దేశ భవిష్యత్తుపై యువత బాధ్యత

ప్రతి సంవత్సరం జనవరి 12న స్వామి వివేకానంద జయంతిని పురస్కరించుకుని దేశవ్యాప్తంగా జాతీయ యువదినోత్సవం నిర్వహించడం ఆనవాయితీ. ఇది ప్రఖ్యాత తత్వవేత్త, యువతకు స్ఫూర్తినిచ్చిన స్వామి వివేకానంద జయంతిని పురస్కరించుకుని, ఆయన ఆశయాలను యువతలో నింపడమే లక్ష్యంగా 1984లో భారత ప్రభుత్వం ప్రకటించింది, 1985 నుంచి ప్రతి సంవత్సరం యువజన దినోత్సవాన్ని జరుపుకుంటున్నాం. ఈ దినోత్సవం ఒక సంబర కార్యక్రమంగా మాత్రమే కాకుండా, దేశ భవిష్యత్తును మోసే యువత దిశా–దృష్టిపై ఆలోచించాల్సిన సందర్భంగా నిలుస్తోంది. స్వామి వివేకానంద పేరు వినగానే ముందుగా గుర్తుకు వచ్చేది యువశక్తిపై ఆయనకు ఉన్న అపార విశ్వాసం. ‘యువతే దేశానికి నిజమైన సంపద’ అన్న ఆయన మాటలు నేటికీ అంతే ప్రాసంగికంగా నిలుస్తున్నాయి. ప్రపంచీకరణ, సాంకేతిక విప్లవం, వేగవంతమైన జీవనశైలి మధ్య నేటి యువత ఎటువైపు పయనిస్తోంది? ఎలాంటి విలువలను వదిలి పెడుతోంది? ఎలాంటి లక్ష్యాలను స్వీకరించాలి? అన్న ప్రశ్నలకు సమాధానం వెతకాల్సిన అవసరం నేడు మరింత పెరిగింది.

యువత ముందు నిలిచిన సవాళ్లు

నేటి యువత అపారమైన అవకాశాల మధ్యనే అనేక సవాళ్లను ఎదుర్కొంటోంది. విద్య, ఉద్యోగాలు, పోటీ ప్రపంచం ఒక వైపు ఉంటే నిరుద్యోగం, మానసిక ఒత్తిడి, దిశాహీనత మరో వైపు నిలుస్తున్నాయి. సోషల్ మీడియా ప్రభావం యువతలో పోలికలు, అసంతృప్తి, ఆత్మవిశ్వాస లోపాన్ని పెంచుతోందన్న విమర్శలు విస్తృతంగా వినిపిస్తున్నాయి. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో స్వామి వివేకానంద బోధనలు యువతకు దిక్సూచిగా మారాల్సిన అవసరం ఉంది. ముందుగా నిన్ను నువ్వు నమ్ము అన్న ఆయన సందేశం నేటి యువతకు అత్యంత అవసరమైన మంత్రంలా మారింది.

ఎటువైపు పయనించాలి?

దేశ అభివృద్ధిలో యువత పాత్ర కీలకం. కేవలం ఉద్యోగ సాధనకే పరిమితం కాకుండా, జ్ఞానం, నైపుణ్యం, సేవాభావం కలిసిన సమగ్ర అభివృద్ధి దిశగా యువత అడుగులు వేయాల్సిన అవసరం ఉంది. విజ్ఞాన శాస్త్రం, సాంకేతికత, పరిశోధన, ఆవిష్కరణలు, స్టార్టప్ సంస్కృతి వంటి రంగాల్లో భారత యువత ఇప్పటికే ప్రపంచస్థాయిలో తన ప్రతిభను నిరూపిస్తోంది. ఐటీ, కృత్రిమ మేధస్సు, డేటా సైన్స్, అంతరిక్ష పరిశోధన, వైద్య రంగం, క్రీడలు, సివిల్ సర్వీసులు, సృజనాత్మక రంగాలు — ఇలా అనేక విభాగాల్లో యువత ముందుండటం దేశానికి ఆశాజనక సంకేతం. అయితే ఈ పురోగతికి విలువలు, క్రమశిక్షణ, సామాజిక బాధ్యత జత కావాల్సిన అవసరం ఉందన్న వాస్తవాన్ని విస్మరించలేం.

వదిలి పెట్టాల్సిన దారులు

అలసత్వం, నిరాశ, హింస, మాదకద్రవ్యాల వంటి అలవాట్లు యువతను వ్యక్తిగతంగా మాత్రమే కాకుండా సమాజపరంగా కూడా వెనక్కి నెడుతున్నాయి. తక్షణ విజయాల కోసం తప్పుదారులు ఎంచుకునే ధోరణి ప్రమాదకరంగా మారుతోంది. స్వామి వివేకానంద చెప్పినట్లుగా ‘బలహీనత పాపం’ అన్న భావనను యువత ఆచరణలో పెట్టాల్సిన అవసరం ఉంది.

