కార్తీక మాసం వేళ..వేములవాడ

కార్తీకమాసం, హిందూ పంచాంగంలో అత్యంత పవిత్రమైన మాసంగా పరిగణిస్తారు. దీపావళి తర్వాత వచ్చే ఈ మాసం, శివ ,విష్ణు భక్తులకు ప్రత్యేకమైన ఆధ్యాత్మిక ప్రాముఖ్యత కలిగి ఉంటుంది. ఈ మాసంలో అనేక పూజలు, వ్రతాలు, పండుగలు నిర్వహిస్తారు. ఇవి భక్తుల జీవితాలలో శాంతి, సంపద ,మోక్షం కలిగించడానికి మార్గదర్శకంగా నిలుస్తాయి. కార్తీకమాసంలో ప్రతిరోజూ ఉదయం గంగాజలంతో స్నానం చేసి, ఆలయాలకు వెళ్లి దీపాలు వెలిగించడం, శివపూజలు చేయడం, ఉపవాసాలు పాటించడం వంటి ఆచారాలు పాటిస్తారు. . ఈ మాసంలో శివభక్తులు "శివకేశవ" పూజలు నిర్వహించడం ద్వారా పాపాలను శోషించుకోవాలని నమ్ముతారు. ముఖ్యంగా సోమవారం రోజున శివపూజలు అత్యంత ప్రాముఖ్యత కలిగి ఉంటాయి. హరిహరులను సమానంగా పూజించడం, ప్రముఖ దేవాలయాలను సందర్శించడం ద్వారా భక్తులు విశేష ఆధ్యాత్మికత భావనను పొందుతారు.

కార్తీక పూర్ణిమ, కార్తీకమాసం చివరి రోజుదీపాల పండుగగా ప్రసిద్ధి చెందాయి. ఈ రోజు, శివాలయాలలో 365 దీపాలను వెలిగించడం, శివపూజలు నిర్వహించడం, కార్తీక పురాణాన్ని పఠించడం వంటి కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తారు. ఈ రోజు దేవతలు తమ భక్తులను ఆశీర్వదిస్తారని భక్తులు విశ్వసిస్తారు. అలాంటి పరమ పుణ్య మహిమాన్విత దేవాలయం గా పేరుగాంచినది వేములవాడ రాజరాజేశ్వర స్వామి ఆలయం.

వేములవాడ రాజరాజేశ్వర స్వామి దేవస్థానంలో కార్తీక మాసం అనేది అత్యంత పవిత్రమైన, ఆధ్యాత్మికంగా ప్రాముఖ్యత కలిగిన మాసం. ప్రత్యేక పూజలు, వ్రతాలు వేడుకలు నిర్వహిస్తూ భక్తులు తమ పాపాలను పోగొట్టుకుని శివభక్తిని పెంపొందించుకుని ఆధ్యాత్మిక ప్రపంచంలో మునిగితేలుతారు.

తెలంగాణలో రాజన్న సిరిసిల్ల జిల్లాలోని వేములవాడ గ్రామంలో వెలసిన శ్రీ రాజరాజేశ్వర స్వామి దేవస్థానం, ప్రాచీనమైన ,ప్రసిద్ధి చెందిన శైవ క్షేత్రాలలో ఒకటి. ఈ దేవస్థానం తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని ప్రసిద్ధ శైవ క్షేత్రాలలో ఒకటిగా, తన అద్భుతమైన నిర్మాణ శైలి ,ఆధ్యాత్మిక పవిత్రత పరంగా ప్రత్యేకస్థానాన్ని సంపాదించుకుంది. ఈ పుణ్యక్షేత్రం ఉనికి పురాతన చరిత్రలో కొంత మరుగున పడిపోయింది. పురాణాలు కూడా ఇక్కడి దేవతల విశిష్టత గురించి ప్రస్తావించాయి. ఈ ఆలయంలో ముఖ్య దైవం శ్రీ రాజరాజేశ్వర స్వామి "నీల లోహిత శివలింగం" రూపంలో కొలువై ఉన్నారు. భక్తుల కోరికలను తీర్చడంలో ఆయన అపారమైన దయగల వాడని భక్తుల నమ్మకం. ఈ పుణ్యక్షేత్రం ‘దక్షిణ కాశీ’ గా ప్రసిద్ధి చెందింది.

