గాజా కాల్పుల విరమణకు ఆరు నెలలు: నిశ్శబ్ద యుద్ధం - అసంపూర్ణ శాంతి
2025 అక్టోబర్ 10న అమలులోకి వచ్చిన గాజా కాల్పుల విరమణ ఒప్పందం సరిగ్గా ఆరు నెలలు పూర్తి చేసుకుంది. అయితే, ఈ మైలురాయిని ఎవరూ పెద్దగా గుర్తించడం లేదు. దీనికి ప్రధాన కారణం ఇరాన్ యుద్ధం. అక్కడ కొత్తగా అమలులోకి వచ్చిన బలహీనమైన కాల్పుల విరమణ ప్రక్రియ. గాజాలో భారీ దాడులు ఆగిపోయినప్పటికీ, ఆ ప్రాంతం ఇంకా యుద్ధ ఛాయల మధ్యే కొట్టుమిట్టాడుతోంది. 20 లక్షల మంది జనాభా ఉన్న పాలస్తీనా భూభాగం ఇప్పుడు అనిశ్చితిలో ఉంది. తుపాకుల మోత తగ్గినా, శాంతి అనేది ఎండమావిగానే మిగిలిపోయింది.
గాజాలో కాల్పుల విరమణ కేవలం బాంబు దాడులను ఆపిందే తప్ప, అసలైన సమస్యలను పరిష్కరించలేకపోయింది. హమాస్ను నిరాయుధులను చేయడం, గత రెండు దశాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్న వారి పాలనను అంతం చేయడం, అంతర్జాతీయ స్థిరీకరణ దళాలను మోహరించడం వంటి కీలక పనులు ఇంకా పెండింగ్లోనే ఉన్నాయి. వీటన్నింటికీ మించి, యుద్ధంలో పూర్తిగా ధ్వంసమైన గాజా పునర్నిర్మాణం ఇంకా మొదలు కాలేదు. ప్రస్తుతం ప్రజలు ఒకే ఒక సరిహద్దు పోస్ట్ (ఇజ్రాయెల్ నియంత్రణలో ఉన్నది) ద్వారా వచ్చే పరిమితమైన సాయంపైనే ఆధారపడి బతుకుతున్నారు.
ట్రంప్ వ్యూహం - శాంతి, అనిశ్చితి
అమెరికా అధ్యక్షుడు డోనాల్డ్ ట్రంప్ అనుసరిస్తున్న శాంతి చర్చల తీరుపై ఇప్పుడు సర్వత్రా చర్చ జరుగుతోంది. ఆయన విధానం కేవలం ప్రస్తుత బాంబు దాడులను ఆపడంపైనే దృష్టి పెడుతోంది తప్ప, భవిష్యత్తులో రాబోయే భారీ సమస్యలను ఇతరులకు వదిలేస్తోంది. గాజాలో కనిపిస్తున్న ఈ అసంపూర్ణ శాంతి విధానం ఇప్పుడు ఇరాన్ యుద్ధానికి కూడా వర్తింపజేసే ప్రమాదం ఉందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. ఇరాన్ యుద్ధంలో అనేక మంది ప్రపంచ దేశాల ప్రతినిధులు జోక్యం చేసుకుంటుండటం వల్ల, ట్రంప్ అక్కడ కూడా ఇలాంటి అరకొర ఒప్పందాన్ని రుద్దగలరా అన్నది అనుమానమే.