సేవాభావమే అసలైన విజయం

స్వామి వివేకానంద ఆలోచనల సారాంశం సేవ. సమాజంలోని అణగారిన వర్గాల పట్ల బాధ్యత, దేశ నిర్మాణంలో భాగస్వామ్యం. ఇవే యువతను నిజమైన నాయకత్వం వైపు నడిపిస్తాయి. మనిషికి సేవ చేయడమే దేవునికి చేసిన సేవ అన్న ఆయన మాటలు నేటి కాలంలో మరింత అర్థవంతంగా మారాయి.

అధికంగా యూత్ ఉన్న దేశంగా

నేటి ప్రపంచ జనాభా నిర్మాణంలో భారతదేశం ఒక ప్రత్యేకమైన స్థానాన్ని సంపాదించుకుంటోంది. భారీ యువ జనాభాతో భారతదేశం ముందుండగా, చైనా వృద్ధాప్య దిశలో వేగంగా పయనిస్తుంది. ఇది కేవలం గణాంకాల రాజకీయమే కాదు, భవిష్యత్ ఆర్థిక, సామాజిక, సాంకేతిక సంకల్పాల పరిమాణ నిర్ణయాల పరంగా కీలక అంశం. భారత్ 2023లో ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద జనాభా దేశంగా చైనాను మించినట్లు ఐక్యరాజ్యసమితి నివేదికలు ప్రస్తావించాయి.

భారతదేశ ప్రజలలో సుమారు 25శాతం వయసు 0‑14 సంవత్సరాల మధ్య ఉంది, 10‑24 సంవత్సరాల మధ్య వారిని కలిపి ఇది సుమారు 26శాతంగా ఉంటుంది. 15‑64 యవ్వన‑ఉద్యోగ వయస్సులో ఉన్నవారి శాతం సుమారు 68శాతంగా ఉంది. ఇది సమగ్ర శ్రామిక శక్తికి ప్రాధాన్యం ఇస్తుంది. ఐక్యరాజ్యసమితి నివేదికల ప్రకారం 2030కి భారత జనాభాలో యువత (0‑24 సంవత్సరాలు) శాతం సుమారు 39శాతానికి చేరే అవకాశం ఉందని అంచనా. ఇది కేవలం సంఖ్య మాత్రమే కాదు. అమెరికా, బ్రెజిల్, బ్రిటన్ వంటి దేశాలతో పోల్చితే కూడా ఇండియాకు పని‑ఉద్యోగ, వినియోగదారు మార్కెట్, సాంకేతిక సేవల్లో పోటీ‑ప్రేరణకు గట్టి పునాది సిద్ధం అవుతోంది.

వ్యతిరేక దిశలో చైనా

వాస్తవంలో చైనా జనాభా నిర్మాణం వేరుగా ఉంది. చైనాలో మధ్య వయసుగల వారు చాలా ఎక్కువగా ఉన్నారు. మీడియన్ ఏజ్ 40 పై దగ్గరగా ఉంది, అయితే భారతదేశంలో అది 28‑29 లాంటిది. దేశంలో జనన రేటు తగ్గడంతో జనాభా సంఖ్యలో తగ్గుదల కూడా రికార్డైంది, ఇది ఆర్థిక శక్తిపై భవిష్యత్ ప్రభావాన్ని చూపుతుంది. ఇద్దరి మధ్య ఉన్న విభేదాలు లోతైనపరంగా చూస్తే, భారత్ లో ఎక్కువ శాతం యువత కలిగి ఉంది. ఈ యువత ధోరణి కొన్ని దశాబ్దాల పాటు కొనసాగుతుందని భవిష్యత్ డెమోగ్రాఫిక్ మోడల్స్ సూచిస్తున్నాయి. చైనా వృద్ధ జనాభా వైపు పయనిస్తుంటే, భారత్‌లో భారతీయ యువతే దేశ భుజాన్ని భారంగా మోసే శక్తి కాదని, ఇది బలం, శక్తి వికేంద్రరణ అని అంతర్జాతీయ నిపుణులు చెబుతున్నారు.

భారత పార్లమెంట్‌లో యువత ప్రతినిధిత్వం

నవీన 18వ లోక్‌సభలో పార్లమెంట్‌లో యువ శక్తి ఎంత ప్రతిబింబిస్తుంది అనే అంశంపై తాజా గణాంకాలు వెల్లడయ్యాయి. ఇవి భారత ప్రజాస్వామ్యంలో యువత ప్రాతినిధ్యం గురించి మరింత స్పష్టమైన చిత్రాన్ని అందిస్తున్నాయి.