ప్రధాన ఆలయ ప్రాంగణంలోనే శ్రీ అనంత పద్మనాభ స్వామి దేవాలయం ,శ్రీ సీతారామ చంద్ర స్వామి దేవాలయం వంటి రెండు వైష్ణవ ఆలయాలు ఉండటం వలన దీనిని “హరిహర క్షేత్రం” అని కూడా అంటారు. శ్రీ అనంత పద్మనాభ స్వామి ఈ ఆలయానికి క్షేత్ర పాలకులుగా పూజలు ,ఉత్సవాలను (శైవ, వైష్ణవ పండుగలు రెండూ) స్వీకరిస్తారు. ఈ ఆలయంలో శ్రీరామ నవమి రెండవ అతిపెద్ద ఉత్సవంగా జరుపుతారు. ఆలయ ఆవరణలో ఉన్న ఒక దర్గా ఇక్కడ నెలకొన్న మత సామరస్యాన్ని చాటిచెప్తుంది.

స్థల పురాణం

భవిష్యోత్తర పురాణం ప్రకారం, సూర్య భగవానుడు ఇక్కడ స్వామిని ప్రార్థించి, తన వైకల్యం నుండి విముక్తి పొందారు. అందుకే ఈ క్షేత్రాన్ని "భాస్కర క్షేత్రం" అని కూడా అంటారు. అలాగే, అష్టదిక్పాలకులలో ఒకరైన దేవేంద్రుడు, ఇక్కడి ప్రధాన దైవం శ్రీ రాజరాజేశ్వరుని భక్తితో పూజించి బ్రహ్మహత్యా దోషం నుండి విముక్తులయ్యారు.

మరొక కథనం ప్రకారం, క్రీ.శ 750 నుండి 973 మధ్యకాలంలో, అర్జునుడి వారసుడైన పరీక్షిత్తుకు మనవడైన రాజా నరేంద్రుడు ఈ ఆలయాన్ని నిర్మించినట్లు చెబుతారు. మునిపుత్రుడిని పొరపాటున చంపడం వలన కలిగిన కుష్ఠు వ్యాధితో బాధపడుతున్న రాజా నరేంద్రుడు, ఇక్కడి ధర్మగుండం (పుష్కరిణి) లో స్నానం చేయడం ద్వారా వ్యాధి నుండి విముక్తి పొందారు. అంతేకాక, ఆయనకి కలలో శ్రీ రాజరాజేశ్వరుడు ,శ్రీ రాజరాజేశ్వరి దేవి కనిపించి, ఆలయాన్ని నిర్మించి, పుష్కరిణి అడుగున ఉన్న ‘శివలింగం’ను ప్రతిష్ఠించాలని ఆజ్ఞాపించారని, అందుకే ఈ దేవాలయాన్ని నిర్మించారని చెబుతారు.

చారిత్రక, సాహిత్య ప్రాధాన్యత

చారిత్రకంగా, క్రీ.శ 750 నుండి క్రీ.శ 973 వరకు పాలించిన వేములవాడ చాళుక్యులకు ఈ ప్రాంతం రాజధానిగా ఉండేది. ఇక్కడ లభించిన శిలా శాసనాలలో ఈ గ్రామాన్ని లెములవాటిక అని పేర్కొనడం జరిగింది. సాహిత్యపరంగా, ఈ స్థలాన్ని ప్రసిద్ధ తెలుగు కవి “భీమకవి"తో ముడిపెట్టడం జరిగింది. అయితే, ప్రసిద్ధ కన్నడ కవి "పంప" ఇక్కడ రెండవ అరికేసరి ఆస్థాన కవిగా ఉండి, తాను రాసిన "కన్నడ భారతం"ను తన రాజపోషణకు అంకితం చేసినట్లు స్పష్టమైన ఆధారాలు ఉన్నాయి. ఆలయ నిర్మాణం లేదా పునర్నిర్మాణం కళ్యాణ చాళుక్యుల ప్రభువైన రాజదిత్యుల ఆధ్వర్యంలో జరిగింది. వేములవాడ ఆలయానికి అనేక పురాణ కథలు , స్థానిక కథలు ఉన్నాయి.

