కల్పాక్కం పీఎఫ్బీఆర్ విజయం చారిత్రక అడుగు: మోడీ
భారతదేశ అణుశక్తి ప్రయాణంలో ఏప్రిల్ 6, 2026 ఒక చారిత్రాత్మక రోజుగా నిలిచిపోతుంది. తమిళనాడులోని కల్పాక్కం అణు సముదాయంలో, పూర్తిగా స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో రూపొందించిన 500 మెగావాట్ల ప్రోటోటైప్ ఫాస్ట్ బ్రీడర్ రియాక్టర్ (పీఎఫ్బీఆర్) విజయవంతంగా 'క్రిటికాలిటీ'ని సాధించింది. ఈ అద్భుత ఘట్టంపై ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోడీ హర్షం వ్యక్తం చేస్తూ, ఇది భారతదేశ పౌర అణు యాత్రలో ఒక "నిర్వచనాత్మక అడుగు" అని అభివర్ణించారు. భారతీయ శాస్త్రవేత్తల ప్రతిభను, ఇంజనీరింగ్ నైపుణ్యాన్ని కొనియాడుతూ, దేశం తన అణు కార్యక్రమం యొక్క రెండవ దశలోకి గర్వంగా అడుగుపెట్టిందని ఆయన ప్రకటించారు. రష్యా తర్వాత ఇటువంటి వాణిజ్య స్థాయి ఫాస్ట్ బ్రీడర్ రియాక్టర్ను నిర్వహిస్తున్న రెండో దేశంగా భారత్ నిలవడం ప్రపంచవ్యాప్తంగా మన దేశ ప్రతిష్టను ఇనుమడింపజేసిందని మోడీ ఎక్స్ వేదికగా పేర్కొన్నారు. ఈ విజయంలో భాగమైన ప్రతి ఒక్కరికీ మోడీ శుభాకాంక్షలు తెలిపారు.
డాక్టర్ హోమీ జహంగీర్ బాబా దార్శనికతతో రూపొందించబడిన 'మూడు దశల అణు కార్యక్రమం'లో భాగంగా ఈ ప్రోటోటైప్ ఫాస్ట్ బ్రీడర్ రియాక్టర్ విజయం అత్యంత కీలకంగా మారింది. భారతదేశం వద్ద యురేనియం నిల్వలు పరిమితంగా ఉన్నప్పటికీ, ప్రపంచంలోనే అత్యధిక థోరియం నిల్వలు మన వద్ద ఉన్నాయి. మొదటి దశలో ఉపయోగించే 'ప్రెషరైజ్డ్ హెవీ వాటర్ రియాక్టర్ల' నుండి వచ్చే వ్యర్థాలను (ప్లూటోనియం) ఈ రెండో దశలో ఇంధనంగా వాడుతారు. ప్రధాని మోడీ పేర్కొన్నట్లుగా, ఈ రియాక్టర్ తాను వినియోగించే ఇంధనం కంటే ఎక్కువ ఇంధనాన్ని ఉత్పత్తి చేయగల సామర్థ్యం కలిగి ఉంటుంది. ఇది మన దేశ ఇంధన స్వయంసమృద్ధికి ఒక బలమైన పునాది. మూడవ దశలో భారత్ వద్ద ఉన్న అపారమైన థోరియం నిల్వలను వినియోగించుకోవడానికి ఈ రెండవ దశ ఒక అనివార్యమైన వారధిగా పనిచేస్తుంది.
