'డార్క్ ప్యాటర్న్స్'పై ప్రభుత్వ ప్రకటన

ప్రముఖ ఈ-కామర్స్ కంపెనీలకు చెందిన 26 ప్లాట్‌ఫారమ్‌లు తమ వేదికలపై 'డార్క్ ప్యాటర్న్స్' లేవని స్వయంగా ప్రకటించినట్లు ప్రభుత్వం గురువారం తెలిపింది. 'డార్క్ ప్యాటర్న్స్' అంటే వినియోగదారులను అనుకోని చర్యలకు దారితీసే మోసపూరిత డిజైన్‌లు అని అర్దం.

• డార్క్ ప్యాటర్న్స్ అనేవి అన్యాయమైన వాణిజ్య పద్ధతుల వర్గంలోకి వస్తాయి.

• వినియోగదారులను తప్పుదోవ పట్టించే లేదా మభ్యపెట్టే ఈ పద్ధతులను అరికట్టడానికి ప్రభుత్వం ప్రయత్నాలు చేస్తోంది.

• ఈ 26 ఈ-కామర్స్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లలో జెప్టో, జొమాటో, స్విగ్గి , జియోమార్ట్, బిగ్ బాస్కెట్ వంటి సంస్థలు ఉన్నాయి.

డార్క్ ప్యాటర్న్స్( మోసపూరిత డిజైన్‌లు) అంటే ఏమిటి ?

డార్క్ ప్యాటర్న్స్ అనేవి డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లలో ఉద్దేశపూర్వకంగా సృష్టించిన ఇంటర్‌ఫేస్ డిజైన్‌లు. వీటిని వినియోగదారులను మోసగించడానికి లేదా వారు నిజంగా కోరుకోని చర్యలు (ఉదాహరణకు, అనవసరమైన కొనుగోళ్లు, అధిక ధర చెల్లించడం లేదా సబ్‌స్క్రిప్షన్ తీసుకోవడం) చేసేలా ప్రభావితం చేయడానికి ఉపయోగిస్తారు. ఈ పదాన్ని 2010లో యూజర్ ఎక్స్‌పీరియన్స్ పరిశోధకుడు హ్యారీ బ్రిగ్నల్ రూపొందించారు. భారతదేశంలో, డార్క్ ప్యాటర్న్స్‌ను అన్యాయమైన వాణిజ్య పద్ధతులుగా పరిగణిస్తారు.

భారత ప్రభుత్వ చట్టపరమైన చర్యలు

భారతదేశంలో ఈ మోసపూరిత పద్ధతులను అరికట్టడానికి ప్రభుత్వం కఠిన చర్యలు తీసుకుంటోంది. వినియోగదారుల వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ 2023లో 'డార్క్ ప్యాటర్న్స్ నివారణ, నియంత్రణ కోసం మార్గదర్శకాలను' విడుదల చేసింది. ఈ మార్గదర్శకాలను ఉల్లంఘిస్తే, వినియోగదారుల రక్షణ చట్టం, 2019 ప్రకారం చర్యలు తీసుకునే అధికారం సెంట్రల్ కన్స్యూమర్ ప్రొటెక్షన్ అథారిటీకి ఉంది. ఈ చట్టం కింద కంపెనీలపై భారీ జరిమానాలు విధించే అవకాశం ఉంది.

డార్క్ ప్యాటర్న్స్ యొక్క సాధారణ రకాలు

ఈ-కామర్స్ వెబ్‌సైట్‌లలో సాధారణంగా కనిపించే కొన్ని డార్క్ ప్యాటర్న్స్ ఉన్నాయి.

ఫాల్స్ అర్జెన్సీ:

ఇది "ఈ ఆఫర్ మరో 5 నిమిషాల్లో ముగుస్తుంది!" లేదా "మీరు చూస్తున్న వస్తువును చివరి 10 మంది కొనుగోలు చేశారు" వంటి సందేశాలను చూపించడం ద్వారా, స్టాక్ లేదా సమయం త్వరగా అయిపోతోందనే భయాన్ని కలిగించి, వినియోగదారు వెంటనే కొనుగోలు చేసేలా ఒత్తిడి తీసుకురావడాన్ని సూచిస్తుంది.