ఆలయ ప్రాంగణంలోని ఇతర దేవాలయాలు

ఈ ఆలయం గుడిచెరువు అనే పెద్ద చెరువు ఒడ్డున రమణీయంగా ఉంది. గర్భగుడిలో (మహామండపంలో) శ్రీ లక్ష్మీ గణపతి, నీలలోహిత శివలింగ రూపంలో ఉన్న శ్రీ రాజరాజేశ్వరుడు, శ్రీ రాజరాజేశ్వరి దేవి ,స్వామివారికి ఎదురుగా ఉన్న నందీశ్వరుడు కొలువై ఉన్నారు. పవిత్రమైన ఆలయ ప్రాంగణంలో శ్రీ అనంత పద్మనాభ స్వామి దేవాలయం, శ్రీ సీతారామ చంద్ర స్వామి దేవాలయం, శ్రీ ఆంజనేయ సహిత కాశీ విశ్వేశ్వర స్వామి దేవాలయం, శ్రీ దక్షిణ మూర్తి దేవాలయం, శ్రీవల్లి దేవసేన సమేత సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దేవాలయం, శ్రీ బాల త్రిపుర సుందరి దేవి దేవాలయం, శ్రీ సోమేశ్వరాలయం, శ్రీ ఉమా మహేశ్వరాలయం, శ్రీ మహిషాసుర మర్ధని దేవాలయం, కోటిలింగాలు ,శ్రీ కాల భైరవ స్వామి దేవాలయం ఉన్నాయి.

పూజా విధానం

ఈ ఆలయంలోని పూజలు ,క్రతువులు స్మార్త ఆగమం ప్రకారం నిర్వహిస్తారు. అయితే, ఆలయ ప్రాంగణంలో ఉన్న వైష్ణవ ఆలయాలలో మాత్రం పూజలు పాంచరాత్ర ఆగమం ప్రకారం జరుగుతాయి. శ్రీ రాజరాజేశ్వర స్వామివారికి ,మహామండపంలో కొలువై ఉన్న శ్రీ రాజరాజేశ్వరి దేవి, శ్రీ లక్ష్మీ గణపతికి ప్రతిరోజూ చతుఃకాల పూజలు అంటే, ప్రాతఃకాల పూజ, మాధ్యాహ్నిక పూజ, ప్రదోషకాల పూజ ,నిశికాల పూజ మొదలైనవి నిర్వహిస్తారు. మహాశివరాత్రి, శ్రీరామనవమి, బతుకమ్మ, బోనాలు, దసరా వంటి ఉత్సవాలు ఆలయంలో ఘనంగా నిర్వహించబడతాయి. మహాశివరాత్రి సమయంలో ఆలయానికి భారీగా భక్తులు వస్తారు. ఆలయ పరిసరాల్లో సాంప్రదాయాలు , పూజా విధానాలను గౌరవించండి. ప్రత్యేక ఆహార అవసరాలు ఉంటే, ఆలయ అధికారులతో ముందుగానే సంప్రదించండి. ధార్మిక స్థలాల్లో విలువైన వస్తువులను తీసుకెళ్ళడం తగ్గించండి

ప్రత్యేక పూజలు , పండుగలు

వేములవాడ ఆలయంలో అనేక ప్రత్యేక పూజలు , పండుగలు నిర్వహించబడతాయి. వీటిలో ముఖ్యమైనవి:

కోడె మొక్కు: ఈ ప్రత్యేక పూజలో భక్తులు కోడె (పశువు)తో ఆలయ ప్రదక్షిణ చేయడం ద్వారా భక్తులు తమ పాపాలను పోగొట్టుకుంటారు. ఈ పూజకు భక్తులు కొడెను ఆలయానికి సమర్పిస్తారు.

