తలాక్ పద్ధతుల చట్టబద్ధతపై సుప్రీంకోర్టులో విచారణ

ట్రిపుల్ తలాక్‌ను 2017లో రద్దు చేసిన తర్వాత ముస్లిం సమాజంలో అమలవుతున్న ఇతర తలాక్ విధానాల చట్టబద్ధతపై విచారణ జరపడానికి సుప్రీం కోర్టు బుధవారం అంగీకరించింది. ఈ పిటిషన్లలో జర్నలిస్ట్ హీనా బెనజీర్‌ దాఖలు చేసిన కేసు కూడా ఒకటిగా ఉంది. బెనజీర్ వాదన ఏమిటంటే ఆమె భర్త స్వయంగా తలాక్ ప్రకటించకుండా, తన న్యాయవాది ద్వారా పంపిన 11 పేజీల తలాక్‌ నామా ద్వారా విడాకులు ఇచ్చే ప్రయత్నం చేశాడు. ఆ పత్రంలో అతని సంతకం కూడా లేదని, మరొకరిని పెట్టి తలాక్ చెప్పించడం ఇస్లామిక్ ఆచారాన్ని ఉల్లంఘించడం మాత్రమే కాకుండా, తన హక్కులకు హానికరమని ఆమె తెలిపారు. ఈ విధానం వల్ల తిరిగి వివాహం చేసుకుంటే, ఇద్దరు భర్తలు ఉన్నట్టుగా గుర్తించే పరిస్థితి వచ్చే ప్రమాదం ఉందని ఆమె అన్నారు.

సుప్రీం కోర్టు ఆగ్రహం

హైకోర్టులో సీనియర్ అడ్వకేట్ ఎం.ఆర్. షంషాద్ భర్త అనుమతితో ఇటువంటి తలాక్‌ పద్దతిని ప్రాతినిధ్యంగా ప్రకటించడం ఇస్లాంలో ఒక పద్ధతేనని వాదించారు. అయితే దీనిపై బెంచ్ తీవ్ర అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేసింది. భర్తకు నేరుగా తలాక్ చెప్పే ధైర్యం లేకపోతే న్యాయవాది ద్వారా చెప్పించమంటారా? ఇది మహిళ గౌరవాన్ని కాపాడే పద్ధతి ఎలా అవుతుంది? అని జస్టిస్ సూర్యకాంత్ ప్రశ్నించారు. భర్త మాత్రం మరో మహిళను పెళ్లి చేసుకుని, పిల్లలను కూడా పొంది ముందుకు వెళ్లిపోయాడని కోర్టుకు చెప్పారు. తలాక్-ఎ-హసన్ ఇప్పటివరకు అమల్లో ఉన్నప్పటికీ, దానిపై కూడా ఎంతవరకు జోక్యం చేసుకోవాలనే అంశాన్ని కోర్టు పరిశీలించనుంది. గమనించదగ్గ విషయం ఏంటంటే, 2017లో సుప్రీం కోర్టు తక్షణ తలాక్ (తలాక్-ఎ-బిద్దత్)‌ను రద్దు చేసింది.

ఇంకొక పిటిషనర్ నజ్రీ నిషా కూడా ఇదే తరహా అక్రమ తలాక్ సమస్యను వివరించారు. సంతకం లేని తలాక్ పత్రం కారణంగా తన ఐదేళ్ల బిడ్డకు స్కూలు అడ్మిషన్‌, పాస్‌పోర్టు, సంక్షేమ పథకాల్లో ఇబ్బందులు పడుతున్నట్టు చెప్పారు. ఈ విషయాలన్నీ వివరంగా రాసి దరఖాస్తు పెట్టాలని కోర్టు ఆమెను సూచించింది. మహిళలు, పిల్లల రక్షణ కోసం ప్రత్యేక ఆదేశాలు అవసరం అవుతాయని కోర్టు వ్యాఖ్యానించింది. అలాగే తదుపరి విచారణ రోజున భర్త హాజరు కావాలని, చట్టబద్ధమైన విధంగానే విడాకులు పొందాలని సూచించింది. ఈ కేసులపై తదుపరి విచారణ నవంబర్ 26న జరగనుంది.

ముస్లిం సంప్రదాయంలో తలాక్ విధానాలు

మూడు రకాలుగా ఉన్నాయి అవి

తలాక్-ఎ-బిద్దత్

• భర్త ఒకేసారి ‘తలాక్, తలాక్, తలాక్’ అని ప్రకటిస్తే వెంటనే విడాకులు చెల్లుబాటు అవుతాయి. ఇటువంటి విధానం మహిళలపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుంది. వారి గౌరవాన్ని, హక్కులను ఉల్లంఘించే విధానం అని 2017లో సుప్రీం కోర్టు గుర్తించింది.

• దీనిని ‘ముస్లిం ఉమెన్(ప్రొటెక్షన్ ఆఫ్ రైట్స్ ఆన్ మ్యారేజ్)యాక్ట్​, 2019’ ద్వారా నేరుగా నిషేధించారు.

తలాక్-ఎ-హసన్

• భర్త మూడు నెలల వ్యవధిలో ఒక్కోసారి ఒక్కొక్కసారి తలాక్ ప్రకటన చేస్తాడు.

• దీనిపై చట్టపరంగా నిషేధం విధించలేదు. ఎందుకంటే ఇది ‘ప్రతికూలంగా స్త్రీ హక్కులను ఉల్లంఘించే’ విధానం కాకుండా, సంప్రదాయ ఇస్లామిక్ నియమాల ప్రకారం వస్తుంది.

తలాక్-ఎ-జాహిర్

• కొన్ని సందర్భాల్లో భర్త తలాక్ ప్రకటనను న్యాయవాది లేదా ఇతర వ్యక్తికి ప్రతినిధిగా ఇవ్వడం.

• ఇది సంప్రదాయానికి విరుద్ధమని పిటిషనర్లు కోర్టులో వాదిస్తున్నారు.