దశాబ్దాల శ్రమకు ఫలితం
సాంకేతికంగా చూస్తే, కల్పాక్కం రియాక్టర్ భారతీయ అణు శాస్త్రవేత్తల దశాబ్దాల శ్రమకు ఫలితం. ఇందిరా గాంధీ సెంటర్ ఫర్ అటామిక్ రీసెర్చ్ దీనిని రూపొందించగా, భారతీయ నాభికియా విద్యుత్ నిగమ్ లిమిటెడ్ (బీఏఆర్సి) దీనిని నిర్మించింది. ఇది 'యురేనియం-ప్లూటోనియం మిశ్రమ ఆక్సైడ్' ఇంధనాన్ని ఉపయోగిస్తుంది. ఈ రియాక్టర్ లోపల ఉండే 'బ్లాంకెట్' లోని యురేనియం-238, ఫాస్ట్ న్యూట్రాన్ల చర్య ద్వారా ప్లూటోనియం-239గా మారుతుంది. ఈ 'క్లోజ్డ్ ఫ్యూయల్ సైకిల్' పద్ధతి ద్వారా అణు వ్యర్థాలు గణనీయంగా తగ్గిపోవడమే కాకుండా, ఇంధన సామర్థ్యం గరిష్ట స్థాయికి చేరుతుంది. భవిష్యత్తులో ఈ రియాక్టర్లోనే థోరియంను ఉపయోగించి యురేనియం-233ని ఉత్పత్తి చేయడం ద్వారా, భారతదేశం తన మూడవ దశ అణు శక్తి లక్ష్యాన్ని సునాయాసంగా చేరుకోగలుగుతుంది
భారీ రియాక్టర్ల స్థాపనే లక్ష్యంగా ..
ప్రస్తుతం భారతదేశం తన విద్యుత్ అవసరాల కోసం అణుశక్తిపై ఆధారపడటాన్ని క్రమంగా పెంచుతోంది. దేశంలో ప్రస్తుతం 8.78 గిగావాట్ల అణు విద్యుత్ సామర్థ్యం ఉండగా, 2024-25 కాలంలో ఇది దేశ మొత్తం విద్యుత్ ఉత్పత్తిలో 3.1 శాతంగా నమోదైంది. అయితే, ప్రభుత్వం నిర్దేశించుకున్న లక్ష్యం ప్రకారం, 2031-32 నాటికి ఈ సామర్థ్యాన్ని 22.38 గిగావాట్లకు చేర్చాలని ప్రణాళికలు రూపొందించారు. ఇందుకోసం స్వదేశీ 700 మెగావాట్ల రియాక్టర్లను నిర్మించడంతో పాటు, అంతర్జాతీయ సహకారంతో భారీ రియాక్టర్ల స్థాపనకు చర్యలు తీసుకుంటున్నారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా 18 దేశాలతో భారత్ కుదుర్చుకున్న అణు ఒప్పందాలు, మన పౌర అణు కార్యక్రమం పట్ల అంతర్జాతీయ సమాజానికి ఉన్న నమ్మకాన్ని ప్రతిబింబిస్తున్నాయి.
మిషన్ అణుశక్తి
దీర్ఘకాలిక లక్ష్యంగా, 2047 నాటికి భారతదేశం 100 గిగావాట్ల అణు విద్యుత్ సామర్థ్యాన్ని సాధించాలని ప్రభుత్వం 'మిషన్ అణుశక్తి' ను ప్రారంభించింది. కేంద్ర బడ్జెట్ 2025-26లో ఈ మిషన్ కోసం ప్రత్యేక నిధులను కేటాయించారు. ముఖ్యంగా స్మాల్ మోడ్యులర్ రియాక్టర్ల రూపకల్పన, విస్తరణ కోసం 20,000 కోట్ల రూపాయలను కేటాయించడం ఒక విప్లవాత్మకమైన నిర్ణయం. 2033 నాటికి కనీసం ఐదు స్వదేశీ ఎస్ఎమ్ఆర్ లను అందుబాటులోకి తీసుకురావాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఈ చిన్న తరహా రియాక్టర్లు తక్కువ స్థలంలో, గ్రిడ్ స్థిరత్వంతో పాటు సురక్షితమైన స్వచ్ఛ ఇంధనాన్ని అందించగలవు. బీఏఆర్సి అభివృద్ధి చేస్తున్న 200 మెగావాట్ల 'భారత్ స్మాల్ మోడ్యులర్ రియాక్టర్' (బీఎస్ఎమ్ఆర్ -200) ఈ దిశలో ఒక మైలురాయిగా నిలవనుంది.
