'కిత్తూరు ఉత్సవ్' ప్రారంభించిన ముఖ్యమంత్రి సిద్ధరామయ్య

కర్ణాటక ముఖ్యమంత్రి సిద్ధరామయ్య "జ్యోతి యాత్ర" (కాగడాల ర్యాలీ),"కిత్తూరు ఉత్సవ్" ప్రారంభోత్సవ వేడుకను ప్రారంభించారు. ఈ వేడుకను అక్టోబర్ 13, 2025 సోమవారం నాడు బెంగళూరులోని విధాన సౌధ ముందున్న విశాలమైన మెట్లపై కన్నడ సాంస్కృతిక శాఖ వారు బెళగావి జిల్లా పరిపాలనశాఖ అదికారులతో కలిసి ఈ కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించారు .

కిత్తూరు ఉత్సవ్ ప్రాముఖ్యత

కిత్తూరు ఉత్సవ్ అనేది కర్ణాటకలోని బెళగావి జిల్లాలో ఉన్న కిత్తూరు అనే సంస్థానం యొక్క వీర రాణి రాణి చెన్నమ్మ (1778–1829) జీవితాన్ని, వారసత్వాన్ని స్మరించుకునే ఒక రాష్ట్ర ప్రాయోజిత వార్షిక పండుగ.

చారిత్రక ప్రాధాన్యత

1857 భారత తిరుగుబాటు కంటే దశాబ్దాల ముందు, 1824లో బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి వ్యతిరేకంగా సాయుధ తిరుగుబాటుకు నాయకత్వం వహించిన తొలి భారతీయ పాలకులలో రాణి చెన్నమ్మ ఒకరు. ఆమె ఒక స్వాతంత్ర సమరయోధురాలిగా, ముఖ్యంగా కిత్తూరు-కర్ణాటక (గతంలో బొంబాయి-కర్ణాటక) ప్రాంతాల పౌరుషానికి ప్రతీకగా గౌరవించబడుతుంది. ఈ ఉత్సవంలో సాధారణంగా ఆమె ధైర్యసాహసాలు, త్యాగాన్ని స్మరిస్తూ సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు, చారిత్రక ప్రదర్శనలు, బహిరంగ చర్చా కార్యక్రమాలు జరుగుతాయి. ఇది కన్నడ సంస్కృతి , చరిత్రను పరిరక్షించడానికి, ప్రోత్సహించడానికి ఉద్దేశించిన ఒక ముఖ్యమైన వేడుక.

కిత్తూరు రాణి చెన్నమ్మ ప్రస్తుత కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని ఒకప్పటి సంస్థానమైన కిత్తూరుకు భారతీయ రాణి. ఆమె తన రాజ్యంపై నియంత్రణను నిలుపుకోవాలనే ప్రయత్నంలో, బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ యొక్క సర్వోన్నత అధికారాన్ని ధిక్కరిస్తూ, వారికి వ్యతిరేకంగా సాయుధ ప్రతిఘటనకు నాయకత్వం వహించింది. ఆమె మొదటి తిరుగుబాటులో ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీని ఓడించింది, కానీ రెండవ తిరుగుబాటు తరువాత యుద్ధ ఖైదీగా మరణించింది. బ్రిటిష్ వలస పాలనకు వ్యతిరేకంగా కిత్తూరు దళాలకు నాయకత్వం వహించిన మొదటి కొద్దిమంది మహిళా పాలకులలో ఆమె ఒకరు. ఆమె కర్ణాటకలో జానపద వీరనారిగా స్మరించబడుతూనే ఉంది, అలాగే భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమానికి ఒక ముఖ్యమైన చిహ్నంగా ఆమెను గుర్తిస్తారు.

