దేశ ప్రగతిలో రైల్వే భాగస్వామ్యం
భారతదేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు వెన్నెముకగా నిలిచే భారతీయ రైల్వే, 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో మునుపెన్నడూ లేని రీతిలో అద్భుతమైన మైలురాళ్లను అధిగమించింది. అటు ప్రయాణికుల రవాణాలోనూ, ఇటు సరుకు రవాణాలోనూ సరికొత్త రికార్డులను సృష్టిస్తూ దేశ ప్రగతి చక్రాలను మరింత వేగంగా ముందుకు నడిపిస్తోంది. మౌలిక సదుపాయాల కల్పన, మెరుగైన నిర్వహణ సామర్థ్యం మరియు విస్తరిస్తున్న నెట్వర్క్ కారణంగా రైల్వే శాఖ ఈ అసాధారణ వృద్ధిని సాధించింది.
ప్రయాణికుల సంఖ్యలో భారీ పెరుగుదల
గడిచిన ఏడాది కాలంలో భారతీయ రైల్వేలు సుమారు 741 కోట్ల మంది ప్రయాణికులను తమ గమ్యస్థానాలకు చేరవేశాయి. 2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరంలో ఈ సంఖ్య 716 కోట్లుగా ఉండగా, ఈ ఏడాది 3.54 శాతం వృద్ధిని నమోదు చేయడం విశేషం. రైలు ప్రయాణం పట్ల ప్రజల్లో పెరుగుతున్న ఆదరణకు, మెరుగుపడిన సౌకర్యాలకు ఇది నిదర్శనం. ప్రతి సామాన్యుడికీ అందుబాటులో ఉండే సురక్షితమైన మరియు నమ్మకమైన రవాణా వ్యవస్థగా రైల్వే తన పట్టును నిరూపించుకుంది.
రాబడిలో దూసుకుపోతున్న రైల్వే
ప్రయాణికుల సంఖ్య పెరగడంతో పాటు ఆదాయం కూడా గణనీయంగా వృద్ధి చెందింది. 2024-25లో ప్రయాణికుల విభాగం ద్వారా వచ్చిన రాబడి రూ.75,500 కోట్లు కాగా, 2025-26 నాటికి అది రూ.80,000 కోట్లకు చేరుకుంది. అంటే దాదాపు 5.96 శాతం ఆదాయం పెరిగింది. టికెటింగ్ వ్యవస్థలో సరళీకరణ, వందే భారత్ వంటి ఆధునిక రైళ్ల ప్రవేశం, మెరుగైన కోచ్ సౌకర్యాలు ఈ ఆదాయ వృద్ధికి ప్రధాన కారణాలుగా నిలిచాయి.
సరుకు రవాణాలో సరికొత్త చరిత్ర
కేవలం ప్రయాణికులే కాకుండా, దేశ పారిశ్రామిక రంగానికి ప్రాణవాయువు వంటి సరుకు రవాణాలోనూ రైల్వే రికార్డు నెలకొల్పింది. ఈ ఏడాది రికార్డు స్థాయిలో 1670 మిలియన్ టన్నుల సరుకును రవాణా చేసింది. గత ఏడాదితో పోలిస్తే ఇది 3.25 శాతం అధికం. దేశీయ అవసరాల కోసం బొగ్గు, స్టీల్, మరియు ఇతర ముడి పదార్థాలను వేగంగా చేరవేయడంలో రైల్వే తన సామర్థ్యాన్ని చాటుకుంది.
వ్యాగన్ల వినియోగంలో వృద్ధి
సరుకు రవాణా సామర్థ్యాన్ని పెంచడంలో భాగంగా రైల్వేలు వ్యాగన్ల వినియోగాన్ని గణనీయంగా పెంచాయి. 2024-25లో 2,79,12,271 గా ఉన్న వ్యాగన్ల సంఖ్య, 2025-26లో 2,91,86,475 కు పెరిగింది. అంటే వ్యాగన్ల నిర్వహణలో 4.56 శాతం వృద్ధి నమోదైంది. లాజిస్టిక్స్ రంగంలో రైల్వే ఒక నమ్మకమైన, తక్కువ ఖర్చుతో కూడిన భాగస్వామిగా ఎదగడానికి ఇది దోహదపడింది.
ఎరువులు, ఉక్కు రవాణాలో జోరు
వ్యవసాయ రంగానికి వెన్నుదన్నుగా నిలుస్తూ ఎరువుల రవాణాలో 13.49 శాతం వృద్ధిని రైల్వే నమోదు చేసింది. అలాగే పారిశ్రామికాభివృద్ధికి సూచిక అయిన పిగ్ ఐరన్, స్టీల్ రవాణాలో 13.11 శాతం పెరుగుదల కనిపించింది. ఈ రెండు రంగాల్లో 13 శాతం కంటే ఎక్కువ వృద్ధి సాధించడం రైల్వే యొక్క అద్భుతమైన పనితీరుకు అద్దం పడుతోంది.