ఫోర్స్డ్ యాక్షన్:

ఏదైనా కొనుగోలు చేయడానికి ముందు తప్పనిసరిగా యాప్‌ను డౌన్‌లోడ్ చేయమని కోరడం లేదా న్యూస్‌లెటర్‌కు సైన్-అప్ చేయడం వంటి అనవసరమైన చర్యలను ఒక ప్రక్రియను పూర్తి చేయడానికి తప్పనిసరి చేయడం.

హిడెన్ కాస్ట్స్:

ఈ పద్ధతిలో, వస్తువు ధరను తక్కువగా చూపించి, చెల్లింపు (చెక్అవుట్) దశకు చేరుకునే వరకు షిప్పింగ్ లేదా ప్రాసెసింగ్ ఫీజుల వంటి అదనపు ఛార్జీలను దాచి ఉంచుతారు.

బాస్కెట్ స్నూపింగ్:

"మీరు చూస్తున్న ఈ హోటల్ రూమ్‌ను గత గంటలో 5 మంది బుక్ చేసుకున్నారు" అని చూపించడం ద్వారా, ఇతర వినియోగదారులు ఆ వస్తువును చూస్తున్నట్లు లేదా కొనుగోలు చేస్తున్నట్లుగా చూపించి, త్వరగా కొనుగోలు చేయమని ప్రేరేపించడం.

ఈ మోసపూరిత పద్ధతులు వినియోగదారుల ఆర్థిక ప్రయోజనాలకు మరియు వారి డిజిటల్ అనుభవానికి హాని కలిగిస్తాయి.

డార్క్ ప్యాటర్న్స్‌ను గుర్తించి, వాటి బారిన పడకుండా ఉండటానికి తీసుకోవలసిన జాగ్రత్తలు

డార్క్ ప్యాటర్న్స్‌ను గుర్తించి, నివారించే చిట్కాలు:

ఆన్‌లైన్ షాపింగ్ లేదా సేవలను ఉపయోగించేటప్పుడు ఈ మోసపూరిత పద్ధతులను గుర్తించడం చాలా ముఖ్యం.

ఒత్తిడికి గురికావద్దు

• "ఈ ఆఫర్ మరికొన్ని నిమిషాల్లో ముగుస్తుంది," "త్వరగా కొనండి, కేవలం 2 వస్తువులు మాత్రమే మిగిలాయి," లేదా "మీరు చూస్తున్న ఈ హోటల్ గదిని 5 మంది చూస్తున్నారు" వంటి సందేశాలను చూసినప్పుడు తొందరపడవద్దు.

• ఇది ఫాల్స్ అర్జెన్సీ ప్యాటర్న్. మీ కొనుగోలు అవసరాన్ని బట్టి నిర్ణయం తీసుకోండి, వెబ్‌సైట్ ఒత్తిడిని బట్టి కాదు. చాలా వరకు ఆ ఆఫర్‌లు మళ్లీ కనిపిస్తాయి లేదా అవి శాశ్వత సందేశాలుగా ఉంటాయి.

చెక్అవుట్‌ను జాగ్రత్తగా తనిఖీ చేయండి

• చెల్లింపు దశకు వెళ్లినప్పుడు, చివరి మొత్తంలో మీరు అనుకోని అదనపు ఛార్జీలు (షిప్పింగ్, ప్రాసెసింగ్ ఫీజు, విరాళాలు మొదలైనవి) ఆటోమేటిక్‌గా కలిపారా అని చూడండి. ఇది హిడెన్ కాస్ట్స్ లేదా బాస్కెట్ స్నూపింగ్ ప్యాటర్న్ కావచ్చు.

• చివరి మొత్తాన్ని ధృవీకరించుకోండి. ఆటోమేటిక్‌గా ఎంపిక చేయబడిన ఎంపికలను (ఉదా: విరాళాలు లేదా ఇన్సూరెన్స్) జాగ్రత్తగా అన్-టిక్ చేయండి.

