డిజిటల్ వ్యసనంపై కర్ణాటక సర్కార్ ఉక్కుపాదం
నేటి ఆధునిక యుగంలో స్మార్ట్ఫోన్ అనేది నిత్యావసర వస్తువుగా మారినప్పటికీ, అది విద్యార్థుల మానసిక స్థితిపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతోంది. దీనిని గమనించిన కర్ణాటక ఆరోగ్య, కుటుంబ సంక్షేమ శాఖ, నిమ్హాన్స్ (నేషనల్ మెంటల్ హెల్త్ & న్యూరో సైన్సెస్) వంటి ప్రముఖ సంస్థల సహకారంతో ఈ ముసాయిదా విధానాన్ని రూపొందించింది. బుధవారం ఈ వివరాలను వెల్లడించిన రాష్ట్ర ఆరోగ్య శాఖ మంత్రి దినేష్ గుండూరావు, సాంకేతికత వల్ల కలిగే ప్రయోజనాల కంటే దాని దుష్ప్రభావాలే నేడు సమాజాన్ని ఎక్కువగా పీడిస్తున్నాయని ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు. ముఖ్యంగా కౌమారదశలో ఉన్న పిల్లలు ఈ డిజిటల్ మాయలో పడి తమ ఉజ్వల భవిష్యత్తును నాశనం చేసుకుంటున్నారని ప్రభుత్వం గుర్తించింది.
ఆందోళనకరమైన గణాంకాలు, నివేదికలు
ఈ ముసాయిదా విధానం కేవలం అంచనాలపై ఆధారపడి రూపొందించలేదు. ప్రతి నలుగురు టీనేజర్లలో ఒకరు "ప్రోబ్లమాటిక్ ఇంటర్నెట్ యూజ్"కు గురవుతున్నారని నివేదికలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. అధిక స్క్రీన్ సమయం వల్ల విద్యార్థులలో తీవ్రమైన ఆందోళన, నిద్రలేమి, సామాజిక ఒంటరితనం పెరుగుతున్నాయి. ఈ సమస్యలను ప్రాథమిక దశలోనే గుర్తించి, వారిని సాధారణ స్థితికి తీసుకురావడమే ఈ విధానం యొక్క ప్రధాన ఉద్దేశం.
మంత్రి దినేష్ గుండూరావు మాట్లాడుతూ, మొబైల్ ఫోన్లు కుటుంబాల మధ్య దూరాన్ని పెంచుతున్నాయని పేర్కొన్నారు. ఒకే ఇంట్లో ఉన్నప్పటికీ సభ్యులు ఒకరితో ఒకరు మాట్లాడుకోకుండా ఫోన్లలో నిమగ్నమై ఉండటం సామాజిక వ్యవస్థను దెబ్బతీస్తోందని ఆయన అన్నారు. ఫోన్ వాడకం నేర్చుకున్నాం కానీ, దానివల్ల కలిగే ప్రతికూల ప్రభావాలను, ముఖ్యంగా మనసుపై అది చూపే ప్రభావాన్ని మనం విస్మరిస్తున్నామని ఆయన నొక్కి చెప్పారు. అందుకే ఈ "డిజిటల్ డిటాక్స్" అవసరమని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.
5సి మోడల్: వ్యసనాన్ని గుర్తించే సూత్రం
ఈ విధానంలో భాగంగా ఉపాధ్యాయులకు ప్రత్యేక శిక్షణ ఇస్తారు. ఇందులో "5సి మోడల్" ద్వారా వ్యసనాన్ని విశ్లేషిస్తారు
• క్రేవింగ్ (కోరిక): ఫోన్ వాడాలనే విపరీతమైన తపన.
• కంట్రోల్ (నియంత్రణ): వాడుతున్న సమయంపై నియంత్రణ కోల్పోవడం.
• కంపల్సిన్ (నిర్బంధం): పనులన్నీ మానేసి ఫోన్కే పరిమితం కావడం.
• కోపింగ్ (సర్దుబాటు): మానసిక ఒత్తిడిని తగ్గించుకోవడానికి ఫోన్ను ఆశ్రయించడం.
• కన్సీక్వెన్సెస్ (పరిణామాలు): ఫోన్ వల్ల కలిగే నష్టాలు తెలిసినా వదలలేకపోవడం.
