గాడి తప్పిన పీఎస్ఎల్వీ-సీ62 - వరుసగా రెండో వైఫల్యం..
భారత అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ (ఇస్రో)కు కొత్త ఏడాది ఆరంభంలోనే భారీ ఎదురుదెబ్బ తగిలింది. సోమవారం ఉదయం శ్రీహరికోట నుంచి ప్రయోగించిన పీఎస్ఎల్వీ-సీ62 రాకెట్ ప్రయోగం విఫలమైంది. 16 ఉపగ్రహాలను కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టడమే లక్ష్యంగా బయలుదేరిన ఈ రాకెట్, ఆకాశంలో ప్రయాణిస్తుండగా అకస్మాత్తుగా సాంకేతిక లోపం తలెత్తి దారి తప్పింది. దీంతో ఈ మిషన్ లక్ష్యం నెరవేరలేదని ఇస్రో అధికారికంగా ప్రకటించింది.
మూడో దశలో తలెత్తిన సమస్య
ఈ రాకెట్ ప్రయాణం మొదటి రెండు దశల్లో చాలా అద్భుతంగా సాగింది. అయితే మూడో దశ (పీఎస్3) ముగిసే సమయానికి శాస్త్రవేత్తలు రాకెట్లో కొన్ని అసాధారణ కుదుపులను గుర్తించారు. ఆ సమయంలో రాకెట్ ఉండాల్సిన మార్గం నుంచి పక్కకు తప్పుకోవడంతో శాస్త్రవేత్తలు ఆందోళనకు గురయ్యారు. ఇస్రో ఛైర్మన్ వి. నారాయణన్ మాట్లాడుతూ, రాకెట్ గతి తప్పడం వల్ల ఉపగ్రహాలను సరైన ఎత్తులో ప్రవేశపెట్టలేకపోయామని స్పష్టం చేశారు.
అంతరిక్షంలో గల్లంతైన 16 ఉపగ్రహాలు
ఈ రాకెట్ ద్వారా మొత్తం 16 ఉపగ్రహాలను అంతరిక్షంలోకి పంపారు. ఇందులో భారతదేశానికి చెందిన నిఘా ఉపగ్రహం 'అన్వేష' (ఈఓఎస్-ఎన్1)తో పాటు విదేశాలకు చెందిన ఇతర ఉపగ్రహాలు ఉన్నాయి. ప్రయోగం విఫలం కావడంతో ఈ 16 ఉపగ్రహాలూ ఇప్పుడు అంతరిక్ష వ్యర్థాలుగా మారిపోయి అక్కడే తిరుగుతుంటాయని నిపుణులు చెబుతున్నారు. ఇది ఇస్రోకు మాత్రమే కాకుండా, ఉపగ్రహాలను పంపిన సంస్థలకు కూడా పెద్ద నష్టమే.
వరుసగా రెండోసారి అదే వైఫల్యం
పీఎస్ఎల్వీ రాకెట్లకు ఇది వరుసగా రెండో ఏడాది ఎదురైన వైఫల్యం. గత ఏడాది మే 2025లో చేపట్టిన పీఎస్ఎల్వీ-సీ61 ప్రయోగం కూడా సరిగ్గా ఇదే మూడో దశలో ఫెయిల్ అయ్యింది. అప్పట్లో మోటార్ ఒత్తిడిలో తేడా రావడం వల్ల సమస్య తలెత్తింది. ఇప్పుడు కూడా దాదాపు అదే స్థాయిలో లోపం రావడం చూస్తుంటే, రాకెట్ మూడో దశ ఇంజిన్లో ఏదో తీవ్రమైన సాంకేతిక సమస్య ఉందనే అనుమానాలు కలుగుతున్నాయి.
మొదట్లో అంతా సాఫీగానే..
సోమవారం ఉదయం 10.18 గంటలకు 44.4 మీటర్ల పొడవున్న ఈ రాకెట్ శ్రీహరికోటలోని షార్ సెంటర్ నుంచి నిప్పులు చిమ్ముతూ నింగికి ఎగిసింది. ముందుగా నిర్ణయించిన షెడ్యూల్ ప్రకారం కౌంట్డౌన్ ముగిశాక రాకెట్ బయలుదేరినప్పుడు అంతా బాగుంది. సుమారు 17 నిమిషాల ప్రయాణం తర్వాత ఉపగ్రహాలను కక్ష్యలో వదలాల్సి ఉంది. కానీ ప్రయాణం మధ్యలోనే సమస్య రావడంతో మిషన్ కంట్రోల్ సెంటర్లో నిశ్శబ్దం అలుముకుంది.