సబ్‌స్క్రిప్షన్ రద్దును తనిఖీ చేయండి

• ఏదైనా ఉచిత ట్రయల్ లేదా సబ్‌స్క్రిప్షన్ తీసుకునే ముందు, దాన్ని రద్దు చేసే ప్రక్రియ ఎంత సులభంగా లేదా కష్టంగా ఉందో తెలుసుకోండి. చాలా మంది సబ్‌స్క్రిప్షన్ తీసుకోవడం సులభంగా ఉంచి, రద్దు చేయడం కష్టంగా చేస్తారు.

• సేవ మీకు నచ్చకపోతే, ట్రయల్ గడువు ముగిసేలోపు లేదా మొదటి ఛార్జ్ పడేలోపు, రద్దు చేయడానికి అవసరమైన దశలను ముందుగానే తెలుసుకుని, దాన్ని రద్దు చేయండి. క్లిష్టమైన రద్దు పద్ధతులు కన్ఫ్యూజన్ డార్క్ ప్యాటర్న్‌కు ఉదాహరణ.

గోప్యతా సెట్టింగులను గమనించండి

• వెబ్‌సైట్‌లు తరచుగా మీ డేటా గోప్యతా సెట్టింగులలో డేటాను షేర్ చేసే ఎంపికను ఆటోమేటిక్‌గా "ఆన్" చేసి ఉంచుతాయి. మీరు "నో" చెప్పడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు, అది చిన్నగా, మసకగా ఉన్న బటన్‌గా ఉండవచ్చు.

• ఎప్పుడూ ముందుగా గోప్యతా సెట్టింగులలోకి వెళ్లి, మీ డేటాను షేర్ చేయడానికి లేదా న్యూస్‌లెటర్‌లకు సైన్-అప్ చేయడానికి ఆటోమేటిక్‌గా టిక్ చేసిన ఎంపికలను మాన్యువల్‌గా మార్చండి.

మొబైల్ యాప్‌లలో అప్రమత్తంగా ఉండండి

• మొబైల్ యాప్‌లలో అకస్మాత్తుగా వచ్చే పాప్-అప్‌లు లేదా ఇంటర్‌స్టీషియల్ యాడ్స్‌ను వెంటనే మూసివేయడానికి ప్రయత్నించవద్దు. 'X' బటన్ అసలు బటన్ కాకపోవచ్చు లేదా అది మిమ్మల్ని వేరే యాడ్‌కు తీసుకెళ్లవచ్చు.

• యాడ్‌లను మూసివేసేటప్పుడు జాగ్రత్తగా సరైన 'క్లోజ్' ఐకాన్ కోసం వెతకండి. కొన్ని యాడ్స్ ట్రిక్ క్వశ్చన్స్ లాగా ఉంటాయి, వాటిని కూడా గుర్తించండి.

డార్క్ ప్యాటర్న్స్ తరచుగా కనిపించే ఆన్‌లైన్ రంగాలు

1. ఈ-కామర్స్ మరియు రిటైల్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లు

ఉదాహరణకు: అమేజాన్ ,ఫ్లిప్ కార్ట్ ,మింత్ర, జియో మార్ట్

తరచుగా కనిపించేవి - "త్వరగా కొనండి, కేవలం 5 వస్తువులు మాత్రమే మిగిలాయి”, చెల్లింపు దశలో మాత్రమే అదనపు షిప్పింగ్ లేదా ప్రాసెసింగ్ ఫీజులను జోడించడం. "ఈ వస్తువును మీ ప్రాంతంలో ఒకరు కొనుగోలు చేశారు" అని చూపించడం.

2. ఫుడ్ మరియు గ్రోసరీ డెలివరీ యాప్‌లు

(ఉదాహరణకు: జొమాటో ,స్విగ్గి, జెప్టో, బిగ్ బాస్కెట్

తరచుగా కనిపించేవి - చెక్అవుట్ సమయంలో డిఫాల్ట్‌గా టిప్ (చిట్కా) మొత్తాన్ని అధికంగా ఉంచడం, లేదా దానిని సులభంగా మార్చడానికి వీలు లేకపోవడం. అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన' లేదా 'సిఫార్సు చేయబడిన' అని లేబుల్ చేసి, నిజానికి అధిక కమీషన్ ఉన్న వస్తువులను ప్రమోట్ చేయడం.

