గాజా యుద్ధం ముగిసిందని ప్రకటించిన ట్రంప్
ఇజ్రాయెల్ రెండేళ్ల నిరీక్షణకు తెరపడింది. హమాస్ సోమవారం గాజాలో ఉన్న 20 మంది బందీలను విడుదల చేసింది. ఇజ్రాయెల్ గాజాపై రెండేళ్ల యుద్ధంలో గాజా భూ భాగాన్ని ధ్వంసం చేసి, వేలాది పాలస్తీనియన్లను చంపేసింది. ఇటీవల జరిగిన ఒప్పందం నేపథ్యంలో సోమవారం ఉదయం ఏడుగురు బందీలను విడుదల చేశారు. కొన్ని గంటల తర్వాత మిగిలిన 13 మందిని కూడా విడిచిపెట్టారు. ఈ 20 మంది తమ కుటుంబాలను కలుసుకున్నారు. ఒప్పందంలో భాగంగా, మరణించిన 28 మంది బందీల శవాలను కూడా అప్పగించనున్నారు. అయితే ఎప్పుడు అప్పగిస్తారన్న దానిపై ఇంకా స్పష్టత రాలేదు. ఈ మేరకు ఇజ్రాయెల్లో అడుగుపెట్టిన ట్రంప్ యుద్దం ముగిసిందని ప్రకటించారు. బందీల విడుదలపై ఇజ్రాయెల్ సైనిక సంస్థ కీలక ప్రకటన చేసింది. ఐడీఎఫ్ మానవ వనరుల డైరెక్టరేట్, ఐడీఎఫ్ వైద్య బృందాల సిబ్బంది మతన్ జంగాకర్, మాక్సిమ్ హెర్కిన్, సెగెవ్ కాల్ఫోన్, యోసెఫ్-చైమ్ ఓహానా, నిమ్రోడ్ కోహెన్, అవినతన్ ఓర్, ఈవ్యాతర్ డేవిడ్, ఈతన్ హార్న్, డేవిడ్ కునియో, ఆరియెల్ కునియో, ఎల్కానా బోహ్బోట్, బార్ కుపర్ష్టీన్, రోమ్ బ్రాస్లావ్స్కీలు దక్షిణ ఇజ్రాయిల్లోని ప్రాథమిక కేంద్రంలో తమ కుటుంబాలను కలిసినట్లు ప్రకటించింది. మొదట వారికి వైద్య పరీక్షలు నిర్వహించినట్లు చెప్పింది.
ఇజ్రాయెల్లో అంబరాన్నంటిన సంబరాలు
తెల్ అవీవ్లోని ఒక స్క్వేర్లో బందీల కుటుంబాలు, స్నేహితులు గుమిగూడారు. మొదటి బందీల బృందం రెడ్ క్రాస్ చేతికి చేరినట్లు ఇజ్రాయిల్ టీవీ చానెళ్లు ప్రకటించగానే, ప్రజలు ఆనందంతో గట్టిగా కేకలు వేశారు. దేశవ్యాప్తంగా లక్షలాది ఇజ్రాయిలీయులు ఈ బదిలీని పబ్లిక్ స్క్రీన్లలో చూశారు. ఇజ్రాయిల్ విడుదల చేసిన ఫోటోల్లో, 28 ఏళ్ల జంట కవలలు గలి, జివ్ బెర్మన్ కలిశారు. గతంలో విడుదలైన బందీలు ఈ కవలలను కఫర్ ఆజా నుంచి వేరుగా ఉంచినట్లు చెప్పారు. సోమవారం విడుదలైన మొదటి ఏడుగురు బందీలు జనవరిలో విడుదలైన కొందరితో పోలిస్తే తక్కువ బలహీనంగా ఉన్నారు. ఇదే సమయంలో, పాలస్తీనియన్లు ఇజ్రాయిల్ చేతిలో ఉన్న వందలాది ఖైదీల విడుదల కోసం ఎదురుచూస్తున్నారు. వెస్ట్ బ్యాంక్లోని ఒఫర్ జైలు దగ్గర