దిబ్రూగఢ్కి ₹300 కోట్ల ప్రాణాధారం – బ్రహ్మపుత్ర తీర రక్షణకు అసోం ప్రభుత్వం పెద్ద ప్రణాళిక
అసోం రాష్ట్రంలోని చాయ్ రాజధాని దిబ్రూగఢ్ మరోసారి భయాందోళనలో మునిగిపోయింది. బ్రహ్మపుత్ర నది నిరంతరం తీరాన్ని కొరుక్కుంటూ పట్టణాన్ని మింగేస్తూ సాగుతోంది. గత కొన్ని రోజులుగా నది ఒక యోగా కేంద్రం, ఆట స్థలం భాగం మింగేసి ఇప్పుడు నివాస ప్రాంతాల దరిదాపుల్లోకి చేరింది. ఈ వేగం, తీవ్రతను గమనించి అసోం ప్రభుత్వం అత్యవసర చర్యలు ప్రారంభించింది. రాష్ట్ర జలవనరుల శాఖ మంత్రి పియుష్ హజారికా దిబ్రూగఢ్ను సందర్శించి ₹300 కోట్ల వ్యయంతో భారీ యాంటీ-ఇరోషన్ ప్రాజెక్టును ప్రకటించారు.
ప్రస్తుతం వేల సంఖ్యలో జియో-బ్యాగ్లను ఉపయోగించి తాత్కాలిక అడ్డంకులు సృష్టిస్తున్నారు. ఇంజనీర్లకు పట్టణ రక్షణ డైక్ను మరింత బలపరచాలని, ఎత్తు పెంచాలని ఆదేశాలు జారీ అయ్యాయి. దీర్ఘకాల ప్రణాళికలో భాగంగా ప్రభుత్వం రాతి గట్టులు (spurs), స్టోన్ పిచింగ్ మరియు బలపరచిన రివెట్మెంట్లు నిర్మించి నది ప్రవాహాన్ని పట్టణం నుండి దూరం మళ్లించే యోచనలో ఉంది.
బ్రహ్మపుత్ర తీర క్షయం దిబ్రూగఢ్కు కొత్త సమస్య కాదు. ఈ పట్టణం నది ప్రవాహంలో అత్యంత అస్థిరమైన భాగంలో ఉంది. భారీ ఇసుక కణాలు, మారుతూ ఉండే నది మార్గం కారణంగా ఇక్కడి తీర భూభాగం ఎప్పటికప్పుడు మారిపోతుంది. తీరప్రాంతంలో నిరుపయోగంగా జరిగిన నిర్మాణాలు, పట్టణ విస్తరణ వల్ల సమస్య మరింత తీవ్రమైంది. అధికారులు అంగీకరిస్తున్నారు కొత్త ప్రాజెక్టు తాత్కాలిక రక్షణను అందించినా, బ్రహ్మపుత్రపై పూర్తి నియంత్రణ సాధ్యం కాదని.
నిపుణుల ప్రకారం ₹300 కోట్ల ఈ ప్రాజెక్టు ధైర్యవంతమైనదే అయినా శాశ్వత పరిష్కారం కాదు. జియో-బ్యాగ్లు, తాత్కాలిక గట్టులు తాత్కాలిక ఉపశమనం కలిగించగలవు కానీ భారీ వర్షాల కాలంలో అవి దెబ్బతినే అవకాశం ఎక్కువ. పెద్ద మట్టిమోసి ఇంజనీరింగ్ పద్ధతులు డైక్లు, స్పర్లు వంటి స్థానికంగా రక్షణ ఇస్తాయి గానీ వాటివల్ల నీటి ప్రవాహం మారి కింద ప్రాంతాల్లో కొత్త క్షయం చోటు చేసుకోవచ్చని హెచ్చరిస్తున్నారు.
స్థానిక ప్రజలు ప్రభుత్వ వేగవంతమైన చర్యలను స్వాగతించినా భయం మాత్రం తగ్గలేదు. “నది ప్రతిసారీ దగ్గరగా వస్తూనే ఉంది,” అని కచారీఘాట్ ప్రాంతానికి చెందిన ఒక దుకాణదారుడు అంటాడు. “ప్రభుత్వం కదలడం సంతోషమే కానీ కొత్త గోడలు ఎంత కాలం నిలబడతాయో చూడాలి.”
పర్యావరణ నిపుణులు మరో కోణం చూపిస్తున్నారు. కాంక్రీట్ గట్టులు, నది మార్గ సరిచేసే పనులు జలచరాల వాతావరణాన్ని దెబ్బతీస్తాయని, వరద మైదానాల జీవ వ్యవస్థను మార్చేస్తాయని చెబుతున్నారు. మానవ రక్షణ, సహజ నది ప్రవర్తన మధ్య సమతుల్యత సాధించడం ఈ ప్రాజెక్టు యొక్క ప్రధాన సవాలు అని వారు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
ప్రస్తుతం ఈ ప్రణాళిక దిబ్రూగఢ్కు ఒక ఊరట. దశాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్న నది యుద్ధంలో ఈ పట్టణానికి ఇది తాత్కాలిక విరామం మాత్రమే. “బ్రహ్మపుత్రను పూర్తిగా వశపరచడం అసాధ్యం,” అని ఒక ప్రభుత్వ ఇంజనీర్ అంగీకరించాడు. “దానిని కేవలం సక్రమంగా నిర్వహించగలుగుతాం. విజయం దీర్ఘకాల నిర్వహణ, శాస్త్రీయ ప్రణాళిక, రాజకీయ సంకల్పంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.”
దిబ్రూగఢ్ ఇప్పుడు ఒక ముఖ్యమైన మలుపులో ఉంది బ్రహ్మపుత్రతో శతాబ్దాల పోరులో మరో సవాలును ఎదుర్కొంటూ, ఈ ₹300 కోట్ల ప్రణాళికతో తీర రక్షణకు కొత్త ఆశ కనబరుస్తోంది.