మౌలిక సదుపాయాల రవాణాకు ఊతం
దేశవ్యాప్తంగా జరుగుతున్న నిర్మాణ పనులకు అవసరమైన ముడి పదార్థాల సరఫరాలో రైల్వే కీలక పాత్ర పోషించింది. ఇనుప ఖనిజం రవాణా 6.74 శాతం పెరిగి 190.12 మిలియన్ టన్నులకు చేరింది. అదేవిధంగా సిమెంట్ రవాణా కూడా 4.74 శాతం వృద్ధి చెంది 157.17 మిలియన్ టన్నులుగా నమోదైంది. దేశ మౌలిక సదుపాయాల కల్పనలో రైల్వే భాగస్వామ్యం వెలకట్టలేనిది.
జోన్ల వారీగా అద్భుత ప్రదర్శన
భారతీయ రైల్వేలోని వివిధ జోన్లు పోటీపడి మరీ వృద్ధిని సాధించాయి. ముఖ్యంగా సౌత్ వెస్ట్రన్ రైల్వే 14.89 శాతంతో అగ్రస్థానంలో నిలిచింది. దీని తర్వాత నార్త్ సెంట్రల్ రైల్వే (12.62శాతం), ఈస్ట్ కోస్ట్ రైల్వే (10.4శాతం), వెస్ట్ సెంట్రల్ రైల్వే (10.06శాతం) రెండంకెల వృద్ధిని నమోదు చేసి సత్తా చాటాయి. ప్రాంతీయంగా సరుకు రవాణా సామర్థ్యాన్ని పెంచడంలో ఈ జోన్ల కృషి ఎంతో ఉంది.
అగ్రస్థానంలో దక్షిణ మధ్య రైల్వే
దక్షిణ మధ్య రైల్వేలోని విజయవాడ డివిజన్ 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో మునుపెన్నడూ లేని విధంగా రూ. 5,907.20 కోట్ల స్థూల ఆదాయాన్ని ఆర్జించి సరికొత్త రికార్డు సృష్టించింది. గత ఏడాదితో పోలిస్తే ప్రయాణికుల విభాగంలో 9.9 శాతం వృద్ధి నమోదైందని, దీని ద్వారా రూ. 1,523.90 కోట్ల ఆదాయం సమకూరిందని డివిజనల్ రైల్వే మేనేజర్ మోహిత్ సోనాకియా వెల్లడించారు. ఈ ఏడాది సుమారు 7.41 కోట్ల మంది ప్రయాణికులు విజయవాడ డివిజన్ సేవలను వినియోగించుకోవడం విశేషం.
సరుకు రవాణా రంగంలో కూడా డివిజన్ అద్భుత ప్రదర్శన కనబరిచింది. మొత్తం 40.631 మిలియన్ టన్నుల సరుకును రవాణా చేయడం ద్వారా రూ.4,166 కోట్ల ఆదాయం లభించింది. విద్యుత్ రంగానికి రాయితీలు కల్పించినప్పటికీ ఈ స్థాయి ఆదాయం రావడం గమనార్హం. అలాగే, టికెట్ తనిఖీల ద్వారా రికార్డు స్థాయిలో రూ. 76.3 కోట్లు వసూలయ్యాయి. రైళ్ల రాకపోకల విషయంలో 86.7 శాతం సమయపాలనను పాటిస్తూ, ఆటోమేటిక్ బ్లాక్ సిగ్నలింగ్, మూడవ రైల్వే లైన్ పనులను డివిజన్ విజయవంతంగా పూర్తి చేసింది.
ప్రయాణికుల భద్రత, సౌకర్యాల కోసం డివిజన్ అనేక చర్యలు చేపట్టింది. స్టేషన్ల ఆధునీకరణలో భాగంగా కొత్త లిఫ్టులు, ఎస్కలేటర్లను ఏర్పాటు చేయడంతో పాటు భద్రత కోసం లెవల్ క్రాసింగ్లను తొలగించింది. రద్దీ సమయాల్లో ప్రయాణికుల ఇబ్బందులను తొలగించడానికి 5,200 కి పైగా ప్రత్యేక రైళ్లను నడిపింది. ముఖ్యంగా విజయవాడ-చెన్నై వందే భారత్ ఎక్స్ప్రెస్ను నరసాపురం వరకు పొడిగించడం ద్వారా ఈ ప్రాంత ప్రయాణికులకు మెరుగైన రవాణా సౌకర్యాన్ని కల్పించినట్లు డీఆర్ఎమ్ పేర్కొన్నారు.
ఇతర జోన్ల పురోగతి
ప్రధాన జోన్లతో పాటు ఈస్టర్న్ రైల్వే, నార్త్ ఈస్టర్న్ రైల్వే, నార్త్ వెస్టర్న్ రైల్వే వంటి జోన్లు కూడా సానుకూల వృద్ధిని కనబరిచాయి. సౌత్ సెంట్రల్ రైల్వే 2.59 శాతం, వెస్ట్రన్ రైల్వే 3.57 శాతం వృద్ధిని సాధించాయి. దేశంలోని ప్రతి మూలకు రైల్వే సేవలు విస్తరించడమే కాకుండా, అన్ని ప్రాంతాల్లో సమతుల్య అభివృద్ధి జరుగుతోందని ఈ గణాంకాలు చెబుతున్నాయి.