గుమిగూడిన జనం మీద ఇజ్రాయిల్ ఆర్మర్డ్ వాహనం టియర్ గ్యాస్, రబ్బర్ బుల్లెట్లు ప్రయోగించింది. దీంతో జనం చెల్లాచెదురయ్యారు. "తీవ్రవాద సంస్థలకు" మద్దతిచ్చే వారిని అరెస్టు చేస్తామని హెచ్చరిస్తూ ఒక ఫ్లైయర్ పంచారు. దీని గురించి ఇజ్రాయిల్ సైన్యం ప్రశ్నలకు సమాధానం ఇవ్వలేదు. హమాస్, గాజా భవిష్యత్తు గురించి పెద్ద ప్రశ్నలు ఇంకా ఉన్నప్పటికీ, బందీలు, ఖైదీల మార్పిడి ఇజ్రాయిల్, హమాస్ మధ్య ఇప్పటి వరకు జరిగిన అత్యంత ఘోరమైన యుద్ధాన్ని ముగించే ఆశలను రేకెత్తించింది. ఈ ఆగ్నేయాగ్రహంతో గాజాకు మానవతా సహాయం భారీగా పెరుగుతుందని భావిస్తున్నారు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో కరవు తీవ్రంగా ఉంది.
యుద్ధం ముగిసినట్లు భావిస్తున్న ఇజ్రాయెల్ ప్రజలు
ఈ బందీల విడుదలతో బాధాకరమైన అధ్యాయానికి తెరపడింది. యుద్ధం ప్రారంభమైనప్పటి నుంచి, వారి బందీలను వార్తల్లో గుర్తు చేస్తూ, ఇజ్రాయిలీయులు సంఘీభావంగా పసుపు రిబ్బన్లు ధరించారు. లక్షలాది మంది బందీల కుటుంబాలతో కలిసి వారానికోసారి నిరసనలు చేశారు. యుద్ధం కొనసాగుతుండగా, ప్రధాని నెతన్యాహు రాజకీయ కారణాలతో ఆలస్యం చేస్తున్నాడని నిరసనకారులు ఆరోపించారు. హమాస్ కూడా బలంగా ఉందని నెతన్యాహు చెప్పారు. గత వారం అంతర్జాతీయ సంస్థల ఒత్తిడి, ప్రపంచ దేశాల నుంచి వ్యతిరేకత రావడంతో ఇజ్రాయిల్కు ట్రంప్ ప్రతిపాదించిన ఒప్పందానికి అంగీకరించింది. బందీల విడుదలతో, చాలా మంది ఇజ్రాయిలీయులు యుద్ధం సమాప్తమైనట్లు భావిస్తున్నారు. మరణించిన 28 మంది బందీల శవాల విడుదల గురించి ఇంకా స్పష్టం కాలేదు. 72 గంటల్లో శవాలను కనుగొనలేకపోతే, అంతర్జాతీయ టాస్క్ ఫోర్స్ వాటిని గుర్తించేందుకు పని చేస్తుందని ఇజ్రాయిల్ బందీల కోఆర్డినేటర్ గల్ హిర్ష్ చెప్పారు. ఇదే సమయంలో ఖాన్ యూనిస్లో ఖైదీల విడుదల కోసం బస్సులు సిద్ధంగా ఉన్నాయి. పాలస్తీనా ఖైదీల విడుదల సమయం ఇంకా ప్రకటించలేదు. వీరిలో ఇజ్రాయిలీయులపై దాడులకు జీవిత ఖైదు అనుభవిస్తున్న 250 మంది, యుద్ధ సమయంలో గాజా నుంచి అరెస్టు చేయబడిన 1,700 మంది ఉన్నారు. వీరు వెస్ట్ బ్యాంక్, గాజాకు తిరిగి వెళ్లవచ్చు లేదా బహిష్కరణకు గురవవచ్చు.