18వ లోక్‌సభలో (542 సభ్యులు) సభ్యుల వయసు సరిపోల్చినప్పుడు:

30 ఏళ్ల లేదా తక్కువ వయసు ఉన్న ఎంపీలు: మొత్తం 7గురు మాత్రమే (సుమారు 1.3% మాత్రమే).

40 ఏళ్ల లేదా తక్కువ వయసు ఉన్న ఎంపీలు: సుమారు 52 మంది (సుమారు 9.6%) ఉన్నారు.

40–45 వరకు ఉన్నవారిని కలిపితే మొత్తం 98 మంది (సుమారు 18.1%) మాత్రమే ఉంటున్నారు.

ఈ గణాంకాలు చూస్తే స్పష్టంగా తెలుస్తుంది: పార్లమెంట్‌లో చాలా పెద్ద సంఖ్యలో ఎంపీలు 45 ఏళ్లు కంటే ఎక్కువ వయసు ఉన్నవారే ఉన్నారు.

వృద్ధాప్య ధోరణి

ఏడీఆర్ విశ్లేషణ ప్రకారం 18వ లోక్‌సభ‌లో ఎంపీల సగటు వయస్సు సుమారు 56 సంవత్సరాలు గా ఉంది. ఇది భారత పార్లమెంట్ చరిత్రలో అతి పెద్ద సగటు వయస్సు. అందులోని సభ్యుల సంఖ్య వరుసగా పెద్ద వయసు గలవారి ఎక్కువ ఉన్న కారణంగా పెరిగింది. సంక్షిప్తంగా చెప్పాలంటే, భారత దేశ జనాభా నిర్మాణంలో యువత పెద్ద శాతం ఉండగా, ఆ యువ వర్గం పట్ల చట్టసభల్లో వారి ప్రాతినిధ్యం చాలా తక్కువగా ఉంది. ఇది పార్లమెంట్‌లో యువత సంఖ్య తగ్గుతోందని సూచిస్తోంది. కేవలం కేంద్ర పార్లమెంట్‌లో మాత్రమే కాదు. యూత్ శక్తి రాష్ట్ర సభల్లో కూడా తక్కువగా ప్రతిఫలిస్తుంది. కొన్ని చట్టసభల్లో 40 ఏళ్ల కంటే తక్కువ వయసు ఉన్న ప్రజాప్రతినిధుల మొత్తం సంఖ్య 10 శాతం కంటే తక్కువనే ఉంది.

భారతదేశం ఒక యువ దేశంగా పేరొందింది. జనాభాలో పెద్ద భాగం యువత నుంచే ఉన్నప్పటికీ, పార్లమెంట్లో యువ ప్రతినిధులు తక్కువగా ఉన్నారు. దీనికి కారణాలు కూడా సంక్లిష్టంగా ఉన్నాయి: రాజకీయ పార్టీల నాయకత్వ శైలి, అభ్యర్థుల ఎంపిక విధానం, అనుభవం-పరమైన అంచనాలు, వయసు ఆధారిత అంశాలు తదితర కారణాలు ఉన్నాయి.

పార్లమెంటులో యువత పెద్దగా ప్రతినిధిత్వం లేకపోవడంతో — యువత సమస్యలు, ఆలోచనలు, ఆర్థిక-సాంఘిక ఆశలను చట్టాల రూపంలో ముందుకు తెచ్చే శక్తి పరిమితమవుతుందని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు. ఇది భారత ప్రజాస్వామ్యంలో ఒక ప్రధాన సామాజిక అంశం గా మారుతోంది.

ఈ దేశంలో యువత చేతుల్లో దేశ భవిష్యత్తు నిర్మితమై ఉంది. జాతీయ యువదినోత్సవం కేవలం ఒక జయంతి కాదు. ఇది యువతకు ఇచ్చే ఒక పిలుపు. లక్ష్యంతో కూడిన జీవితం, ఆత్మవిశ్వాసంతో కూడిన ఆలోచన, సేవాభావంతో కూడిన కార్యాచరణ — ఇవే స్వామి వివేకానంద కలగన్న భారతదేశానికి పునాది. దేశ భవిష్యత్తు యువత చేతుల్లోనే ఉందన్న వాస్తవాన్ని గుర్తు చేస్తూ, ఈ యువ దినోత్సవం యువతలో కొత్త సంకల్పానికి నాంది పలకాలని ఆశిద్దాం.