ఒక్క ఫోన్ కాల్తో జీవితం చిత్తు - డిజిటల్ అరెస్ట్ ఉచ్చులో పడకండి!
డిజిటల్ యుగంలో సాంకేతికత ఎంత వేగంగా విస్తరించిందో, నేరగాళ్ల మోసాలు కూడా అంతే వేగంగా పెరిగాయి. ఈ రోజుల్లో దేశవ్యాప్తంగా సామాన్యుల నుంచి ఉన్నత వర్గాల వరకు అందరినీ భయభ్రాంతులకు గురిచేస్తున్న సరికొత్త మోసం – అదే ‘డిజిటల్ అరెస్ట్’ స్కామ్. ఇంట్లో కూర్చుని టీవీ చూస్తున్నా, ఆఫీసులో పనిచేస్తున్నా, ఒక్క ఫోన్ కాల్తో మీ జీవితం తలకిందులు అయ్యే పరిస్థితి ఇది.
గుండె బద్దలైన ఒక కథ - రామయ్య అనుభవం
ఇది హైదరాబాద్లో నివసించే రామయ్య (పేరు మార్చబడింది) అనే మధ్యతరగతి ఉద్యోగి కథ. గత నెలలో ఆయనకు తెలియని నంబర్ నుండి ఒక వాట్సాప్ వీడియో కాల్ వచ్చింది. అవతలి వైపు ఖాకీ యూనిఫాంలో ఉన్న వ్యక్తి కనిపించాడు. అతను తనను తాను సీబీఐ అధికారిగా పరిచయం చేసుకున్నాడు.
"మీరు ఫలానా బ్యాంక్ ఖాతా ద్వారా మనీలాండరింగ్కు పాల్పడ్డారు. మీ పేరుపై ఒక అరెస్ట్ వారెంట్ జారీ అయ్యింది," అంటూ ఆ వ్యక్తి కోపంగా మాట్లాడటం మొదలుపెట్టాడు. ఆ వెంటనే, అతని వెనుక ఉన్న గోడపై రామయ్య పేరు, ఫోటో, ఆధార్ నంబర్తో కూడిన ఒక "అరెస్ట్ వారెంట్"ను చూపెట్టారు. దాన్ని చూసి రామయ్యకు గుండె ఆగినంత పనైంది.
"నేను ఏ తప్పూ చేయలేదు సార్!" అని రామయ్య వణికిపోతూ అడిగాడు. దానికి ఆ మోసగాడు, "ఇప్పుడు పోలీస్ స్టేషన్కి రావాల్సిన అవసరం లేదు. మేం మిమ్మల్ని ఆన్లైన్లో విచారిస్తాం. బయట ఎవరికీ తెలియకుండా ఉండాలంటే, మీరు మీ బ్యాంకు ఖాతాలో ఉన్న మొత్తం డబ్బును మా సేఫ్ అకౌంట్'లోకి తాత్కాలికంగా బదిలీ చేయాలి. విచారణ పూర్తయ్యాక మీకు డబ్బు వెనక్కి ఇచ్చేస్తాం," అని నమ్మబలికాడు.
తరువాత, రామయ్యను స్కైప్ లేదా గూగుల్ మీట్లో ఒక ప్రైవేట్ వీడియో రూమ్లోకి తీసుకెళ్లారు. ఆ రూమ్లో సీనియర్ అధికారులుగా నటించే మరికొందరు కనిపించారు. గంటల తరబడి రామయ్యను భయపెట్టి, బెదిరించి, ఆయన ఖాతాలో ఉన్న రూ. 15 లక్షలను ఒకేసారి తమ ఖాతాలోకి బదిలీ చేయించుకున్నారు. డబ్బు బదిలీ కాగానే, ఆ కాల్ డిస్కనెక్ట్ అయ్యింది.
రామయ్యకు తాను మోసపోయానని తెలిసేసరికి, తన జీవితంలో దాచుకున్న మొత్తం సంపదను పోగొట్టుకున్నాడు. మోసగాళ్ల కళ్ల ముందు యూనిఫాం, వెనుక నకిలీ అరెస్ట్ వారెంట్ను చూడగానే, ఆయన మెదడు పనిచేయడం ఆగిపోయింది. రామయ్య ఒక్కడే కాదు, ఈ 'డిజిటల్ అరెస్ట్' ఉచ్చులో పడి దేశవ్యాప్తంగా వేల కోట్ల రూపాయలను పోగొట్టుకున్న బాధితులు ఎందరో ఉన్నారు.
డిజిటల్ అరెస్ట్ స్కామ్ అంటే ఏమిటి?
