టిబెట్ గుర్తింపు వెనుక అసలు కారణం ప్రాంతీయ స్థిరత్వం కోసమే: సి.డి.ఎస్ అనిల్ చౌహాన్
భారత్, చైనాల మధ్య చారిత్రక సంబంధాలు, సరిహద్దు వివాదాల మూలాలపై చీఫ్ ఆఫ్ డిఫెన్స్ స్టాఫ్ జనరల్ అనిల్ చౌహాన్ శుక్రవారం కీలక విశ్లేషణ చేశారు. ఉత్తరాఖండ్లోని డెహ్రాడూన్లో జరిగిన ‘భారత్ హిమాలయన్ స్ట్రాటజీ ఫోరమ్’లో ఆయన ప్రసంగిస్తూ, 1954లో జరిగిన పంచశీల ఒప్పందం వెనుక ఉన్న వ్యూహాత్మక కారణాలను వివరించారు. ఆనాడు టిబెట్ను చైనాలో భాగంగా భారత్ గుర్తించడం అనేది ప్రాంతీయ స్థిరత్వం కోసమేనని ఆయన స్పష్టం చేశారు.
చారిత్రక నేపథ్యం
1947 బ్రిటీష్ పాలన ముగిసిన తర్వాత భారతదేశం తన సొంత సరిహద్దులను నిర్ణయించుకోవాల్సిన కీలక తరుణంలో ఉందని జనరల్ చౌహాన్ గుర్తు చేశారు. అప్పట్లో తూర్పున మెక్మహన్ లైన్, లడఖ్ ప్రాంతంలో భారత్కు కొన్ని చారిత్రక హక్కులు ఉన్నాయని నెహ్రూకు తెలుసని, అయితే అవి పూర్తిస్థాయిలో అధికారికంగా స్థిరపడలేదని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. ఈ అనిశ్చితిని తొలగించడానికే నాటి ప్రభుత్వం దౌత్యపరమైన మార్గాలను ఎంచుకుందని పేర్కొన్నారు.
పంచశీల ఒప్పందం
1954లో భారత్ టిబెట్ను చైనాలో భాగంగా గుర్తించి, పంచశీల ఒప్పందంపై సంతకం చేసింది. ఈ నిర్ణయం ద్వారా ఉత్తర సరిహద్దుల్లో ఒక శాశ్వత పరిష్కారం లభిస్తుందని భారత్ భావించిందని సిడిఎస్ తెలిపారు. చైనాతో స్నేహపూర్వక సంబంధాలను పెంపొందించుకోవాలనే ఆకాంక్షతో పాటు, సరిహద్దుల్లో ఘర్షణలు లేకుండా స్థిరత్వాన్ని నెలకొల్పడమే అప్పటి భారత నాయకత్వం ప్రధాన లక్ష్యమని ఆయన వివరించారు.
అదే సమయంలో చైనా కూడా తన సొంత వ్యూహాలతో ముందుకు సాగిందని ఆయన విశ్లేషించారు. చైనా టిబెట్ను స్వాధీనం చేసుకుని, లాసా, షిన్జియాంగ్ ప్రాంతాల్లోకి ప్రవేశించినప్పుడు, ఆ ప్రాంతాలు వారికి అత్యంత ప్రాధాన్యత కలిగినవిగా మారాయి. తమ నియంత్రణను పటిష్టం చేసుకోవడానికి చైనాకు కూడా ఆ సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో స్థిరత్వం అవసరమైందని, అందుకే వారు భారత్తో ఒప్పందానికి మొగ్గు చూపారని జనరల్ చౌహాన్ విశ్లేషించారు.
సరిహద్దులు, ఫ్రాంటియర్ల మధ్య తేడా
ఈ సందర్భంగా సరిహద్దులు, ఫ్రాంటియర్ల మధ్య ఉన్న సూక్ష్మ వ్యత్యాసాన్ని ఆయన వివరించారు. సరిహద్దులు అనేవి మ్యాప్పై గీసిన స్పష్టమైన రాజకీయ, చట్టపరమైన గీతలని, ఇవి రెండు దేశాలను విడదీస్తాయని చెప్పారు. మరోవైపు, ఫ్రాంటియర్లు అనేవి రెండు నాగరికతలు కలిసే విస్తృతమైన ప్రాంతాలని, ఇవి ఆచారాలు, సంప్రదాయాలు, చారిత్రక సంబంధాల ఆధారంగా ఏర్పడతాయని వివరించారు.
రాజకీయ సరిహద్దులు అధికారిక పత్రాల ద్వారా అంగీకరించబడతాయని, అందువల్ల వాటిని సైన్యం కఠినంగా రక్షిస్తుందని సిడిఎస్ పేర్కొన్నారు. అయితే, ఫ్రాంటియర్లు భౌగోళికంగా కఠినమైన పర్వత ప్రాంతాల్లో ఉండటం వల్ల అక్కడ నిరంతర పహారా కష్టతరమని చెప్పారు. ఇవి కేవలం భౌగోళిక హద్దులు మాత్రమే కాకుండా, సంస్కృతులు కలిసే ప్రదేశాలని ఆయన అభివర్ణించారు.
ఉత్తరాఖండ్ ప్రాధాన్యత:
ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రాన్ని ఒక 'ఫ్రంట్లైన్ స్టేట్' (ముందంజలో ఉన్న రాష్ట్రం)గా జనరల్ చౌహాన్ అభివర్ణించారు. లడఖ్ లేదా అరుణాచల్ ప్రదేశ్ సరిహద్దులతో పోలిస్తే ఉత్తరాఖండ్ సరిహద్దు ప్రశాంతంగా కనిపిస్తున్నప్పటికీ, చైనాతో అసలు వివాదం ఇక్కడే మొదలైందని ఆయన గుర్తు చేశారు. పంచశీల ఒప్పందానికి ముందు, ఆ తర్వాత కూడా ఇక్కడ సరిహద్దు వివాదాలు తలెత్తాయని, కాబట్టి ఈ ప్రాంతాన్ని నిర్లక్ష్యం చేయకూడదని హెచ్చరించారు.
భారతదేశ భద్రతా వ్యూహంలో హిమాలయ ప్రాంతాల ప్రాముఖ్యతను గుర్తిస్తూ, సరిహద్దుల రక్షణ విషయంలో నిరంతరం అప్రమత్తంగా ఉండాలని ఆయన సూచించారు. చారిత్రక ఒప్పందాలు శాంతి కోసం జరిగినప్పటికీ, నేటి పరిస్థితుల్లో క్షేత్రస్థాయిలో భద్రతను పటిష్టం చేసుకోవడమే ప్రధానమని జనరల్ చౌహాన్ తన ప్రసంగంలో చెప్పారు.