బోర్డ్ ఆఫ్ పీస్ స్తబ్దత
సంక్షోభాలను పరిష్కరించడానికి 7 బిలియన్ డాలర్ల నిధులతో అమెరికా నేతృత్వంలో ఏర్పడిన 'బోర్డ్ ఆఫ్ పీస్' ఇప్పుడు పూర్తిగా నిస్తేజంగా మారిపోయింది. ఈ బోర్డు మొదటి సమావేశం జరిగిన తొమ్మిది రోజులకే ఇరాన్పై అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ దాడులు ప్రారంభమయ్యాయి. అప్పటి నుండి ఈ బోర్డు మళ్ళీ సమావేశం కాలేదు. హమాస్ను నిరాయుధులను చేసే ప్రతిపాదనపై వారి నుండి ఎలాంటి స్పందన రాలేదు. నిబంధనల ప్రకారం హమాస్ తన సాయుధ పోరాటాన్ని వదులుకోవాలి, కానీ వారి మౌలిక సిద్ధాంతమే ఇజ్రాయెల్కు వ్యతిరేకంగా పోరాడటం కావడంతో పురోగతి లేదు.
కాలపరిమితి లేని చర్చలు
హమాస్ స్పందన కోసం అమెరికా ఎలాంటి గడువును నిర్ణయించలేదు. ఇది శాంతి ప్రక్రియను నీరుగారుస్తోంది. చర్చలకు డెడ్లైన్ లేకపోవడం వల్ల ఇరు పక్షాల్లో ఒత్తిడి ఉండదు, ఫలితంగా కాలయాపన జరుగుతోంది. మరోవైపు ఇరాన్ యుద్ధం కారణంగా దౌత్యవేత్తలు ఇతర ప్రాంతాల్లో మంటలను చల్లార్చడానికి ప్రయత్నిస్తున్నారు. బోర్డ్ ఆఫ్ పీస్ డైరెక్టర్ నికోలాయ్ మ్లాడెనోవ్ ఐక్యరాజ్యసమితిలో మాట్లాడుతూ, ప్రపంచం కొత్త యుద్ధాలపై దృష్టి పెట్టి గాజాను మర్చిపోకూడదని హెచ్చరించారు. గాజా ముందున్నది మళ్ళీ యుద్ధమా లేక కొత్త ప్రారంభమా అన్నది తేలాల్సి ఉంది.
క్షేత్రస్థాయిలో ప్రజల దయనీయ స్థితి
పాలస్తీనియన్ల దృష్టిలో ఈ కాల్పుల విరమణ ఒక ప్రహసనం. బాంబుల మోత ఆగి ఉండవచ్చు కానీ వారి జీవితాల్లో ఎలాంటి మార్పు లేదు. గాజాలో మెజారిటీ జనాభా ఇంకా గుడారాల్లోనే నివసిస్తున్నారు. శిథిలావస్థకు చేరిన భవనాల్లో తలదాచుకుంటున్నారు. వైద్య సదుపాయాలు, ప్రాథమిక అవసరాలు అందడం లేదని అంతర్జాతీయ ఆరోగ్య సంస్థలు మొత్తుకుంటున్నాయి. ఆరు నెలల క్రితం ఉన్న పరిస్థితి కంటే ఇప్పుడు పరిస్థితులు మరింత దిగజారాయని సామాన్య ప్రజలు ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
అమెరికా ప్రతిపాదించిన 20 పాయింట్ల కాల్పుల విరమణ ప్రణాళిక మానవతా సాయం విషయంలో పూర్తిగా విఫలమైందని ఐదు అంతర్జాతీయ స్వచ్ఛంద సంస్థలు స్పష్టం చేశాయి. 2026 మార్చి మొదటి రెండు వారాల్లో గాజాలోకి వచ్చే ట్రక్కుల సంఖ్య 80 శాతం తగ్గిపోయింది. నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు ఆకాశాన్ని తాకాయి. రోగులను చికిత్స కోసం ఇతర ప్రాంతాలకు తరలించే ప్రక్రియ కూడా స్తంభించిపోయింది. ఇరాన్ యుద్ధం మొదలైనప్పటి నుండి ప్రపంచం దృష్టి గాజా నుండి మళ్లడంతో ఇక్కడ సరఫరాలు కుంటుపడ్డాయి.