ట్రంప్ ఇజ్రాయెల్, ఈజిప్ట్ పర్యటన
అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఇజ్రాయెల్కు చేరుకున్నారు. అమెరికా సూచించిన ఒప్పందం, యుద్ధానంతర ప్రణాళికలను ఇతర నాయకులతో చర్చించనున్నారు. బందీల కుటుంబాలతో కలిసి, ఇజ్రాయిల్ పార్లమెంట్లో ప్రసంగిస్తారని వైట్హౌస్ వెల్లడించింది. ఉపాధ్యక్షుడు జేడీ వాన్స్, ట్రంప్ కొత్తగా విడుదలైన బందీలను కలవవచ్చని చెప్పారు. "యుద్ధం ముగిసింది" అని ట్రంప్ విలేకరులతో చెప్పారు. అయితే ఈ ఒప్పందం హమాస్, గాజా భవిష్యత్తు గురించి చాలా ప్రశ్నలను రేకెత్తిస్తోంది. ఇజ్రాయిల్ హమాస్ ఆయుధాలు వదులుకోవాలని గట్టిగా కోరుతోంది. హమాస్ దీనిని తిరస్కరించి, ఇజ్రాయెల్ సైన్యం గాజా నుంచి పూర్తిగా ఉపసంహరించాలని కోరుతోంది. ఇజ్రాయిల్ సైన్యం గాజా సిటీ, ఖాన్ యూనిస్, ఇతర ప్రాంతాల నుంచి ఎక్కువగా ఉపసంహరించింది. అయితే, రఫాహ్ దక్షిణ నగరం, గాజా ఉత్తరం, ఇజ్రాయిల్ సరిహద్దు వెంబడి ఉన్న ప్రాంతాల్లో ఇంకా సైన్యం ఉంది.
గాజా యొక్క భవిష్యత్ పాలన ఇంకా అస్పష్టంగా ఉంది. అమెరికా ప్రణాళిక ప్రకారం అంతర్జాతీయ సంస్థ గాజాను పాలిస్తుంది. పాలస్తీనా టెక్నోక్రాట్లు రోజువారీ వ్యవహారాలను చూస్తారు. గాజా ప్రభుత్వం పాలస్తీనియన్ల మధ్య నిర్ణయించాలని హమాస్ చెప్పింది. ఇజ్రాయెల్ పర్యటన అనంతరం ట్రంప్ ఈజిప్ట్కు వెళ్తారు. అక్కడ ఈజిప్ట్ అధ్యక్షుడు అబ్దెల్ఫత్తాహ్ ఎల్-సిస్సీతో కలిసి 20కి పైగా దేశాల నాయకులతో గాజా, మధ్యప్రాచ్య భవిష్యత్తు గురించి సదస్సు నిర్వహిస్తారు. అంతర్జాతీయంగా గుర్తింపు పొందిన పాలస్తీనా అథారిటీ నాయకుడు మహ్మూద్ అబ్బాస్ ఈ సమ్మిట్లో పాల్గొంటారని అబ్బాస్ సలహాదారు మహ్మూద్ అల్-హబ్బాష్ చెప్పారు. పాలస్తీనా అథారిటీకి భవిష్యత్తులో గాజాలో పాత్ర ఉంటుందని ప్రణాళిక సూచిస్తుంది. అయితే, నెతన్యాహు దీనిని ఎప్పటినుంచో వ్యతిరేకిస్తున్నారు. పాలస్తీనా అథారిటీ, వెస్ట్ బ్యాంక్లో కొంత భాగం పాలిస్తుంది. దీనికి విస్తృత సంస్కరణలు అవసరం, ఇవి సంవత్సరాలు పట్టవచ్చు. అరబ్ నాయకత్వంలో అంతర్జాతీయ భద్రతా బలగం, ఈజిప్ట్, జోర్డాన్ శిక్షణ ఇచ్చిన పాలస్తీనా పోలీసులతో గాజాలో ఉంటుందని ప్రణాళిక చెప్పింది. ఇజ్రాయిల్ బలగాలు ఈ బలగాలు వచ్చిన తర్వాత ఉపసంహరిస్తాయి. సుమారు 200 మంది అమెరికా సైనికులు ఆగ్నేయాగ్రహాన్ని పర్యవేక్షించడానికి ఇజ్రాయిల్లో ఉన్నారు. భవిష్యత్ పాలస్తీనా రాష్ట్రం గురించి కూడా ప్రణాళికలో ప్రస్తావన ఉంది, దీనిని నెతన్యాహు వ్యతిరేకిస్తున్నారు.
