నీలి విప్లవంతో ప్రగతి తీరాలకు మత్స్య పరిశ్రమ

భారతదేశ ఆర్థిక వ్యవస్థలో మత్స్య రంగం సరికొత్త చరిత్ర సృష్టిస్తోంది. గత పదేళ్లుగా కేంద్ర ప్రభుత్వం చేపట్టిన విప్లవాత్మక సంస్కరణలు, భారీ పెట్టుబడుల ఫలితంగా చేపల ఉత్పత్తిలో భారత్ ప్రపంచంలోనే రెండో స్థానానికి చేరుకుంది. 2013-14 ఆర్థిక సంవత్సరంలో 95.79 లక్షల టన్నులుగా ఉన్న చేపల ఉత్పత్తి, 2024-25 నాటికి ఏకంగా 197.75 లక్షల టన్నులకు చేరుకుంది. అంటే కేవలం దశాబ్ద కాలంలోనే 106 శాతం వృద్ధి నమోదు కావడం విశేషం. ప్రస్తుతం ప్రపంచ చేపల ఉత్పత్తిలో భారత్ వాటా 8 శాతానికి చేరింది.

భారీ పెట్టుబడులు - అండగా పథకాలు

మత్స్య రంగాన్ని అభివృద్ధి చేసేందుకు 2015 నుంచి కేంద్ర ప్రభుత్వం సుమారు రూ.38,572 కోట్ల భారీ పెట్టుబడులతో రకరకాల పథకాలను అమలు చేస్తోంది. ఇందులో ప్రధానంగా 'ప్రధాన మంత్రి మత్స్య సంపద యోజన' ద్వారా మత్స్యకారుల ఆదాయాన్ని పెంచేందుకు ప్రభుత్వం గట్టి పునాది వేసింది. అలాగే మౌలిక సదుపాయాల కల్పన కోసం 'నీలి విప్లవం’, ‘ఎఫ్.ఐ.డి.ఎఫ్’ వంటి నిధులను వెచ్చిస్తూ మత్స్యకారులకు అండగా నిలుస్తోంది. గిరిజన ప్రాంతాల్లోని మత్స్య రంగాన్ని ప్రోత్సహించడానికి 'ధరణి ఆబా జనజాతీయ గ్రామ ఉత్కర్ష్ అభియాన్' కింద రూ.146 కోట్లు కేటాయించగా, 'ప్రధాన మంత్రి ధాన్య-ధాన్య కృషి యోజన’ ద్వారా 100 ఆకాంక్షిత జిల్లాల్లోని సుమారు 1.7 కోట్ల మంది రైతులకు లబ్ధి చేకూరేలా చర్యలు చేపట్టింది. ఈ పథకాలన్నీ కలిసి మత్స్యకారుల జీవితాల్లో ఆర్థిక వెలుగులు నింపుతున్నాయి.

ఎగుమతుల్లో భారత్ జోరు

అమెరికా వంటి దేశాలు భారత సముద్ర ఉత్పత్తులపై పన్నులు పెంచి ఇబ్బంది పెట్టాలని చూసినా, మత్స్య రంగం మాత్రం అద్భుతమైన ఫలితాలను సాధించింది. 2023-24 ఆర్థిక సంవత్సరంలో ఏకంగా 16.98 లక్షల టన్నుల చేపలు, రొయ్యలను విదేశాలకు ఎగుమతి చేయడం ద్వారా దేశానికి రూ.62,408 కోట్ల ఆదాయం లభించింది. అమెరికా ఆంక్షలు విధించిన తర్వాత కూడా ఎగుమతులు తగ్గకపోగా.. ఆదాయంలో 21 శాతం, ఎగుమతి పరిమాణంలో 12 శాతం పెరుగుదల కనిపించడం విశేషం. ముఖ్యంగా రొయ్యల ఎగుమతుల్లో భారత్ ప్రస్తుతం ప్రపంచంలోనే అగ్రస్థానంలో దూసుకుపోతోంది.

మత్స్యకారుల సంక్షేమం - ఆర్థిక భద్రత

కేవలం చేపల ఉత్పత్తిని పెంచడమే కాకుండా, మత్స్యకారుల సంక్షేమం కోసం ప్రభుత్వం అనేక రక్షణ చర్యలు చేపట్టింది. మత్స్యకారులకు పెట్టుబడి కష్టాలు లేకుండా 'కిసాన్ క్రెడిట్ కార్డుల' ద్వారా సుమారు 4.49 లక్షల మందికి రూ.3,569 కోట్ల రుణాలను అందించింది. అలాగే వారికి ఏదైనా ప్రమాదం జరిగితే ఆదుకునేందుకు 34.71 లక్షల మందికి ఉచితంగా గ్రూప్ యాక్సిడెంటల్ ఇన్సూరెన్స్ (ప్రమాద బీమా) సౌకర్యం కల్పించింది. మరోవైపు ఈ మత్స్య రంగం ద్వారా గత పదేళ్లలో దేశవ్యాప్తంగా సుమారు 74.66 లక్షల మందికి ఉపాధి లభించడం గమనార్హం.

క్లస్టర్ అభివృద్ధి - సాంకేతికత

కేంద్ర ప్రభుత్వం మత్స్య రంగాన్ని మరింత బలోపేతం చేసేందుకు దేశవ్యాప్తంగా 34 ప్రత్యేక ఫిషరీస్ క్లస్టర్లు గుర్తించి, ఒక్కో ప్రాంతంలో ఒక్కో ప్రత్యేక రకమైన చేపల సాగును ప్రోత్సహిస్తోంది. ఉదాహరణకు లక్షద్వీప్‌లో సముద్ర నాచు, తమిళనాడులో అలంకార చేపలు, జార్ఖండ్‌లో ముత్యాల సాగు, అలాగే తెలంగాణలో సముద్ర బోనుల్లో (సీ-కేజ్) చేపల సాగు వంటి వినూత్న పద్ధతులను అభివృద్ధి చేస్తోంది. వీటితో పాటు మత్స్యకారుల భద్రత కోసం ఒక గొప్ప అడుగు వేసింది. సముద్రంలో వేటకు వెళ్లే లక్ష మత్స్యకార పడవలకు రూ. 364 కోట్లతో దేశంలోనే తయారైన 'ట్రాన్స్‌పాండర్లను' ప్రభుత్వం ఉచితంగా ఇస్తోంది. వీటి వల్ల తుపాన్లు వచ్చినప్పుడు మత్స్యకారులకు ముందస్తు హెచ్చరికలు అందుతాయి, తద్వారా వారు ప్రాణాపాయం నుంచి తప్పించుకోవచ్చు.

భవిష్యత్తు లక్ష్యాలు

ఆక్వాకల్చర్ ఉత్పాదకతను హెక్టారుకు 4.77 టన్నులకు పెంచడంతో పాటు, ఆర్గానిక్ ఫిష్ ఫార్మింగ్, స్మార్ట్ ఫిషింగ్ హార్బర్ల నిర్మాణానికి ప్రభుత్వం మార్గదర్శకాలను విడుదల చేసింది. 'పాక్స్ సిలికా' వంటి అంతర్జాతీయ వ్యూహాలతో సాంకేతికతను జోడించి, మత్స్య రంగాన్ని దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు గట్టి పునాదిగా మార్చడమే లక్ష్యమని కేంద్ర మత్స్య శాఖ వెల్లడించింది.