కాలుష్యం, వ్యాధుల భయం
గాజా శిబిరాల్లో జీవనం నరకప్రాయంగా మారింది. "ఇక్కడ అంతా కాలుష్యం, రోగాలు తప్ప ఏమీ లేవు. మాకు అసలు కాల్పుల విరమణ జరిగినట్లుగా అనిపించడమే లేదు" అని బైట్ లాహియా నుండి వచ్చిన మైసా అబూ జెడియన్ అనే మహిళ వాపోయింది. మరో నివాసి ఇయాద్ అబూ దగా కూడా అదే అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తం చేస్తూ, యుద్ధం ఇంకా కొనసాగుతున్నట్లుగానే ఉందని, జీవితం దుర్భరంగా మారిందని తెలిపారు. శిథిలమైన భవనాల మధ్య ఇసుకలో ఆడుకుంటున్న చిన్నారుల భవిష్యత్తు ఇప్పుడు ప్రశ్నార్థకమైంది.
కొనసాగుతున్న దాడులు, మరణాలు
భారీ యుద్ధం ఆగిపోయినా, చిన్నపాటి దాడులు ఆగలేదు. ఇజ్రాయెల్ సైనికులు పట్టువున్న ప్రాంతాల వద్ద పాలస్తీనియన్లు కనిపిస్తే కాల్పులు జరుపుతున్నారు. మరోవైపు మిలిటెంట్లు ఇజ్రాయెల్ సైన్యంపై షూటింగ్ దాడులకు దిగుతున్నారు. ఈ ఆరు నెలల విరామ సమయంలోనూ ఇజ్రాయెల్ దాడుల్లో 738 మంది చనిపోయినట్లు గాజా ఆరోగ్య శాఖ వెల్లడించింది. 2023 అక్టోబర్ 7 నుండి మొదలైన యుద్ధంలో ఇప్పటివరకు మొత్తం 72,317 మంది పాలస్తీనియన్లు మరణించారు. కాల్పుల విరమణ ఉన్నప్పటికీ ప్రాణనష్టం జరుగుతూనే ఉండటం విచారకరం.
దౌత్యపరమైన ఒత్తిడి తగ్గడం
ఒకప్పుడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా నిరసనలకు కారణమైన గాజా అంశం, ఇప్పుడు ఇరాన్ యుద్ధం నీడలో మరుగున పడిపోయింది. అమెరికా నుండి రావాల్సిన గట్టి దౌత్యపరమైన ఒత్తిడి ఇప్పుడు కనిపించడం లేదు. మానవతా సాయం గాజాకు సరిగ్గా అందాలంటే అమెరికా అత్యున్నత స్థాయిలో ఇజ్రాయెల్పై ఒత్తిడి తేవాల్సి ఉంటుంది, కానీ అమెరికా దృష్టి ఇప్పుడు ఇరాన్, లెబనాన్ సరిహద్దుల వైపు ఉంది. దీనివల్ల గాజా ప్రజలు తమను ప్రపంచం పట్టించుకోవడం లేదని భావిస్తున్నారు.
గాజాలో శాంతి కోసం గతంలో కృషి చేసిన ఈజిప్ట్, ఖతార్ వంటి దేశాలు కూడా ఇప్పుడు తమ ఆర్థిక వ్యవస్థలపై ఇరాన్ యుద్ధం చూపే ప్రభావం గురించి ఆందోళన చెందుతున్నాయి. ఆ దేశాలు కూడా కొత్త యుద్ధాల వల్ల ఏర్పడే రాజకీయ సంక్షోభాలను ఎదుర్కోవడంలో నిమగ్నమయ్యాయి. దీనివల్ల గాజాకు సంబంధించిన మధ్యవర్తిత్వ చర్చలు నెమ్మదించాయి. కేవలం అమెరికా మాత్రమే కాకుండా, కీలకమైన ముస్లిం దేశాలు కూడా గాజా అంశాన్ని పక్కన పెట్టడం ఆందోళనకరమైన పరిణామం.
