‘ధ్రువ నక్షత్రం’లా భారత్-రష్యా మైత్రి
రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ భారత పర్యటనలో భాగంగా శుక్రవారం ప్రధాని నరేంద్ర మోడీతో కలిసి 23వ భారత్-రష్యా వార్షిక శిఖరాగ్ర సమావేశంలో పాల్గొన్నారు. ఢిల్లీలోని హైదరాబాద్ హౌస్లో జరిగిన ఈ సమావేశంలో ఇరు దేశాల నాయకులు ద్వైపాక్షిక సంబంధాలను సమీక్షించి, వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యాన్ని మరింత బలోపేతం చేసుకోవడానికి అనేక కీలక నిర్ణయాలు తీసుకున్నారు.
హైదరాబాద్ హౌస్లో చర్చలు ముగిసిన తర్వాత ప్రధాని నరేంద్ర మోడీ, రష్యా అధ్యక్షుడు పుతిన్తో కలిసి సంయుక్త ప్రకటన విడుదల చేశారు. ఈ సందర్భంగా ప్రధాని మోడీ, పుతిన్ నాయకత్వాన్ని ప్రశంసిస్తూ, ప్రపంచ సవాళ్ల మధ్య కూడా భారత్-రష్యా స్నేహబంధం ధ్రువ తారలా స్థిరంగా ఉందని కొనియాడారు. ఇరు దేశాల మధ్య ఉన్న పరస్పర విశ్వాసం, ప్రత్యేక, విశేష వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యం రెండు దేశాలకూ ప్రపంచ శాంతి, స్థిరత్వానికి దిక్సూచిగా పనిచేస్తుందని నొక్కి చెప్పారు. ఈ సందర్భంగా 25 సంవత్సరాల భారత్-రష్యా వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యాన్ని గుర్తు చేసుకున్నారు.
ఉక్రెయిన్ సంక్షోభం చర్చ
సమావేశంలో అంతర్జాతీయంగా ప్రధాన అంశమైన ఉక్రెయిన్-రష్యా సంక్షోభం గురించి చర్చ జరిగింది. ఈ విషయంలో భారతదేశం తటస్థంగా లేదు, కానీ శాంతికి అనుకూలంగా ఉందని ప్రధాని మోడీ స్పష్టం చేశారు. యుద్ధం మొదలైనప్పటి నుంచి పుతిన్ 'నిజమైన స్నేహితుడిలా' అన్ని విషయాలను తనకు తెలియజేశారని పేర్కొన్నారు. "భారతదేశం వైఖరి శాంతికి అనుకూలంగా ఉంది. శాంతియుత పరిష్కారం కోసం చేసే ప్రతి ప్రయత్నానికి మేము మద్దతు ఇస్తాము" అని మోడీ తెలిపారు. శాంతి కోసం మోడీ చూపిస్తున్న శ్రద్ధకు అధ్యక్షుడు పుతిన్ ప్రత్యేకంగా ధన్యవాదాలు తెలిపారు. ఈ సమస్యకు శాంతియుత పరిష్కారం కోసం రష్యా కూడా కృషి చేస్తోందని ఆయన పేర్కొన్నారు.
2030 లక్ష్యంగా ఆర్థిక సహకారం
భారత్-రష్యా సంబంధాలు కేవలం మాటలు కాదని, వాటికి లోతైన ప్రాముఖ్యత ఉందని పుతిన్ ఉద్ఘాటించారు. ఆర్థిక సహకారాన్ని పెంచడానికి 2030 వరకు అమలు చేయడానికి ఒక ఐదేళ్ల కార్యాచరణ ప్రణాళిక (ఆర్థిక సహకార కార్యక్రమం)పై ఇరు దేశాలు అంగీకరించాయి. ప్రస్తుతం 64 బిలియన్ డాలర్లుగా ఉన్న వార్షిక వాణిజ్యాన్ని 2030 కంటే ముందే 100 బిలియన్ డాలర్లకు పెంచాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. ఈ లక్ష్యాన్ని త్వరగా సాధించడానికి యూరేషియన్ ఎకనామిక్ యూనియన్తో ప్రాధాన్యతా వాణిజ్య ఒప్పందంపై చర్చలు త్వరగా ముగించడానికి కృషి చేయాలని నిర్ణయించారు.
ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యానికి రూపాయి, రూబుల్ వంటి జాతీయ కరెన్సీలను ఉపయోగించి చెల్లింపులు నిరంతరాయంగా జరిగేలా చూడాలని ఇరు దేశాలు అంగీకరించాయి. 'మేక్ ఇన్ ఇండియా' కార్యక్రమం కింద పెట్టుబడులు పెట్టడానికి రష్యా సంస్థలను భారతీయ వ్యాపారాలతో కలిసి భాగస్వామ్యం కావాలని మోడీ ఆహ్వానించారు.