ప్రైవేట్ కంపెనీలకు భారీ దెబ్బ
ఈ ప్రయోగంలో హైదరాబాద్కు చెందిన ప్రైవేట్ సంస్థ 'ధ్రువ స్పేస్' రూపొందించిన 7 ఉపగ్రహాలు కూడా ఉన్నాయి. ఒకే ప్రైవేట్ కంపెనీకి చెందిన ఇన్ని ఉపగ్రహాలను పంపడం ఇదే మొదటిసారి. కమ్యూనికేషన్ అవసరాల కోసం వీటిని తయారు చేశారు. అయితే రాకెట్ ఫెయిల్ అవ్వడంతో ఈ స్టార్టప్ కంపెనీల కృషి బూడిదలో పోసిన పన్నీరైంది. విదేశీ కస్టమర్ల ఉపగ్రహాలు కూడా ఈ ప్రయోగంలో ఉండటం వల్ల ఇస్రో వాణిజ్య పరంగా కొంత ఇబ్బంది ఎదుర్కోవాల్సి రావచ్చు.
గమ్యం చేరని 'అన్వేష'
ఈ మిషన్ లో ప్రధానమైంది 'అన్వేష' ఉపగ్రహం. దీనిని రక్షణ పరిశోధన సంస్థ (డీఆర్డీవో) అభివృద్ధి చేసింది. శత్రువుల కదలికలను అత్యంత కచ్చితత్వంతో ఫొటోలు తీసి పంపే సామర్థ్యం దీనికి ఉంది. దేశ రక్షణకు ఎంతో ఉపయోగపడే ఈ శాటిలైట్ గల్లంతు కావడం రక్షణ రంగానికి కూడా లోటే. పీఎస్ఎల్వీ ద్వారా నిఘా ఉపగ్రహాలను పంపడం ఇస్రోకు అలవాటే అయినా, ఈసారి అది సఫలం కాలేదు.
డేటా విశ్లేషణలో శాస్త్రవేత్తలు
ప్రస్తుతం ఇస్రో శాస్త్రవేత్తలు గ్రౌండ్ స్టేషన్ల నుంచి అందిన డేటాను నిశితంగా పరిశీలిస్తున్నారు. రాకెట్ మార్గం ఎందుకు తప్పింది? మూడో దశలో వచ్చిన కుదుపులకు కారణమేంటి? అనే అంశాలపై లోతైన విశ్లేషణ మొదలుపెట్టారు. త్వరలోనే దీనిపై ఒక పూర్తి నివేదికను విడుదల చేస్తామని ఇస్రో ఛైర్మన్ తెలిపారు. ఈ లోపాలను సరిదిద్దుకున్న తర్వాతే తదుపరి పీఎస్ఎల్వీ ప్రయోగం చేపట్టే అవకాశం ఉంది.
పీఎస్ఎల్వీ రాకెట్ ప్రపంచంలోనే అత్యంత నమ్మకమైన వాహనాల్లో ఒకటిగా పేరు పొందింది. చంద్రయాన్-1, మంగళయాన్, ఆదిత్య-ఎల్1 వంటి భారీ ప్రయోగాలను ఇది సక్సెస్ చేసింది. 64 ప్రయోగాల్లో అత్యధికంగా విజయాలను అందించిన ఈ రాకెట్కు ఇలా వరుసగా వైఫల్యాలు ఎదురవ్వడం శాస్త్రవేత్తలను కలవరపెడుతోంది. అయినా సరే, ఓటమి నుంచి పాఠాలు నేర్చుకుని ముందుకు సాగడమే ఇస్రో సంప్రదాయమని మాజీ శాస్త్రవేత్తలు అంటున్నారు.
భవిష్యత్తు ప్రయోగాలపై ప్రభావం
ఈ వైఫల్యం వల్ల ఇస్రో రాబోయే ఇతర ప్రయోగాలపై కొంత ప్రభావం ఉండే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా గగన్యాన్ వంటి ప్రతిష్టాత్మక ప్రాజెక్టులు సిద్ధమవుతున్న తరుణంలో, రాకెట్ ఇంజిన్లలో వస్తున్న చిన్నపాటి లోపాలను కూడా సరిదిద్దడం చాలా అవసరం. ఇస్రో ప్రతి వైఫల్యాన్ని విజయానికి పునాదిగా మార్చుకుని, మరింత పట్టుదలతో పుంజుకుంటుందని యావత్ భారతావని ఆకాంక్షిస్తోంది.