కిత్తూరు కోటలో రాణి చెన్నమ్మ

కిత్తూరు చెన్నమ్మ నవంబర్ 14, 1778న ప్రస్తుత బెళగావి జిల్లాలోని ఒక చిన్న గ్రామం కాకతిలో జన్మించింది. కాకతి ఒక చిన్న ( దేశ్‌గత్ ) సంస్థానం. చెన్నమ్మ తండ్రి పేరు ధూలప్ప దేశాయ్, తల్లి పేరు పద్మావతి. ఆమె జైన కుటుంబంలో జన్మించింది. ఆమె పూర్వీకులు జైన మతాన్ని అనుసరించేవారు. చాలా కాలం తరువాత ఆమె కుటుంబ వారసులు లింగాయత్ మతంలోకి మారారు. ఆమె చిన్నప్పటి నుంచే గుర్రపు స్వారీ, కత్తి యుద్ధం మరియు విలువిద్యలో శిక్షణ పొందింది. 15 ఏళ్ల వయసులో, దేశాయ్ కుటుంబానికి చెందిన రాజా మల్లసార్జను వివాహం చేసుకుంది, అంతకుముందు 9 ఏళ్ల వయసు నుంచే ఆమె అతన్ని ఆదర్శంగా భావించేది. ఆమె శివలింగప్ప అనే లింగాయత్ బాలుడిని కూడా తన వారసుడిగా దత్తత తీసుకుంది.

బ్రిటిష్ వారికి వ్యతిరేకంగా పోరాటం

చెన్నమ్మ భర్త 1816లో మరణించాడు, ఆమెకు ఒక కుమారుడు. అస్థిరతతో కూడిన రాజ్యాన్ని వదిలి ఆమె భర్త మరణించాడు. ఆ తర్వాత ఆమె కుమారుడు కూడా 1824లో మరణించాడు. రాణి చెన్నమ్మకు కిత్తూరు రాజ్యం మిగిలింది, కానీ బ్రిటిష్ వారి నుండి దాని స్వాతంత్ర్యాన్ని కాపాడుకోవడం ఆమెకు కష్టసాధ్యమైన పనిగా మారింది. భర్త, కుమారుడు మరణించిన తరువాత, రాణి చెన్నమ్మ 1824లో శివలింగప్పను దత్తత తీసుకుని, అతన్ని సింహాసనానికి వారసుడిగా చేసింది. దీని వలన ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి ఆగ్రహం కలిగింది, వారు శివలింగప్పను బహిష్కరించాలని ఆదేశించారు. కిత్తూరు సంస్థానం ధార్వాడ్ కలెక్టరేట్ పరిపాలనలోకి వచ్చింది, దీనికి సెయింట్ జాన్ థాకరే ఇన్‌ఛార్జిగా, అతని దగ్గర మిస్టర్ చాప్లిన్ కమీషనర్ గా ఉన్నారు. వీరిద్దరూ ఆ దత్తత వారసత్వాన్ని గుర్తించలేదు. బ్రిటిష్ నియంత్రణను అంగీకరించమని కిత్తూరుకు నోటిఫై చేశారు.

ఇది తరువాత భారతదేశ గవర్నర్ జనరల్ లార్డ్ డల్హౌసీ 1848 నుండి స్వతంత్ర భారతీయ సంస్థానాలను స్వాధీనం చేసుకోవడానికి ప్రవేశపెట్టిన 'రాజ్య సంక్రమణ సిద్ధాంతం' కి దగ్గరగా పరిగణించవచ్చు. ఈ సిద్ధాంతం ప్రకారం, స్వతంత్ర రాజ్య పాలకుడు సంతానం లేకుండా మరణిస్తే, ఆ రాష్ట్రాన్ని పాలించే హక్కు సుజరైన్ (బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం)కు తిరిగి వస్తుంది లేదా "రద్దవుతుంది". 1823లో, రాణి చెన్నమ్మ తన వాదనను విన్నవించుకుంటూ బొంబాయి ప్రావిన్స్ లెఫ్టినెంట్-గవర్నర్ మౌంట్‌స్టువర్ట్ ఎల్ఫిన్‌స్టోన్ కు లేఖ పంపింది, కానీ ఆ అభ్యర్థన తిరస్కరించబడి, యుద్ధం చెలరేగింది. యుద్ధం ప్రారంభమైనప్పుడు, కిత్తూరు యొక్క ఖజానా, రాజ ఆభరణాలను (సుమారు 1.5 మిలియన్ రూపాయల విలువైనవి) రక్షించడానికి బ్రిటిష్ వారు దాని చుట్టూ కాపలాదారుల బృందాన్ని ఉంచారు. వారు యుద్ధం చేయడానికి ప్రధానంగా మద్రాస్ నేటివ్ హార్స్ ఆర్టిలరీ, మూడవ దళం నుండి 20,797 మంది సైనికులు, 437 ఫిరంగిదళాలతో కూడిన బలగాన్ని కూడా సమకూర్చుకున్నారు.

