ్రూ స్వంత మాటలు,ఇతరుల జ్ఞానం తరచుగా పంచుకోబడతాయి. తల్లిదండ్రులు, విద్యావేత్తలు, విధాన నిర్ణేతలకు మార్గదర్శక తత్వశాస్త్రంగా పనిచేస్తాయి.

జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ మరపురాని మార్గదర్శక తత్వశాస్త్రం

నెహ్రూ కోరిన బాల్యం అవగాహన తాత్వికమైనది ,లోతుగా సానుభూతితో కూడినది, పిల్లలను జాతీయ నిధిగా చూసేవారు.

“నేటి పిల్లలే రేపటి భారతదేశాన్ని నిర్మిస్తారు. మనం వారిని పెంచే విధానం దేశ భవిష్యత్తును నిర్ణయిస్తుంది.”

“మంచి ఆరోగ్యంతో ,పూర్తి శక్తితో ఉండటం, శ్రద్ధ ,శ్రమ నుండి విముక్తి పొందడం, అదే నిజమైన బాల్యం, ,ఇది జీవితంలో అత్యంత విలువైన సమయం.”

“పిల్లలు ఒక దేశంలో అత్యంత విలువైన ఆస్తి, వారి సరైన విద్య, సంరక్షణ దేశ భవిష్యత్తు ఆధారపడిన పునాది.”

పిల్లలను సంస్కరించడానికి ఏకైక మార్గం వారిని ప్రేమించడం.అలాగే వారిని నియంత్రించడానికి ఏకైక మార్గం కూడా వారిని ప్రేమించడం, మీరు ఆ పనిని ద్వేషించినా సరే.”

సార్వత్రిక జ్ఞానం

ఈ వేడుక బాల్యం విలువ ,కలలను నెరవేర్చడం వంటి ప్రాముఖ్యతకు సంబంధించిన సార్వత్రిక సత్యాల నుండి కూడా ప్రేరణ పొందుతుంది.

“వారి కలల అందాన్ని నమ్మేవారికి భవిష్యత్తు చెందుతుంది.”

(ఎలియనోర్ రూజ్‌వెల్ట్)

“పిల్లలు మనం చూడలేని సమయానికి పంపే సజీవ సందేశాలు.”

(జాన్ ఎఫ్. కెన్నెడీ )

“ ప్రతి పిల్లవాడు ఒక కళాకారుడే. సమస్య ఏమిటంటే అతను పెరిగిన తర్వాత కళాకారుడిగా ఎలా ఉండాలనేది.” (పాబ్లో పికాసో)

“ఒక బిడ్డ అనంతం ,శాశ్వత నుండి వచ్చిన సూర్యకిరణం, సద్గుణం ,దుర్గుణం అవకాశాలతో, కానీ ఇంకా మచ్చపడలేదు.”

(లైమన్ అబోట్)

భారతదేశంలో బాలల దినోత్సవం వార్షిక సెలవు దినం కంటే చాలా ఎక్కువ. ఇది ఒక జాతీయ ప్రతిజ్ఞ. ఇది చాచా నెహ్రూగా ఆప్యాయంగా గుర్తుంచుకోబడే జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ చారిత్రక దృష్టిని గుర్తుచేసుకుంటుంది. అదే సమయంలో ప్రతి బిడ్డకు విద్య, సమానత్వం ,శ్రేయస్సు సూత్రాలకు దేశం సమకాలీన నిబద్ధతను కూడా ధృవీకరిస్తుంది.

నవంబర్ 14 రోజు శాశ్వత సందేశం ఏమిటంటే, భారతదేశ భవిష్యత్తు శ్రేయస్సు ,నైతిక సమగ్రత దాని యువతలో ప్రస్తుత పెట్టుబడితో విడదీయరాని విధంగా ముడిపడి ఉన్నాయి. పిల్లలకు అచంచలమైన సంరక్షణ, విద్యలో సమాన అవకాశాలు, బలమైన ఆరోగ్య సంరక్షణ ,వారి భావోద్వేగ అభివృద్ధికి పోషణ వాతావరణాన్ని అందించడం ద్వారా, దేశం కేవలం ఒక వారసత్వాన్ని గౌరవించడం లేదు. ఇది చురుకుగా ఉండే ప్రగతిశీల, సంపన్న సమాజాన్ని నిర్మిస్తోంది. నేటి పిల్లలు, నెహ్రూ అన్నట్లుగా మెరుగైన రేపటి నిజమైన శిల్పులు. దానిని నిర్మించడానికి వారికి అత్యుత్తమ సాధనాలను అందించడం ప్రస్తుత తరం పవిత్ర కర్తవ్యం.