నివాసం లేని భూభాగంపై మళ్ళీ రగడ
సర్ క్రీక్ వివాదం మళ్లీ చర్చనీయాంశమైంది. గుజరాత్-సింధ్ సరిహద్దులోని 96 కిలోమీటర్ల పొడవైన ఈ టైడల్ ఎస్ట్యువరీ చాలా కాలంగా భారత్, పాకిస్తాన్ల మధ్య తలెత్తిన సరిహద్దు వివాదానికి కేంద్రమైంది. రక్షణ మంత్రి రాజ్నాథ్ సింగ్ తాజాగా పాకిస్తాన్పై కఠిన హెచ్చరికలు జారీ చేయడంతో ఈ ప్రాంతం మరోసారి ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. సింగ్ స్పష్టంగా చెప్పినట్టుగా, పాకిస్తాన్ ఎలాంటి సాహస చర్యకు పాల్పడినా భారత సమాధానం అంతటి తీవ్రంగా ఉంటుందని, అది చరిత్రను, భౌగోళిక పటాన్ని మార్చే స్థాయిలో ఉంటుందని వ్యాఖ్యానించారు.
సర్ క్రీక్ను ఒక మట్టి మడుగులా, నివాసం లేని భూభాగంలా భావించవచ్చు. కానీ దాని వెనుక ఉన్న ప్రాధాన్యం మాత్రం ఎంతో ఎక్కువ. ఈ ప్రాంతం ద్వారా సముద్ర సరిహద్దులు నిర్ణయించబడతాయి. ఆర్థిక వనరుల కేటాయింపులోనూ దీని పాత్ర ఉంది. అరేబియా సముద్రంలో ఉన్న ఆయిల్, గ్యాస్ నిల్వలపై హక్కు కూడా సర్ క్రీక్ ఆధారంగానే తేలుతుంది. అందుకే ఈ భూభాగం అంతర్జాతీయ స్థాయిలో వ్యూహాత్మకంగా కీలకంగా పరిగణించబడుతోంది.
సర్ క్రీక్ వివాదానికి మూలం 1914లో బ్రిటిష్ పాలన సమయంలో తీసుకున్న తీర్మానమే. పాకిస్తాన్ వాదన ప్రకారం ఆ తీర్మానం ప్రకారం సరిహద్దు తూర్పు ఒడ్డునకు చెందుతుందని చెబుతారు. భారత వాదన మాత్రం వేరే. ఆ తీర్మానంలో 'థాల్వేగ్ ప్రిన్సిపల్' ప్రస్తావన ఉందని, అంటే నది లేదా ప్రవాహం మధ్యలోనే సరిహద్దు నిర్ణయించాలని భారత్ చెబుతోంది. 1925లో వెలువడిన మ్యాప్లోనూ మధ్యలోనే సరిహద్దు చూపించారని భారత్ ఆధారాలు చూపిస్తోంది. పాకిస్తాన్ అయితే థాల్వేగ్ సూత్రం నదులకు మాత్రమే వర్తిస్తుందని, టైడల్ ఎస్ట్యువరీలకు వర్తించదని అంటోంది. ఇలా రెండు దేశాల వాదనలు వేర్వేరుగా ఉండడంతో వివాదం ఇంతవరకు పరిష్కారం కాలేదు.
ఈ ప్రాంతానికి ఆర్థిక ప్రాముఖ్యత ఎక్కువ. సముద్ర సరిహద్దులు ఎలా గీయబడతాయో ఆధారపడి ఎక్స్క్లూజివ్ ఎకనామిక్ జోన్లు నిర్ణయించబడతాయి. చేపల వేటకు వచ్చే మత్స్యకారులు తెలియకపోయినా ఒకరినొకరు దేశం వైపు దాటుతుంటారు. అప్పుడు వారిని ఇరుదేశాల అధికారులు అరెస్ట్ చేస్తారు. ఈ సమస్య వలన సర్వసాధారణ ప్రజల జీవనాధారాలు దెబ్బతింటున్నాయి. అంతేకాకుండా పాకిస్తాన్ నుంచి సర్ క్రీక్లోకి లోయర్ బరి డోజ్ కాలువ ద్వారా ఉప్పు నీటిని, పరిశ్రమల వ్యర్థాలను వదులుతున్నారని భారత్ ఆరోపిస్తోంది. ఇది ఇండస్ వాటర్స్ ఒప్పందానికి విరుద్ధమని భారత అభిప్రాయం.
1965 యుద్ధంలో భారత సైన్యం లాహోర్ వరకు వెళ్లగలిగిందని, ఇప్పుడు 2025లో పరిస్థితులు మారాయనే పాకిస్తాన్ గుర్తుంచుకోవాలని రాజ్నాథ్ సింగ్ అన్నారు. సర్ క్రీక్ నుంచి కరాచీకి వెళ్లే మార్గాన్ని భారత్ దృష్టిలో ఉంచుకున్నదని ఆయన వ్యాఖ్యలు బలంగా వినిపించాయి. పాకిస్తాన్ గత కొన్నేళ్లుగా ఇక్కడ సైనిక సదుపాయాలు పెంచుతోంది. కొత్త బ్యాటాలియన్లు, కోస్టల్ డిఫెన్స్ బోట్లు, మెరైన్ అసాల్ట్ క్రాఫ్టులు, రాడార్లు, మిసైళ్ళు, ఎయిర్ డిఫెన్స్ సిస్టమ్లను అమర్చింది. భారత్ కూడా జాగ్రత్తలు పెంచుతోంది. ముఖ్యంగా 2008 ముంబై ఉగ్రదాడుల తర్వాత ఈ ప్రాంతంపై మరింత అప్రమత్తమైంది. 2018లో భారత బీఎస్ఎఫ్ ఇక్కడ అనుమానాస్పద పడవలను స్వాధీనం చేసుకుంది. 2019లో కూడా వదిలేసిన పడవలు దొరకడంతో ఉగ్రవాద ముప్పుపై అలర్ట్ ఇచ్చింది. ఇప్పుడు మళ్లీ పాకిస్తాన్ వైపు నుంచి సైనిక చలనం పెరగడంతో, భారత రక్షణ మంత్రి ఈ వ్యాఖ్యలు చేయడం సర్ క్రీక్ వివాదం ఎంత సున్నితమైనదో, ఎంత వ్యూహాత్మకమైనదో స్పష్టంగా చూపిస్తోంది.