ఇంధన సరఫరా కొనసాగిస్తాం: పుతిన్
రష్యా, భారతదేశానికి చమురు, గ్యాస్, బొగ్గు వంటి ఇంధన సరఫరాలో విశ్వసనీయ భాగస్వామిగా ఉంటుందని పుతిన్ హామీ ఇచ్చారు. సాంకేతిక రంగంలో సహకారాన్ని విస్తరించడానికి అనేక ముఖ్య నిర్ణయాలు తీసుకున్నారు. పౌర అణు విద్యుత్ ప్లాంట్ల నిర్మాణంతో పాటు, చిన్న మాడ్యులర్ రియాక్టర్లు, వైద్యం, వ్యవసాయం వంటి సాంకేతిక రంగాలలో అణు శక్తిని ఉపయోగించేందుకు కూడా సహకారం అందిస్తారు. ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్, విమానాల అభివృద్ధి, అంతరిక్ష పరిశోధన వంటి అత్యాధునిక రంగాలలో కలిసి పనిచేయాలని నిర్ణయించారు.
ఇరు దేశాల మధ్య భౌగోళిక అనుసంధానాన్ని పెంచడానికి, ఇంటర్నేషనల్ నార్త్ సౌత్ ట్రాన్స్పోర్ట్ కారిడార్, నార్తర్న్ సీ రూట్, చెన్నై-వ్లాదివోస్టాక్ కారిడార్ వంటి ముఖ్యమైన రవాణా మార్గాలపై దృష్టి సారించాలని నిర్ణయించారు. ముఖ్యంగా, ఆర్కిటిక్ ప్రాంతంలోని నౌకల్లో పనిచేసే భారతీయ నావికులకు శిక్షణ ఇవ్వడానికి రష్యా సహకరిస్తుందని మోడీ ప్రకటించారు. ప్రజల మధ్య సంబంధాలను మెరుగుపరచడానికి, రష్యా పౌరుల కోసం త్వరలో ఉచిత 30 రోజుల ఇ-టూరిస్ట్ వీసా, గ్రూప్ టూరిస్ట్ వీసాను ప్రవేశపెట్టనున్నట్లు ప్రధాని ప్రకటించారు.
ఉగ్రవాదానికి వ్యతిరేకంగా ఇరు దేశాలు కలిసి పోరాడతాయని ఈ సందర్భంగా ప్రధాని మోడీ పునరుద్ఘాటించారు. రష్యా అధ్యక్షుడు పుతిన్, బ్రిక్స్, షాంఘై సహకార సంస్థ వంటి అంతర్జాతీయ వేదికల్లో, ప్రపంచం మరింత న్యాయంగా, ఎక్కువ దేశాల మాటకు విలువ ఇచ్చే విధంగా ఉండేందుకు భారత్తో కలిసి పనిచేస్తామని తెలిపారు. అంతేకాకుండా, వచ్చే 24వ వార్షిక శిఖరాగ్ర సమావేశం కోసం భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోదీని రష్యాకు రావాల్సిందిగా ఆయన ఆహ్వానించారు. ఈ శిఖరాగ్ర సమావేశం, ప్రపంచ సవాళ్ల మధ్య కూడా భారత్-రష్యా స్నేహబంధం మరింత పటిష్టంగా, భవిష్యత్తు లక్ష్యాలను సాధించడానికి నిబద్ధతతో ఉందని స్పష్టం చేసింది.
సమావేశానికి ముందు..
పుతిన్ గురువారం సాయంత్రం ఢిల్లీకి చేరుకున్నారు. ప్రోటోకాల్ను పక్కన పెట్టి ప్రధాని మోడీ స్వయంగా విమానాశ్రయంలో ఆయనకు స్వాగతం పలికారు. ప్రధాని తన నివాసంలో పుతిన్కు భగవద్గీత పుస్తకాన్ని బహూకరించారు. శుక్రవారం ఉదయం పుతిన్కు రాష్ట్రపతి భవన్లో గౌరవ వందనం లభించింది, అనంతరం ఆయన రాజ్ఘాట్లో మహాత్మా గాంధీకి నివాళులు అర్పించారు. ఆ తర్వాత ఆయన ప్రధాని మోడీతో కలిసి 23వ భారత్-రష్యా వార్షిక శిఖరాగ్ర సమావేశంలో పాల్గొన్నారు. ఈ భేటీలో పలు కీలక అంశాలపై చర్చలు జరిపారు. చివరగా, రాత్రి రాష్ట్రపతి భవన్లో ద్రౌపది ముర్ము ఇచ్చిన ప్రత్యేక విందులో పాల్గొని తిరిగి రష్యాకు పయనమయ్యారు.