తదుపరి సీజేఐగా జస్టిస్ సూర్యకాంత్

భారత అత్యున్నత న్యాయస్థానం సుప్రీంకోర్టుకు తదుపరి ప్రధాన న్యాయమూర్తి నియామక ప్రక్రియ లాంఛనంగా ప్రారంభమైంది. ప్రస్తుత సీజేఐ జస్టిస్ భూషణ్ రామకృష్ణ గవాయ్ తదుపరి సీజేఐగా సుప్రీంకోర్టులో అత్యంత సీనియర్ న్యాయమూర్తి అయిన జస్టిస్ సూర్య కాంత్ పేరును కేంద్ర ప్రభుత్వానికి సిఫారసు చేశారు. న్యాయ నియామకాలకు సంబంధించిన సంప్రదాయం (మెమోరాండం ఆఫ్ ప్రొసీజర్) ప్రకారం ఈ సిఫారసు జరిగింది.

నవంబర్ 23న జస్టిస్ గవాయ్ పదవీ విరమణ

ప్రస్తుత ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్ బి.ఆర్. గవాయ్ పదవీ కాలం నవంబర్ 23, 2025న ముగుస్తుండటంతో, కేంద్ర న్యాయ మంత్రిత్వ శాఖ తదుపరి సీజేఐ పేరును సిఫారసు చేయాల్సిందిగా జస్టిస్ గవాయ్‌ను కోరింది. ఈ నేపథ్యంలో, సీనియారిటీ సంప్రదాయాన్ని అనుసరించి, జస్టిస్ గవాయ్ తన తర్వాత అత్యంత సీనియర్ న్యాయమూర్తి అయిన జస్టిస్ సూర్య కాంత్ పేరును కేంద్రానికి పంపారు.

53వ సీజేఐగా ప్రమాణ స్వీకారం

కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ సిఫారసును పరిశీలించి, రాష్ట్రపతి ఆమోదం కోసం పంపిన తర్వాత, జస్టిస్ సూర్య కాంత్ భారత 53వ ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా నవంబర్ 24, 2025న ప్రమాణ స్వీకారం చేసే అవకాశం ఉంది. ఆయన ఫిబ్రవరి 9, 2027 వరకు, సుమారు 14 నెలల పాటు ఈ కీలక పదవిలో కొనసాగుతారు. సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తులు 65 ఏళ్ల వయస్సు వరకు పదవిలో ఉంటారు.

జస్టిస్ సూర్య కాంత్ నేపథ్యం

హర్యానాలోని హిసార్ జిల్లాలోని ఓ గ్రామంలో 1962, ఫిబ్రవరి 10న మధ్యతరగతి కుటుంబంలో జన్మించిన జస్టిస్ సూర్య కాంత్ న్యాయ నేపథ్యం లేని కుటుంబం నుంచి వచ్చి ఉన్నత శిఖరాలను అధిరోహించారు. ఆయన హర్యానా అడ్వకేట్ జనరల్‌గా అతి పిన్న వయసులో పనిచేసిన ఘనతను కూడా సొంతం చేసుకున్నారు. ఆయన సుప్రీంకోర్టు జడ్జిగా మే 24, 2019న నియమితులయ్యారు. అంతకు ముందు ఆయన హిమాచల్ ప్రదేశ్ హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా, పంజాబ్&హర్యానా హైకోర్టు న్యాయమూర్తిగా సేవలు అందించారు. జస్టిస్ సూర్య కాంత్ సీజేఐగా నియమితులైతే, ఈ అత్యున్నత న్యాయ పదవిని అలంకరించిన హర్యానా రాష్ట్రం నుండి తొలి వ్యక్తి అవుతారు.

కీలక తీర్పుల్లో భాగస్వామ్యం

జస్టిస్ సూర్యకాంత్ భారత సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిగా అనేక కీలకమైన తీర్పులు ఇచ్చారు. ఈ తీర్పులు ముఖ్యంగా రాజ్యాంగ విలువలు, సామాజిక న్యాయం, మానవ హక్కులు, ప్రభుత్వ పాలనా సంస్కరణలకు సంబంధించిన అంశాలపై దృష్టి సారించాయి.

ఆర్టికల్ 370 రద్దు: జమ్మూ కాశ్మీర్‌కు ప్రత్యేక హోదా కల్పించే రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 370 రద్దును సవాలు చేస్తూ దాఖలైన పిటిషన్లపై విచారణ జరిపిన ఐదుగురు న్యాయమూర్తుల రాజ్యాంగ ధర్మాసనంలో జస్టిస్ సూర్య కాంత్ ఒకరు. ఈ బెంచ్ ఆర్టికల్ 370 రద్దును సమర్థించింది.