యుద్ధానికి ముఖ్య కారణాలివే
ఇజ్రాయెల్, గాజా యుద్ధానికి చారిత్రక, రాజకీయ, మతపరమైన, సామాజిక కారణాలున్నాయి. 1948లో బ్రిటిష్ పాలన ముగిసిన తర్వాత యూదుల కోసం ఒక ప్రత్యేక దేశంగా ఇజ్రాయెల్ స్థాపించబడింది. ఆ సమయంలో అక్కడ నివసిస్తున్న అరబ్ ప్రజలైన పాలస్తీనియన్లు తమ భూమి కోల్పోయామని భావించారు. దీని వల్ల 1948లో మొదటి అరబ్, ఇజ్రాయెల్ యుద్ధం జరిగింది. 1967 ఆరు రోజుల యుద్ధంలో ఇజ్రాయెల్ గాజా భూభాగం, వెస్ట్ బ్యాంక్ ప్రాంతాలను ఆక్రమించింది. గాజా మొదట ఈజిప్టు ఆధీనంలో ఉండేది. కానీ అప్పటి నుంచి ఇజ్రాయెల్ దాని సైనిక నియంత్రణ సాధించింది. ఇటీవలె 2023 అక్టోబర్ 7న గాజా భూభాగాన్ని నియంత్రించే పాలస్తీనియన్ సాయుధ సంస్థ హమాస్ ఇజ్రాయెల్ పై పెద్ద దాడి చేసింది. 2023 అక్టోబర్ 7న హమాస్ నాయకత్వంలో మిలిటెంట్లు దక్షిణ ఇజ్రాయిల్పై ఆకస్మిక దాడి చేశారు. ఈ దాడిలో 1,200 సామాన్య పౌరులు చనిపోయారు. 251 మందిని బందీలుగా తీసుకున్నారు. ఇజ్రాయిల్ తదనంతర దాడిలో 67,000 మంది పాలస్తీనియన్లు చనిపోయినట్లు గాజా ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ వెల్లడించింది. మృతుల్లో సగం మంది మహిళలు, పిల్లలు ఉన్నారు. ఈ గణాంకాలపై ఐక్యరాష్ట్ర సమితి, అనేక స్వతంత్ర నిపుణులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. శిథిలాల కింద ఇంకా శవాలు బయటకు రావాల్సి ఉంది కాబట్టి, మరణాల సంఖ్య ఇంకా పెరగవచ్చు.ఈ యుద్ధం గాజాలోని చాలా భాగాలను నాశనం చేసింది. సుమారు 20 లక్షల మంది నివాసుల్లో 90 శాతం మంది వలస వెళ్లారు. ఈ యుద్ధం ఆయా ప్రాంతాల్లో ఇతర సంఘర్షణలను రేకెత్తించింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా నిరసనలు చెలరేగాయి. ఇజ్రాయిల్పై జెనోసైడ్ ఆరోపణలు వచ్చాయి, దానిని ఇజ్రాయిల్ ఖండించింది. "గాజా ఎడారిలా మారింది" అని ఐక్యరాష్ట్ర సమితి మానవతా అధికారి టామ్ ఫ్లెచర్ చెప్పారు. ఇజ్రాయెల్ గాజాపై భారీ ప్రతీకార వైమానిక దాడులు చేసింది. దీంతో అక్కడ ప్రజలకు నీరు, ఆహారం, ఔషధాలు, విద్యుత్ లాంటి అవసరాలకు తీవ్ర ఇబ్బందులు ఏర్పడ్డాయి.
