‘చంద్రయాన్-4’కు ఇస్రో సిద్ధం.. ల్యాండింగ్ సైట్ ఖరారు
భారత అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ (ఇస్రో) మరో చారిత్రక ఘట్టానికి పునాది వేసింది. చంద్రుడి ఉపరితలంపై నుంచి మట్టి నమూనాలను భూమికి తీసుకువచ్చే అత్యంత ప్రతిష్టాత్మక 'చంద్రయాన్-4' మిషన్ కోసం ల్యాండింగ్ ప్రదేశాన్ని శాస్త్రవేత్తలు ప్రాథమికంగా ఖరారు చేశారు. జాబిల్లి దక్షిణ ధ్రువ ప్రాంతంలోని 'మాన్స్ మౌంటన్' అనే ఎత్తైన పర్వత ప్రాంతంలో ఈ ల్యాండర్ అడుగుపెట్టనుంది.
అత్యంత సంక్లిష్టమైన ప్రయోగం
చంద్రయాన్-3 విజయంతో ఉత్సాహంగా ఉన్న ఇస్రో, చంద్రయాన్-4ను మరింత సవాలుగా తీసుకుంటోంది. కేంద్ర ప్రభుత్వం ఇప్పటికే ఈ మిషన్కు ఆమోదం తెలిపింది. ఇది కేవలం చంద్రుడిపై దిగడమే కాకుండా, అక్కడి నమూనాలను సేకరించి తిరిగి భూమికి పంపే 'లూనార్ శాంపిల్-రిటర్న్' మిషన్. భారత్ చేపట్టబోతున్న అంతరిక్ష ప్రయోగాల్లో ఇది అత్యంత క్లిష్టమైనదని నిపుణులు అభివర్ణిస్తున్నారు.
2028 లక్ష్యంగా అడుగులు
ఈ భారీ ప్రాజెక్టును 2028 నాటికి పూర్తి చేయాలని ఇస్రో లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. "మేము చంద్రయాన్-4 ప్రయోగాన్ని 2028లో చేపట్టాలని భావిస్తున్నాం" అని ఇస్రో చైర్మన్ వి. నారాయణన్ గతంలోనే స్పష్టం చేశారు. ప్రయోగానికి ఇంకా రెండేళ్ల సమయం ఉన్నప్పటికీ, ల్యాండింగ్ కోసం సురక్షితమైన ప్రదేశాన్ని ఎంచుకోవడం ద్వారా ఇస్రో పనులను వేగవంతం చేసింది.
చంద్రయాన్ ఘనచరిత్ర: 1 నుంచి 3 వరకు..
భారత చంద్ర అన్వేషణ ప్రస్థానం చంద్రయాన్-1 (2008)తో మొదలైంది. ఇది జాబిల్లిపై నీటి జాడను కనుగొని ప్రపంచాన్ని ఆశ్చర్యపరిచింది. ఆ తర్వాత చంద్రయాన్-2 (2019) ప్రయోగంలో ఆర్బిటర్ విజయవంతమైనప్పటికీ, ల్యాండర్ చివరి నిమిషంలో సాంకేతిక లోపంతో విఫలమైంది. అయితే, ఆ వైఫల్యం నేర్పిన పాఠాలతో అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకంగా చేపట్టిన చంద్రయాన్-3 (2023), చంద్రుడి దక్షిణ ధ్రువంపై ల్యాండర్ను సురక్షితంగా దించి చరిత్ర సృష్టించింది. తద్వారా ఈ ఘనత సాధించిన ప్రపంచంలోనే తొలి దేశంగా భారత్ అవతరించింది. చంద్రయాన్-3 అందించిన స్ఫూర్తితోనే ఇప్పుడు ఇస్రో నమూనాలను తిరిగి తెచ్చే చంద్రయాన్-4కు సిద్ధమవుతోంది.
మాన్స్ మౌంటన్పై అన్వేషణ
చంద్రుడి దక్షిణ ధ్రువంలోని 'మాన్స్ మౌంటన్ (ఎంఎం)' ప్రాంతంలో ల్యాండింగ్ కోసం ఇస్రో అధికారులు ఐదు ప్రదేశాలను (ఎంఎం-1, ఎంఎం-3, ఎంఎం-4, ఎంఎం-5) క్షుణ్ణంగా పరిశీలించారు. ఆర్బిటర్ హై రిజల్యూషన్ కెమెరా (ఓహెచ్ఆర్సీ) అందించిన అత్యంత స్పష్టమైన చిత్రాలను విశ్లేషించి, భూభాగ లక్షణాలను శాస్త్రవేత్తలు అధ్యయనం చేశారు.