పౌరసత్వ చట్టం: పౌరసత్వ చట్టం, 1955లోని సెక్షన్ 6ఏ రాజ్యాంగ చెల్లుబాటును సమర్థించిన రాజ్యాంగ ధర్మాసనంలో ఆయన సభ్యులుగా ఉన్నారు. ఇది 1966 జనవరి 1 మరియు 1971 మార్చి 25 మధ్య అస్సాంలోకి ప్రవేశించిన వలసదారులకు భారత పౌరసత్వం కల్పించడానికి సంబంధించినది.

వన్ ర్యాంక్-వన్ పెన్షన్ పథకం: రక్షణ సిబ్బందికి సంబంధించిన 'వన్ ర్యాంక్-వన్ పెన్షన్' పథకం రాజ్యాంగ చెల్లుబాటును సమర్థించిన తీర్పును ఇచ్చిన ధర్మాసనంలో ఆయన ఉన్నారు.

ఆర్బిట్రేషన్ అగ్రిమెంట్ల చెల్లుబాటు: స్టాంప్ డ్యూటీ చెల్లించని ఆర్బిట్రేషన్ ఒప్పందాలు చెల్లవని గతంలో ఇచ్చిన తీర్పును తోసిపుచ్చిన ఏడుగురు న్యాయమూర్తుల రాజ్యాంగ ధర్మాసనంలో ఆయన సభ్యుడు. స్టాంప్ డ్యూటీ చెల్లించకపోవడం 'సరిదిద్దదగిన లోపం' అని ఈ తీర్పు పేర్కొంది.

చెరువులు, పబ్లిక్ యుటిలిటీస్ పరిరక్షణ: చెరువులు వంటి స్థానిక నీటి వనరులు ప్రజా ప్రయోజనం కోసం ఉద్దేశించినవని, ప్రత్యామ్నాయాలు చూపినప్పటికీ వాటిని అంతం చేసే పథకాలు ఆర్టికల్ 21 (జీవించే హక్కు) ఉల్లంఘనకు దారితీస్తాయని స్పష్టం చేసిన తీర్పులో ఆయన ఒకరు.

అలీగఢ్ ముస్లిం యూనివర్సిటీ మైనారిటీ హోదా: అలీగఢ్ ముస్లిం యూనివర్సిటీకి మైనారిటీ హోదాకు సంబంధించిన అంశాన్ని పునఃపరిశీలించడానికి అనుమతించిన బెంచ్‌లో ఆయన సభ్యులుగా ఉన్నారు.

హైకోర్టు న్యాయమూర్తుల పనితీరు: హైకోర్టు న్యాయమూర్తులు విధుల పట్ల నిర్లక్ష్యం వహించడం, తీర్పుల వెల్లడిలో జాప్యం చేయడం వంటి అంశాలపై ఆయన తీవ్ర అసంతృప్తి వ్యక్తం చేశారు. న్యాయమూర్తుల పనితీరుపై ఆడిట్ అవసరమని కూడా వ్యాఖ్యానించారు.

పెగాసస్ గూఢచర్యం కేసు: ప్రభుత్వంపై వచ్చిన పెగాసస్ గూఢచర్యం ఆరోపణలపై దర్యాప్తు చేయడానికి నిపుణుల కమిటీని నియమించిన బెంచ్‌లో జస్టిస్ సూర్య కాంత్ భాగమయ్యారు. జాతీయ భద్రత పేరుతో నిఘాకు 'ఫ్రీ పాస్' ఇవ్వడానికి వీలు లేదని ఈ సందర్భంలో బెంచ్ గట్టిగా పేర్కొంది.

ఎన్నికల బాండ్ల పథకం: రాజకీయ పార్టీలకు విరాళాలు ఇచ్చేందుకు ఉద్దేశించిన ఎన్నికల బాండ్ల పథకాన్ని కొట్టివేసిన ఏడుగురు న్యాయమూర్తుల రాజ్యాంగ ధర్మాసనంలో కూడా జస్టిస్ సూర్య కాంత్ భాగమయ్యారు. ఈ పథకం పౌరుల సమాచార హక్కును ఉల్లంఘిస్తుందని, ఇది ప్రజాస్వామ్యానికి కీలకమని ధర్మాసనం తేల్చి చెప్పింది.