20 అంశాలతో ట్రంప్ శాంతి ఒప్పందం
ట్రంప్ ప్రకటించిన గాజా శాంతి ఒప్పందంలో ప్రధానంగా 20 అంశాలున్నాయి. ఇందులో ప్రధానంగా యుద్ధ ముగింపు కోసం ఇజ్రాయెల్, హమాస్ మధ్య అన్ని యుద్ధ చర్యలు, సైనిక, దాడులు నిలిపివేయాలి. దశలవారీ ఉపసంహరణ చేపట్టాలని పేర్కొన్నారు. ఇజ్రాయెల్ గాజా నుండి సైన్యాలను ఒక నిర్ణీత పరిధి వరకు ఉపసంహరించాలన్నారు. హమాస్ చేతిలో ఉన్న బందీలను విడుదల చేయాలన్నారు. ఇజ్రాయెల్ పరిధిలో ఉన్న పాలస్తీనా ఖైదీలను విడుదల చేయాలన్నారు. గాజాలో హమాస్ వంటి సాయుధ సంస్థల ఆయుధాలు తొలగించాలి. టన్నెల్స్, ఆయుధశాలలు ధ్వంసం చేయాలి. గాజాలో భద్రతను పర్యవేక్షించేందుకు ఒక అంతర్జాతీయ బలగాన్ని ఏర్పాటు చేయాలి. గాజాకు ఆహారం, ఔషధాలు, నిర్మాణ సామగ్రి పంపాలి, ఆస్పత్రులు, పాఠశాలలు, వసతులు పునరుద్ధరించాలి. హమాస్ పాలన రద్దు చేసి, నిపుణుల ఆధారిత పాలనకు మార్పు చేయాలి. ఈ ఒప్పందంలో పాల్గొనే దేశాలు, మధ్యస్తులు భద్రత హామీలు వినియోగించాలి, హామాస్ ఒప్పందం ఉల్లంఘించినా చర్యలు తీసుకోవాలి.
యుద్ధం ముగిసినట్టేనా?
ప్రస్తుతం బందీల విడుదలైన నేపథ్యంలో ఈ యుద్ధం శాశ్వతంగా ముగిసిందని చెప్పలేం. ప్రస్తుతం ఒప్పందం మొదటి దశ ప్రారంభమైందని ప్రకటించారు. ఈ దశలో యుద్ధ చర్యలు తాత్కాలికంగా నిలిపివేయబడే అవకాశం ఉంది, కానీ దీన్ని “శాశ్వత శాంతి”గా భావించడం సరికాదు. దీనికి మరింత సమయం పట్టేలా ఉంది. ఒప్పందంలోని తర్వాతి దశలు సఫలమవుతాయా? అనే ప్రశ్నలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. ఇజ్రాయెల్ తక్షణమే యుద్ధం నిలిపివేయాలని హమాస్ డిమాండ్ చేస్తోంది. హమాస్ బందీలను విడుదల చేయాలని కోరుతోంది. గాజా పునరుద్ధరణ, హామీలతో నివాస హక్కు, మౌలిక వసతులు, వాయిదా లేకుండా సహాయం పంపాలని పేర్కొంది. హమాస్ పాలన నిలిపివేయకూడదని గట్టిగా డిమాండ్ చేస్తోంది. అంతర్జాతీయ హామీలు, నిర్బంధ ముగింపు, ప్రజాస్వామ్య హక్కులు కావాలని పేర్కొంటోంది. మొదటి దశలో భాగంగా బందీల విడుదల జరిగింది. కానీ, హమాస్ ఆయుధాలు వదిలేస్తామన్న హామీ ఇవ్వలేదు. గాజా పాలన మార్పు విషయంలో పలు వాదనలున్నాయి. హమాస్ను ఎలా నియంత్రించాలి, తదుపరి పాలన ఎవరికి అప్పగించాలి, ప్రజాస్వామ్య హక్కులు కాపాడుకోవడంపై చర్చలు కొనసాగుతున్నాయి. ట్రంప్ చర్చలు జరుపుతున్న నేపథ్యంలో తదుపరి ఒప్పందాలు ఏ మేరకు నెరవేరుతాయన్నది ఆసక్తికరంగా మారింది.