అణుశక్తి రంగంలో సంస్కరణల కోసం ప్రభుత్వం 'శాంతి చట్టం, 2025' అమలులోకి తీసుకువచ్చింది. ఈ చట్టం అణు చట్టాలను సరళీకరించడమే కాకుండా, నియంత్రిత పద్ధతిలో ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యానికి తలుపులు తెరిచింది. దీనివల్ల పరిశ్రమల రంగంలో పెట్టుబడులు పెరగడమే కాకుండా, అణు సాంకేతికతలో వినూత్న మార్పులు వచ్చే అవకాశం ఉంది. అలాగే హై-టెంపరేచర్ గ్యాస్-కూల్డ్ రియాక్టర్ల ద్వారా హైడ్రోజన్ ఉత్పత్తిని చేపట్టడం వంటి ప్రయోగాలు భారతదేశాన్ని 'గ్రీన్ హైడ్రోజన్' హబ్గా మార్చడానికి దోహదపడతాయి. కేవలం విద్యుత్ ఉత్పత్తికే కాకుండా, పారిశ్రామిక ఉష్ణ శక్తి అవసరాలకు కూడా అణుశక్తిని వాడుకునే దిశగా అడుగులు పడుతున్నాయి.
పర్యావరణ పరిరక్షణ, వాతావరణ మార్పుల నేపథ్యంలో, ప్రధాని మోడీ ప్రకటించిన 'నెట్ జీరో' ఉద్గారాల లక్ష్యం (2070 నాటికి) సాధించడానికి అణుశక్తి అత్యంత కీలకం. శిలాజ ఇంధనాలైన బొగ్గు, గ్యాస్ పై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించాలంటే, అణుశక్తి వంటి నమ్మకమైన బేస్-లోడ్ పవర్ వనరులు అవసరం. కల్పాక్కం రియాక్టర్ క్రిటికాలిటీ సాధించడం వల్ల స్వచ్ఛమైన ఇంధన లభ్యత పెరగడమే కాకుండా, కర్బన ఉద్గారాల తగ్గింపులో భారత్ ముందంజలో ఉంటుంది. ఇది దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థను పర్యావరణ హితంగా మార్చడమే కాకుండా, శక్తి భద్రత విషయంలో భారతదేశాన్ని ఎవరిపైనా ఆధారపడని ఒక గ్లోబల్ పవర్ హౌస్గా తీర్చిదిద్దుతుంది.
కల్పాక్కం పీఎఫ్బీఆర్ విజయం భారతీయ శాస్త్రవేత్తల మేధస్సుకు, 'ఆత్మనిర్భర్ భారత్' సంకల్పానికి నిదర్శనం. పరిమిత వనరులతో మొదలై, నేడు ప్రపంచం గర్వించే స్థాయికి చేరిన మన అణు ప్రయాణం, భవిష్యత్తులో థోరియం ఆధారిత విద్యుత్ ఉత్పత్తితో కొత్త పుంతలు తొక్కనుంది. ప్రధాని మోడీ అన్నట్లుగా, ఇది దేశానికి గర్వకారణమైన సమయం. సాంకేతిక స్వావలంబన, ఇంధన భద్రత, పర్యావరణ హితమైన అభివృద్ధి అనే మూడు సూత్రాలతో భారత్ అణు రంగంలో అగ్రగామిగా ఎదుగుతోంది. కల్పాక్కం నుండి వెలువడే అణు విద్యుత్ కేవలం గ్రిడ్ లోకి వెళ్లే విద్యుత్తు మాత్రమే కాదు, అది నవ భారత ఆశయాలకు ఇంధనం.