సరుకు రవాణా ఆదాయం - రూ.1,77,754 కోట్లు
లోడింగ్ పరిమాణం పెరగడమే కాకుండా, సరుకు రవాణా ద్వారా వచ్చే ఆదాయం కూడా గణనీయంగా పెరిగింది. 2024-25లో రూ.1,75,302 కోట్లుగా ఉన్న ఆదాయం, ఈ ఏడాది రూ.1,77,754 కోట్లకు చేరింది. ఇది గత ఏడాదితో పోలిస్తే 1.44 శాతం ఎక్కువ. ఆర్థికంగా రైల్వే శాఖ మరింత బలోపేతం కావడానికి ఈ ఆదాయం తోడ్పడుతుంది.
సరుకు రవాణా ఆదాయంలో ఇనుప ఖనిజం అగ్రభాగాన నిలిచింది. దీని ద్వారా రూ.14,600.51 కోట్ల ఆదాయం సమకూరింది. ఆ తర్వాత సిమెంట్ (రూ.13,599 కోట్లు), ఉక్కు (రూ.12,181 కోట్లు), ఎరువులు (రూ.9,039 కోట్లు), ఆహార ధాన్యాలు (రూ.8,312.5 కోట్లు) మరియు ఖనిజ నూనెలు (రూ.7,249.54 కోట్లు) ప్రధాన ఆదాయ వనరులుగా నిలిచాయి.
సమర్థవంతమైన నిర్వహణ సామర్థ్యం
ఈ స్థాయి విజయాలు కేవలం సాంకేతికత వల్లనే సాధ్యం కాలేదు, రైల్వే సిబ్బంది నిరంతర శ్రమ, ఉన్నతాధికారుల వ్యూహాత్మక ప్రణాళికల వల్ల ఇది సాధ్యమైంది. సరుకు రవాణా వేగాన్ని పెంచడం, లోడింగ్, అన్లోడింగ్ సమయాన్ని తగ్గించడం వంటి చర్యలు రైల్వేను మరింత లాభసాటిగా మార్చాయి.
పర్యావరణ హితమైన రవాణా
రోడ్డు రవాణాతో పోలిస్తే రైలు రవాణా పర్యావరణానికి తక్కువ హాని కలిగిస్తుంది. భారీ ఎత్తున సరుకు రవాణాను రైల్వే ద్వారా చేపట్టడం వల్ల దేశంలో కార్బన్ ఉద్గారాలు తగ్గుతాయి. స్థిరమైన, పర్యావరణ హితమైన రవాణా వ్యవస్థను నిర్మించడంలో భారతీయ రైల్వే ప్రపంచానికి ఆదర్శంగా నిలుస్తోంది.
డిజిటలైజేషన్ ఆధునీకరణ
రైల్వే స్టేషన్ల ఆధునీకరణ, డిజిటల్ పేమెంట్స్, ఆన్లైన్ ఫ్రైట్ బుకింగ్ వంటి సంస్కరణలు వినియోగదారులకు ఎంతో మేలు చేశాయి. పారదర్శకత పెరగడం వల్ల వ్యాపారవేత్తలు కూడా తమ సరుకు రవాణా కోసం రైల్వేను ప్రాధాన్యతగా ఎంచుకుంటున్నారు. ఇది దేశ ఆర్థిక పురోగతికి ఊతమిస్తోంది.
దేశ ప్రగతిలో రైల్వే భాగస్వామ్యం
భారతదేశాన్ని 5 ట్రిలియన్ డాలర్ల ఆర్థిక వ్యవస్థగా మార్చాలనే లక్ష్యంలో రైల్వే కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. లాజిస్టిక్ ఖర్చులను తగ్గించడం ద్వారా భారతీయ ఉత్పత్తులు అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో పోటీ పడేలా రైల్వే సహకరిస్తోంది. సామాన్యుడి ప్రయాణం నుంచి పరిశ్రమల అవసరాల వరకు ప్రతిచోటా రైల్వే ముద్ర కనిపిస్తోంది.
2025-26 సంవత్సరానికి సంబంధించిన ఈ ఫలితాలు భారతీయ రైల్వే యొక్క స్వర్ణ యుగానికి నాంది పలుకుతున్నాయి. ప్రయాణికుల సంతృప్తిని పెంచుతూ, సరుకు రవాణాలో సరికొత్త రికార్డులను సృష్టిస్తూ ముందుకు సాగుతున్న రైల్వే, రాబోయే రోజుల్లో మరిన్ని అద్భుతాలు సృష్టించనుంది. దేశాభివృద్ధిలో తనవంతు పాత్రను పోషిస్తూ, నవ భారత నిర్మాణంలో రైల్వే ఒక ముఖ్యమైన శక్తిగా కొనసాగుతుంది.