ధర్మగుండం స్నానం: ఆలయానికి వెళ్లే ముందు భక్తులు ధర్మగుండం తోటలో స్నానం చేయడం ద్వారా శరీర , మనస్సు పరిశుద్ధత పొందుతారు.

మహాశివరాత్రి*: ఈ పండుగలో శివ భక్తులు రాత్రంతా జాగరణ చేసి, శివలింగానికి పూజలు నిర్వహిస్తారు*.

శ్రీరామ నవమి*: శ్రీరాముని జన్మదినం సందర్భంగా ఈ పండుగను ఘనంగా నిర్వహిస్తారు.

బతుకమ్మ, బోనాలు, దసరా, దీపావళి: ఈ పండుగలు కూడా వేములవాడ ఆలయంలో ఘనంగా నిర్వహించబడతాయి.

మత సామరస్యం: వేములవాడ ఆలయంలో హిందూ , ముస్లిం మతాల మధ్య మత సామరస్యం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. ఆలయ పరిసరాల్లో ఒక మసీదు కూడా ఉంది, ఇది మత భేదాలను దాటి మత సామరస్యాన్ని సూచిస్తుంది.

ఆలయంలో కార్తీక మాసం ముఖ్య విశేషాలు

సోమవార వ్రతం: కార్తీక మాసంలో ప్రతి సోమవారం శివుని పూజకు ప్రత్యేక ప్రాముఖ్యత ఉంది. భక్తులు ఈ రోజున ఉపవాసం చేసి, రుద్రాభిషేకం, రుద్ర నమక చామకం పఠనం, దీపారాధన వంటి పూజలు నిర్వహిస్తారు. ఈ వ్రతం శివుని కృపను పొందడానికి పాపాల నుండి విముక్తి పొందడానికి చేయబడుతుంది.

ఉసిరి చెట్టు పూజ: కార్తీక మాసంలో ఉసిరి వృక్షానికి దీపాలు వెలిగించడం, పూజలు నిర్వహించడం ఒక ముఖ్యమైన ఆచారం. వేములవాడలో భక్తులు ఆలయ ప్రాంగణంలో ఉసిరి వృక్షాలకు దీపాలు వెలిగించి, శివుని కృపను కోరుకుంటారు

రుద్రాభిషేకం: కార్తీక మాసంలో రుద్రాభిషేకం నిర్వహించడం శివుని పట్ల భక్తి, నమ్మకాన్ని వ్యక్తపరచే ఒక ముఖ్యమైన పూజా విధానం. ఈ పూజలో రుద్ర సహస్రనామాలను పఠించి, శివునికి అభిషేకం చేయడం ద్వారా స్వామి వారి కృపను పొందవచ్చు.

పోలీ స్వర్గం పూజ: కార్తీక మాసం ముగిసిన తర్వాత, పోలీ స్వర్గం పూజ నిర్వహించడం ఒక సంప్రదాయ ఆచారం. ఈ పూజలో భక్తులు పూజా సామగ్రిని నదుల్లో లేదా పూలతో నింపిన బోట్లలో వదిలి, పాపాలను పోగొట్టుకుంటారు.

వేములవాడలో కార్తీక మాసంలో భక్తుల రద్దీ ఎక్కువగా ఉంటుంది. ప్రతి సోమవారం రోజున భక్తులు ఆలయానికి వచ్చి ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు. ఆలయ ప్రాంగణం క్యూలైన్లు భక్తులతో నిండిపోతాయి, శివుని దర్శనం కోసం గంటల తరబడి నిలబడతారు. ఈ ఆలయం పర్యాటకులు, భక్తులు,చారిత్రక ఆసక్తి గల వారికి ఆధ్యాత్మిక, సాంస్కృతిక, సౌకర్యాలను అందిస్తుంది.

