త్వరలో తెరుచుకోనున్న కోణార్క్ సూర్య దేవాలయ గర్భగుడి
ఒడిశాలోని కోణార్క్ సూర్య దేవాలయం, భారతీయ శిల్పకళా వైభవానికి సజీవ సాక్ష్యం. గత 122 ఏళ్లుగా చీకటిలో మగ్గుతున్న ఈ ఆలయ గర్భగుడి (జగ్మోహన్ హాల్) త్వరలో వెలుగు చూడనుంది. బ్రిటిష్ కాలం నుండి మూసివేసి ఉన్న ఈ ప్రధాన భాగాన్ని పునరుద్ధరించి, పర్యాటకులకు మరియు భక్తులకు లోపలి దృశ్యాలను చూపించేందుకు భారత పురావస్తు శాఖ భారీ కసరత్తు చేస్తోంది.
1903 నాటి చారిత్రక నిర్ణయం
19వ శతాబ్దం చివరలో ఈ ఆలయ ప్రధాన నిర్మాణం బలహీనపడి కూలిపోయే స్థితికి చేరుకుంది. అప్పట్లో తూర్పు తీరంలో సంభవించిన తుఫానులు, సముద్రపు గాలిలోని ఉప్పు ప్రభావం వల్ల రాళ్లు క్షీణించాయి. దీంతో ఆలయ పైకప్పు కూలిపోకుండా అడ్డుకోవడానికి 1903లో అప్పటి బ్రిటిష్ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ జాన్ ఉడ్బర్న్ ఆదేశాల మేరకు గర్భగుడిని పూర్తిగా ఇసుకతో నింపి, అన్ని ద్వారాలను మూసివేశారు.
జగ్మోహన్ హాల్ విశిష్టత
మనం ప్రస్తుతం బయట నుండి చూస్తున్న కోణార్క్ ఆలయ ప్రధాన భాగమే 'జగ్మోహన్ హాల్'. ఇది ఒకప్పుడు 120 అడుగుల ఎత్తు ఉండేది. దీని వెనుక ఉన్న ప్రధాన విమాన గోపురం (గర్భగుడి) ఇప్పటికే కాలగర్భంలో కలిసిపోగా, మిగిలి ఉన్న ఈ జగ్మోహన్ హాల్ను కాపాడుకోవడం పురావస్తు శాఖకు సవాలుగా మారింది. లోపల ఇసుక నింపడం వల్ల ఇది ఒక గట్టి దిమ్మెలా మారి ఇప్పటికీ నిలబడగలిగింది.
అత్యాధునిక సాంకేతికతతో పరిశోధన
గర్భగుడిలోని ఇసుకను తొలగించడానికి ముందు, ఏఎస్ఐ, ఐఐటీ మద్రాస్ నిపుణులు అనేక శాస్త్రీయ పరీక్షలు నిర్వహించారు. 'గ్రౌండ్ పెనెట్రేటింగ్ రాడార్', లేజర్ స్కానింగ్ ద్వారా లోపల గోడల పరిస్థితిని అంచనా వేశారు. ఇసుకను తీసివేసినప్పుడు నిర్మాణంపై పడే ఒత్తిడిని తట్టుకోవడానికి లోపల ఇనుప చట్రాలను ఏర్పాటు చేసే ప్రణాళికను సిద్ధం చేశారు.
ఇసుక తొలగింపు ప్రక్రియ
ప్రస్తుతం గర్భగుడి పైభాగంలో రంధ్రాలు చేసి, అత్యాధునిక యంత్రాల సాయంతో ఇసుకను బయటకు తీస్తున్నారు. సుమారు 15 అడుగుల ఎత్తు వరకు పేరుకుపోయిన వేల టన్నుల ఇసుకను తొలగించడానికి మూడు నుండి నాలుగు నెలల సమయం పట్టవచ్చని అంచనా. ఈ ప్రక్రియలో శిల్పాలకు ఎలాంటి నష్టం కలగకుండా అత్యంత జాగ్రత్తలు తీసుకుంటున్నారు.
కనుమరుగైన శిల్ప సంపద పునరాగమనం
ఇసుకను తొలగించిన తర్వాత, గత వంద ఏళ్లుగా ఎవరూ చూడని అద్భుతమైన అంతర్గత శిల్పకళ బయటపడే అవకాశం ఉంది. గర్భగుడి గోడలపై ఉండే సూక్ష్మ శిల్పాలు, పైకప్పు నిర్మాణం మరియు పురాతన లిపి వంటివి బయటపడితే, కోణార్క్ చరిత్రపై మరిన్ని కొత్త విషయాలు తెలిసే అవకాశం ఉందని చరిత్రకారులు భావిస్తున్నారు.
అయస్కాంత రాయి మర్మం
ఈ గర్భగుడి తెరుచుకోవడం ద్వారా ఆలయ పైభాగంలో ఉండేదని చెప్పబడే 'అయస్కాంత రాయి' లేదా 'లోడ్స్టోన్' గురించిన నిజాలు తెలిసే అవకాశం ఉంది. పురాణాల ప్రకారం, ఆ అయస్కాంత శక్తి వల్లే విగ్రహం గాలిలో తేలేదని చెబుతారు. ఇసుకను తొలగించినప్పుడు పునాదుల్లో లేదా గోడల నిర్మాణంలో లోహపు వాడకంపై స్పష్టత రావచ్చు.
పర్యాటక రంగంలో కొత్త అధ్యాయం
ఒడిశా పర్యాటక రంగానికి కోణార్క్ ప్రధాన ఆదాయ వనరు. గర్భగుడిని పర్యాటకుల సందర్శనార్థం తెరిస్తే, ప్రపంచవ్యాప్తంగా పర్యాటకుల సంఖ్య రెట్టింపు అయ్యే అవకాశం ఉంది. లోపలికి వెళ్లేందుకు ప్రత్యేక మార్గాలను నిర్మించి, గాలి మరియు వెలుతురు వచ్చేలా ఏర్పాట్లు చేస్తున్నారు. ఇది చరిత్ర ప్రేమికులకు ఒక గొప్ప అనుభూతిని ఇస్తుంది.
ఇసుకను తీసివేసిన తర్వాత, ఖాళీ అయిన ప్రదేశంలో గోడలకు పటిష్టత చేకూర్చడానికి స్టెయిన్లెస్ స్టీల్ బీమ్లను అమర్చనున్నారు. రాళ్ల మధ్య ఉన్న పగుళ్లను ప్రత్యేకమైన కెమికల్ మిశ్రమంతో పూడ్చివేస్తారు. ఆలయ భద్రతను దృష్టిలో ఉంచుకుని, లోపలికి ఒకేసారి పరిమిత సంఖ్యలో పర్యాటకులను అనుమతించేలా నిబంధనలు రూపొందిస్తున్నారు.
వారసత్వ సంపద రక్షణలో భారత్
కోణార్క్ గర్భగుడిని పునరుద్ధరించడం అనేది కేవలం ఒక ఇంజనీరింగ్ పని మాత్రమే కాదు, మన పూర్వీకుల వారసత్వాన్ని కాపాడుకునే మహత్తర యజ్ఞం. ఇది విజయవంతమైతే, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న పురాతన కట్టడాల పునరుద్ధరణకు భారత్ ఒక మార్గదర్శిగా నిలుస్తుంది. త్వరలోనే భక్తులు సూర్య భగవానుడి అసలు గర్భాలయంలో అడుగుపెట్టే రోజు రాబోతోంది.