'ఎంఎం-4' ఎంపిక
అన్ని కోణాల్లో విశ్లేషించిన తర్వాత 'ఎంఎం-4' అనే ప్రదేశం ల్యాండింగ్కు అత్యంత అనువైనదని ఇస్రో గుర్తించింది. ఈ ప్రాంతంలో సుమారు ఒక కిలోమీటరు విస్తీర్ణంలో ప్రమాదకరమైన గుంతలు, బండరాళ్లు చాలా తక్కువగా ఉన్నాయని తేలింది. ఇక్కడ ఉపరితలం సగటున 5 డిగ్రీల వాలును కలిగి ఉండటం, సముద్ర మట్టానికి 5334 మీటర్ల ఎత్తులో ఉండటం ల్యాండింగ్కు అనుకూలించనుంది.
సురక్షిత ల్యాండింగ్కు ప్రాధాన్యం
ల్యాండర్ సురక్షితంగా దిగడానికి వీలుగా 24 మీటర్ల పొడవు, 24 మీటర్ల వెడల్పు ఉన్న అనేక 'హజార్డ్ ఫ్రీ' (ప్రమాద రహిత) గ్రిడ్లు ఇక్కడ అందుబాటులో ఉన్నాయి. ల్యాండర్ కాళ్లు దిగబడకుండా, స్థిరంగా ఉండేలా ఈ భూభాగం సహకరిస్తుందని శాస్త్రవేత్తలు ధీమా వ్యక్తం చేస్తున్నారు. నావిగేషన్, గైడెన్స్, కంట్రోల్ సిస్టమ్ ద్వారా ఈ ప్రాంతంలో ల్యాండర్ను దించనున్నారు.
ఐదు మాడ్యూళ్ల కలయిక
చంద్రయాన్-4 మిషన్ అత్యంత సంక్లిష్టమైన ఐదు మాడ్యూళ్ల కలయికతో రూపొందుతోంది. ఇందులో ప్రొపల్షన్, డిసెండర్, అసెండర్, ట్రాన్స్ఫర్, రీ-ఎంట్రీ మాడ్యూళ్లు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. ముఖ్యంగా డిసెండర్, అసెండర్ మాడ్యూళ్లు జంటగా చంద్రుడి ఉపరితలంపై మృదువుగా ల్యాండ్ అవుతాయి. అక్కడ నమూనాలను సేకరించిన తర్వాత అసెండర్ మాడ్యూల్ చంద్రుడి నుంచి నింగిలోకి ఎగిరి, కక్ష్యలో ఉన్న ట్రాన్స్ఫర్ మాడ్యూల్తో అనుసంధానమవుతుంది. ఈ అధునాతన సాంకేతిక ప్రక్రియ ద్వారా సేకరించిన నమూనాలను రీ-ఎంట్రీ మాడ్యూల్ సాయంతో సురక్షితంగా భూమికి తీసుకురావడం ఈ మిషన్ ప్రధాన లక్ష్యం.
నమూనాల సేకరణ.. తిరుగు ప్రయాణం
ల్యాండర్ చంద్రుడిపై దిగిన తర్వాత అక్కడి మట్టి, రాతి నమూనాలను సేకరిస్తుంది. ఈ నమూనాలను అసెండర్ మాడ్యూల్ ద్వారా చంద్రుడి కక్ష్యలోకి పంపి, అక్కడ ట్రాన్స్ఫర్ మాడ్యూల్ సాయంతో భూమికి తీసుకువస్తారు. రీ-ఎంట్రీ మాడ్యూల్ ద్వారా ఆ నమూనాలు సురక్షితంగా భూమిని చేరుతాయి. ఈ మొత్తం ప్రక్రియలో ప్రతి అడుగు ఎంతో కీలకం.
సాంకేతిక నైపుణ్యానికి పరీక్ష
ఈ ప్రయోగం ద్వారా అంతరిక్షంలో రెండు నౌకలను అనుసంధానించడం, చంద్రుడి నుంచి మళ్లీ వాహనాన్ని ప్రయోగించడం వంటి క్లిష్టమైన సాంకేతికతను ఇస్రో పరీక్షించనుంది. ఈ మిషన్ విజయవంతమైతే అమెరికా, రష్యా, చైనాల సరసన భారత్ మరో అరుదైన మైలురాయిని చేరుకుంటుంది. దక్షిణ ధ్రువంలోని ఖనిజాలు, నీటి జాడల గురించి చంద్రయాన్-4 మరిన్ని రహస్యాలను వెల్లడించే అవకాశం ఉంది.