లెబనాన్ సరిహద్దులో గందరగోళం
ఇరాన్ యుద్ధంతో పాటు ఇజ్రాయెల్-లెబనాన్ సరిహద్దుల్లో హిజ్బుల్లాతో జరుగుతున్న ఘర్షణలు గాజా పరిస్థితిని మరింత క్లిష్టతరం చేశాయి. ఇరాన్తో కుదిరిన కాల్పుల విరమణ ఒప్పందం లెబనాన్కు వర్తించదని ఇజ్రాయెల్ వాదిస్తోంది. అయితే, లెబనాన్తో నేరుగా చర్చలు జరపడానికి ఇజ్రాయెల్ మొగ్గు చూపుతోంది. ఈ సరిహద్దు వివాదాల వల్ల అంతర్జాతీయ శాంతి పరిరక్షక దళాలు గాజాకు రావడానికి భయపడుతున్నాయి. ఇండోనేషియా వంటి దేశాల సైనికులు లెబనాన్లో చనిపోవడంతో ఇతర దేశాలు వెనకడుగు వేస్తున్నాయి.
గాజాను పునర్నిర్మించడానికి వందల బిలియన్ల డాలర్లు అవసరం. అయితే ప్రస్తుతం ఉన్న అంతర్జాతీయ పరిస్థితుల్లో అంత నిధులు సమకూర్చడం కష్టంగా మారుతోంది. 'బోర్డ్ ఆఫ్ పీస్' వాగ్దానం చేసిన నిధులు ఇంకా ప్రాథమిక దశలోనే ఉన్నాయి. ప్రజలకు తలదాచుకోవడానికి కనీసం ఇళ్లు లేవు, మౌలిక సదుపాయాలు ధ్వంసమయ్యాయి. గాజా ఒక బహిరంగ జైలులాగా మారిపోయింది, ఎక్కడికీ వెళ్లలేని, ఏమీ చేసుకోలేని నిస్సహాయ స్థితిలో ఆ ప్రజలు ఉన్నారు.
గాజా అనుభవం నుండి నేర్చుకోవాల్సిన పాఠం ఏమిటంటే, కేవలం యుద్ధాన్ని ఆపడం మాత్రమే సరిపోదు, శాంతిని స్థాపించడం ముఖ్యం. ఇరాన్ యుద్ధంలో కూడా ఇలాంటి అసంపూర్ణ ఒప్పందాల వల్ల దీర్ఘకాలిక ప్రయోజనం ఉండదు. ఒక ఒప్పందం కుదిరినప్పుడు దాని అమలుకు స్పష్టమైన గడువు, పర్యవేక్షణ ఉండాలి. లేదంటే అది గాజా లాగే పేరుకు మాత్రమే కాల్పుల విరమణగా మిగిలిపోతుంది, లోలోపల హింస రగులుతూనే ఉంటుంది.
నూతన ప్రారంభం ఎప్పుడు?
గాజా ఆరు నెలల విరామం ప్రపంచానికి ఒక హెచ్చరిక. మంటలు ఆగిపోయినట్లు కనిపిస్తున్నా, లోపల నివురు గప్పిన నిప్పులా అసంతృప్తి, ఆకలి అలాగే ఉన్నాయి. పాలస్తీనియన్ల భవిష్యత్తు మార్చాలంటే కేవలం యుద్ధం ఆగిపోతే సరిపోదు, రాజకీయ పరిష్కారం, మానవతా సాయం నిరంతరాయంగా అందాలి. ఇరాన్ యుద్ధం కారణంగా గాజాను నిర్లక్ష్యం చేస్తే, అది మళ్ళీ మరో భారీ పేలుడుకు దారితీసే అవకాశం ఉంది. ప్రపంచ దేశాలు ఇప్పటికైనా కళ్లు తెరిచి గాజాలో "నిజమైన శాంతి" కోసం ప్రయత్నించాలి.