3. ట్రావెల్ మరియు హోటల్ బుకింగ్ సైట్లు

(ఉదాహరణకు: మేక్ మై ట్రిప్ ,అగోడా , గోబిబో, బుకింగ్ . కామ్

తరచుగా కనిపించేవి - "ఈ రూమ్‌ను చివరి 30 నిమిషాల్లో 15 మంది చూశారు," లేదా "ఈ రేటు మళ్లీ దొరకదు." మొదట తక్కువ ధర చూపించి, చెక్అవుట్ సమయంలో పన్నులు, సర్వీస్ ఛార్జీలు మరియు రిసార్ట్ ఫీజులు వంటి వాటిని భారీగా జోడించడం. టిక్కెట్లు/రూమ్‌లు త్వరగా అమ్ముడైపోతున్నాయనే భయాన్ని కలి గించడం.

4. సోషల్ మీడియా మరియు కంటెంట్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లు

(ఉదాహరణకు: ఫేస్ బుక్, ఇన్స్టాగ్రామ్ , యుట్యూబ్

తరచుగా కనిపించేవి - గోప్యతా సెట్టింగ్‌లను క్లిష్టంగా ఉంచడం, తద్వారా వినియోగదారులు తమ డేటా షేరింగ్‌ను ఆపలేకపోవడం. సైన్-అప్ లేదా సెట్టింగ్స్ మార్చే సమయంలో క్లిష్టమైన భాషను ఉపయోగించి, వినియోగదారులను తప్పు ఎంపికను ఎంచుకునేలా చేయడం.

5. మొబైల్ యాప్‌లు మరియు సాఫ్ట్‌వేర్ సబ్‌స్క్రిప్షన్స్

(ఉదాహరణకు: వివిధ గేమింగ్ యాప్‌లు, మీడియా సబ్‌స్క్రిప్షన్ సేవలు)

తరచుగా కనిపించేవి - సబ్‌స్క్రిప్షన్ తీసుకోవడం చాలా సులభం, కానీ దానిని రద్దు చేయడానికి అనేక దశలు లేదా కస్టమర్ కేర్‌కు కాల్ చేయడం వంటి కష్టమైన ప్రక్రియను పాటించాల్సి రావడం. ఉచిత ట్రయల్ కోసం క్రెడిట్ కార్డ్ వివరాలను తీసుకుని, ట్రయల్ ముగిసిన తర్వాత ఆటోమేటిక్‌గా ఛార్జీ విధించడం.

డిజిటల్ ప్రపంచంలో, 'డార్క్ ప్యాటర్న్స్' రూపంలో వినియోగదారులను మోసగించే పద్ధతులు పెరుగుతున్నందున, ఆన్‌లైన్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లను ఉపయోగించే ప్రతి ఒక్కరూ అప్రమత్తంగా ఉండటం చాలా అవసరం. ప్రభుత్వం ఈ మోసపూరిత డిజైన్‌లను అరికట్టడానికి మార్గదర్శకాలు జారీ చేసినప్పటికీ, కొనుగోలుదారులుగా మనం ఫాల్స్ అర్జెన్సీ, దాగి ఉన్న ఖర్చులు మరియు క్లిష్టమైన రద్దు ప్రక్రియలు వంటి పద్ధతులను గుర్తించడం నేర్చుకోవాలి. మీ వ్యక్తిగత సమాచారం మరియు ఆర్థిక నిర్ణయాల విషయంలో ఎప్పుడూ తొందరపడకుండా, ప్రతి దశను జాగ్రత్తగా తనిఖీ చేయడం ద్వారా మాత్రమే ఈ డిజిటల్ మోసాల బారి నుండి మనం మనల్ని మనం రక్షించుకోగలం.