వసతి సౌకర్యాలు

• వేములవాడ ఆలయం భక్తులకు వివిధ వసతి సౌకర్యాలను అందిస్తుంది. ఆలయ సత్రాలు , కాటేజ్లు భక్తులకు సౌకర్యవంతమైన నివాసాన్ని అందిస్తాయి.

• ఆన్‌లైన్ బుకింగ్ - భక్తులు టెంపో ఫోలియో యాప్ ద్వారా లేదా మీసేవా కౌంటర్ల ద్వారా గదులను ముందస్తుగా బుక్ చేసుకోవచ్చు.

• భక్తులకు స్నానాలగదులు , డ్రెస్ చేంజింగ్ రూమ్స్, సులభ్ కాంప్లెక్స్ టాయిలెట్లు వంటి సౌకర్యాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి.

రవాణా సౌకర్యాలు

రైలు: కోటపల్లి-మనోహరాబాద్ రైల్వే లైన్ ద్వారా హైదరాబాద్, సిరిసిల్ల, గజ్వెల్ వంటి ప్రాంతాలకు కనెక్షన్ ఉంది.

బస్సులు: నిరంతరం రాజన్న సిరిసిల్ల జిల్లా, హైదరాబాద్ నుండి బస్సు సేవలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. వేములవాడ బస్ స్టాండ్ నుండి ఆలయానికి ఆటోలు ఉంటాయి.

ఆహార సౌకర్యాలు :దేవాలయ శాఖ వారు భక్తులకు ఆహార సేవలను అందిస్తారు.

• సోమవారం రోజున 500 మందికి, శుక్రవారం రోజున 400 మందికి, ఇతర రోజుల్లో 200 మందికి అన్నదానం కార్యక్రమం నిర్వహించబడుతుంది. ఆలయ కాంటీన్‌లో రూ.25 ధరకు భోజనం అందుబాటులో ఉంది. టెంపుల్ రోడ్డులో అనేక టిఫిన్ సర్వీసులు ఉన్నాయి, వీటిలో హోమ్‌మేడ్ టిఫిన్ సేవలు కూడా అందుబాటులో ఉన్నాయి.

పర్యాటకులు కోసం సూచనలు

ఆలయం ఉదయం 4:00 నుండి రాత్రి 9:00 వరకు తెరిచి ఉంటుంది. ప్రతిరోజూ పూజలు నిర్వహించబడతాయి. భక్తులు ధర్మగుండం తోటలో స్నానం చేసి ఆలయ దర్శనం చేయడం సాంప్రదాయం. భక్తులు ఆలయం చుట్టూ కోడితో ప్రదక్షిణ చేయడం ద్వారా తమ కోరికలు నెరవేర్చబడతాయని నమ్మకం.

ఆలయ పరిసరాల్లో సాంప్రదాయాలు , పూజా విధానాలను గౌరవించండి. ప్రత్యేక ఆహార అవసరాలు ఉంటే, ఆలయ అధికారులతో ముందుగానే సంప్రదించండి. ధార్మిక స్థలాల్లో విలువైన వస్తువులను తీసుకెళ్ళడం తగ్గించండి

వేములవాడ రాజరాజేశ్వర స్వామి దేవస్థానం, ఆధ్యాత్మిక శాంతి, సాంస్కృతిక వారసత్వం, , భక్తి అనుభూతుల కోసం ఉత్తమ గమ్యం. భక్తులు , పర్యాటకులు ఈ పవిత్ర స్థలాన్ని సందర్శించడం ద్వారా ఆధ్యాత్మిక శ్రేయస్సును పొందవచ్చు. వేములవాడ రాజ రాజేశ్వర స్వామి దేవస్థానం, చారిత్రక, సాంస్కృతిక, మత పరమైన ప్రాముఖ్యత కలిగిన ఒక పవిత్ర స్థలం. భక్తులు ఈ ఆలయాన్ని సందర్శించి, తమ ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణాన్ని పూర్తి చేసుకోవచ్చు.