పాఠశాల స్థాయి ప్రణాళికలు, స్క్రీన్ టైమ్ నియమాలు
ప్రతి పాఠశాల తనకంటూ ఒక ప్రత్యేకమైన డిజిటల్ విధానాన్ని రూపొందించుకోవాలని ప్రభుత్వం సూచించింది. ముఖ్యంగా వినోదం కోసం ఫోన్ వాడకాన్ని రోజుకు ఒక్క గంటకు మాత్రమే పరిమితం చేయాలి. పాఠశాలల్లో సైబర్ నేరాల నియంత్రణకు, విద్యార్థులకు కౌన్సెలింగ్ ఇవ్వడానికి ప్రత్యేక విభాగాలు ఉండాలి. విద్యార్థులు సాంకేతికతను బాధ్యతాయుతంగా వాడేలా పాఠ్యాంశాల్లో కూడా మార్పులు చేయనున్నారు.
అమలును పర్యవేక్షించడానికి ప్రతి పాఠశాలలో "డిజిటల్ వెల్నెస్ కమిటీలను" ఏర్పాటు చేస్తారు. ఈ కమిటీలు కేవలం నిబంధనలు విధించడమే కాకుండా, విద్యార్థులలో అవగాహన పెంచడం, సైబర్ వేధింపులకు గురైన వారికి అండగా నిలవడం వంటి పనులు చేస్తాయి. ఉపాధ్యాయులు విద్యార్థుల ప్రవర్తనలో మార్పులను గమనించి, అవసరమైతే వెంటనే మానసిక నిపుణులకు సమాచారం అందించేలా ఒక నిర్మాణాత్మక వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేస్తారు.
టెలి-మానస్ సహకారం
తీవ్రమైన డిజిటల్ వ్యసనానికి గురైన విద్యార్థుల కోసం ప్రభుత్వ మద్దతు వ్యవస్థలు అందుబాటులో ఉంటాయి. ఇందులో భాగంగా టెలి-మానస్ వంటి మానసిక ఆరోగ్య సేవల ద్వారా విద్యార్థులకు, వారి తల్లిదండ్రులకు ఉచితంగా కౌన్సెలింగ్, చికిత్స అందిస్తారు. డిజిటల్ ఒత్తిడికి లోనైన వారు ఎప్పుడైనా సహాయం కోరే విధంగా ఈ నెట్వర్క్ను బలోపేతం చేయనున్నారు.
ఈ విధానంలో తల్లిదండ్రులను అత్యంత కీలకమైన భాగస్వాములుగా గుర్తించారు. ఇంట్లో "డివైజ్-ఫ్రీ జోన్స్" ఏర్పాటు చేయాలని, భోజనం చేసేటప్పుడు లేదా పడుకునే ముందు ఫోన్లు వాడకూడదని ప్రభుత్వం సూచించింది. పిల్లల ముందు తల్లిదండ్రులు బాధ్యతాయుతంగా ప్రవర్తించి, ఫోన్ వాడకాన్ని తగ్గించి రోల్ మోడల్స్గా నిలవాలని ఈ ముసాయిదా కోరుతోంది.
డిజిటల్ ప్రపంచం నుండి విద్యార్థులను బయటకు తీసుకురావడానికి మైదాన ఆటలు, వ్యాయామం, హాబీలను ప్రోత్సహించాలని పాలసీ నొక్కి చెప్పింది. పాఠశాలల్లో "టెక్-ఫ్రీ" పీరియడ్స్ ప్రవేశపెట్టడం ద్వారా పిల్లలు సాంకేతికతకు దూరంగా ఉండి, సృజనాత్మకంగా ఆలోచించేలా చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. దీనివల్ల విద్యార్థుల శారీరక ఆరోగ్యంతో పాటు మానసిక దృఢత్వం కూడా పెరుగుతుంది.
ఈ ముసాయిదా విధానం విద్యార్థులపై ఆంక్షలు విధించడం కంటే, వారిని బాధ్యతాయుతమైన పౌరులుగా తీర్చిదిద్దడంపై దృష్టి సారిస్తుంది. సైబర్ భద్రత, డిజిటల్ అక్షరాస్యత, మానసిక ఆరోగ్యాలను ఒకే తాటిపైకి తెచ్చి కర్ణాటక ప్రభుత్వం ఒక సమగ్రమైన ఫ్రేమ్వర్క్ను రూపొందించింది. ఇది విజయవంతంగా అమలులోకి వస్తే, భావి తరాలు టెక్నాలజీకి బానిసలు కాకుండా, దానిని ఒక సాధనంగా మాత్రమే వాడుకునే విజ్ఞతను పొందుతారు. ఒక ఆరోగ్యకరమైన, దృఢమైన తరాన్ని నిర్మించడమే ఈ భారీ ప్రయత్నం యొక్క అంతిమ లక్ష్యం.