యుద్ధం మొదటి అంచెలో, అక్టోబర్ 1824లో, బ్రిటిష్ దళాలు భారీగా నష్టపోయాయి. కలెక్టర్, రాజకీయ ఏజెంట్ అయిన సెయింట్ జాన్ థాకరే యుద్ధంలో చంపబడ్డాడు. చెన్నమ్మ దగ్గర లెఫ్టినెంట్ అయిన అమటూర్ బాలప్ప అతని హత్యకు, బ్రిటిష్ దళాలకు జరిగిన నష్టాలకు ప్రధానంగా బాధ్యత వహించాడు. సర్ వాల్టర్ ఇలియట్, మిస్టర్ స్టీవెన్సన్ అనే ఇద్దరు బ్రిటిష్ అధికారులను కూడా వీళ్ళు బంధీలుగా పట్టుకున్నారు. రాణి చెన్నమ్మ, బ్రిటిష్ వారు యుద్ధాన్ని ముగిస్తారనే అవగాహనతో చాప్లిన్‌ను ఒప్పించి బందీలుగా ఉన్న ఇద్ధరీనీ విడుదల చేసింది, కానీ చాప్లిన్ మరింత బలగాలతో యుద్ధాన్ని కొనసాగించాడు. రెండవ దాడి సమయంలో, సోలాపూర్ సబ్-కలెక్టర్, థామస్ మున్రో మేనల్లుడు అయిన మున్రో కూడా చంపబడ్డాడు. రాణి చెన్నమ్మ తన డిప్యూటీ, సంగొల్లి రాయన్న సహాయంతో తీవ్రంగా పోరాడింది, కానీ చివరకు పట్టుబడి బైల్‌హోంగల్ కోటలో ఖైదు చేయబడింది. అక్కడ ఫిబ్రవరి 21, 1829న ఆరోగ్యం క్షీణించడం వల్ల ఆమె మరణించింది. సంగొల్లి రాయన్న పట్టుబడే వరకు, 1829 వరకు గెరిల్లా యుద్ధాన్ని కొనసాగించాడు, కానీ అది నిష్ఫలమైంది. రాయన్న చెన్నమ్మ దత్తత తీసుకున్న బాలుడు శివలింగప్పను కిత్తూరు పాలకుడిగా చేయాలని కోరుకున్నాడు, కానీ రాయన్న పట్టుబడి ఉరి తీయబడ్డాడు. శివలింగప్పను కూడా బ్రిటిష్ వారు అరెస్టు చేశారు.దీనితో కిత్తూరులో రాజుల పాలన ముగిసింది,

చెన్నమ్మ వారసత్వం, ఆమె మొదటి విజయం, ఆమె శౌర్యo తలచుకుంటూ ఇప్పటికీ కిత్తూరులో ప్రతి సంవత్సరం అక్టోబర్ లో కిత్తూరు ఉత్సవ్ పేరిట ఉత్సవాలు జరుగుపుతున్నారు.

జ్యోతి యాత్ర

జ్యోతి యాత్ర (కాగడాల ప్రయాణం) అనేది కిత్తూరు ఉత్సవ్ వేడుకల ప్రారంభాన్ని సూచించే ఒక లాంఛనప్రాయమైన కాగడాల ర్యాలీ. ఈ కాగడాను, సాధారణంగా బెంగళూరులో లాంఛనంగా వెలిగించి, కిత్తూరుకు చేరుకునే ముందు వివిధ ప్రాంతాలకు తీసుకువెళతారు. ఈ ప్రయాణం రాష్ట్రవ్యాప్తంగా రాణి చెన్నమ్మతో ముడిపడి ఉన్న స్వాతంత్ర్యం, ధైర్యం, గర్వం యొక్క స్ఫూర్తిని వ్యాప్తి చేయడాన్ని సూచిస్తుంది. ముఖ్యమంత్రి సిద్ధరామయ్య ఈ యాత్రను రాష్ట్ర శాసనసభ భవనం (విధాన సౌధ) నుండి ప్రారంభించారు, ఇది చారిత్రక కార్యక్రమానికి ప్రభుత్వం యొక్క అధికారిక మద్దతు, ప్రోత్సాహాన్ని తెలియజేస్తుంది,

ఈ కార్యక్రమం ఒక గౌరవనీయమైన స్వాతంత్ర్య సమరయోధురాలిని సన్మానించే ప్రధాన వార్షిక సాంస్కృతిక కార్యక్రమం. ఇది ప్రాంతీయ చరిత్ర, సాంస్కృతిక పరిరక్షణపై రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ప్రాధాన్యతను సూచిస్తుంది.