డిజిటల్ అరెస్ట్ స్కామ్ అనేది నేరగాళ్లు భయం, అత్యవసర పరిస్థితులను సృష్టించి బాధితుల నుంచి డబ్బును లాగేసుకునే ఒక అధునాతన మోస ప్రక్రియ. ఇందులో మోసగాళ్లు అధికారిక సంస్థలైన సీబీఐ, నార్కోటిక్స్ కంట్రోల్ బ్యూరో, ఎన్ఫోర్స్మెంట్ డైరెక్టరేట్, లేదా స్థానిక పోలీస్ స్టేషన్ల పేర్లను వాడుకుంటారు.
మోసగాళ్లు ఉచ్చు బిగించే పద్ధతి
మోసగాళ్లు ఈ స్కామ్ను దశలవారీగా, అత్యంత నాటకీయంగా అమలు చేస్తారు:
మొదటి కాల్ (భయపెట్టడం)
సాధారణంగా ఒక సాధారణ ఫోన్ కాల్తో మొదలవుతుంది. కాల్ చేసిన వ్యక్తి తనను తాను కొరియర్ కంపెనీ ప్రతినిధిగా పరిచయం చేసుకుంటాడు. "మీ పార్సెల్లో డ్రగ్స్, నకిలీ పాస్పోర్టులు లేదా చట్టవిరుద్ధమైన వస్తువులు పట్టుబడ్డాయి. ఇది నేరం," అని చెబుతారు.
కాల్ ట్రాన్స్ఫర్ (నమ్మకం)
వెంటనే, "విషయం తీవ్రంగా ఉంది. మీ కాల్ను పోలీస్ లేదా సీబీఐ అధికారులకు బదిలీ చేస్తున్నాం," అని చెప్పి, కాల్ను స్కామర్ల ముఠాలోని మరొకరికి మారుస్తారు. రెండో వ్యక్తి అచ్చం పోలీస్ స్టేషన్ వాతావరణాన్ని తలపించేలా మాట్లాడుతాడు. యూనిఫాం ధరించి, అధికారిలా నటించి వాట్సాప్ లేదా స్కైప్లో వీడియో కాల్ చేస్తారు. ఈ వీడియో కాల్లోనే నకిలీ పత్రాలు, అరెస్ట్ వారెంట్లు చూపించి బాధితుడిని మరింత భయపెడతారు.
ఆన్లైన్ విచారణ
బాధితుడు అమాయకుడని నమ్మిన తర్వాత, "మీరు నిజంగా నిరపరాధి అని నిరూపించుకోవడానికి మేము మీకు ఆన్లైన్లో విచారణ చేస్తాం. మీరు ఇంటి నుంచి బయటకు వెళ్లకూడదు, ఫోన్ కట్ చేయకూడదు. మీరు బయటకు వెళ్లినా, ఎవరికైనా చెప్పినా, వెంటనే అరెస్ట్ వారెంట్ అమలు చేస్తాం," అని బెదిరించి, బాధితుడిని ఒంటరిగా ఉంచుతారు. ఇదే వారి అతిపెద్ద వ్యూహం.
సేఫ్ అకౌంట్ ట్రాప్ - డబ్బు మాయం
నకిలీ అధికారి చివరి అస్త్రంగా, "మీరు అమాయకులైతే, మీ డబ్బును చట్టవిరుద్ధమైన లావాదేవీలకు ఉపయోగించకుండా ఆపడానికి మీ డబ్బు మొత్తాన్ని ప్రభుత్వ 'సేఫ్ బ్యాంక్ అకౌంట్'లోకి లేదా 'రిజర్వ్ అకౌంట్'లోకి తాత్కాలికంగా బదిలీ చేయాలి," అని చెబుతారు. అప్పటికే భయంతో, ఆందోళనతో ఉన్న బాధితుడు కళ్లు మూసుకుని డబ్బును బదిలీ చేస్తాడు. డబ్బు చేరిన వెంటనే, మోసగాళ్లు కాల్ కట్ చేసి అదృశ్యమవుతారు.
డిజిటల్ అరెస్ట్ ఉచ్చు నుంచి మిమ్మల్ని మీరు కాపాడుకోండి!
అధికారులమని చెప్పుకునే వ్యక్తుల నుండి కాల్ వచ్చినప్పుడు భయపడకుండా, నిగ్రహంతో వ్యవహరించడమే ఈ మోసాన్ని ఎదుర్కోవడానికి ఉన్న ఏకైక మార్గం. ఈ కింది విషయాలను ప్రతి ఒక్కరూ తప్పకుండా గుర్తుంచుకోవాలి:
1. నియమాలను తెలుసుకోండి – ఎప్పుడూ నమ్మకండి!
పోలీస్/సీబీఐ కార్యాలయాలకు హాజరు
సీబీఐ, ఈడీ, లేదా పోలీసు అధికారులు ఎప్పుడూ కూడా మీకు ఫోన్లో బెదిరించి, అరెస్ట్ వారెంట్లు పంపరు. మిమ్మల్ని విచారించాల్సి వస్తే, సమన్స్ పంపి, నేరుగా వారి కార్యాలయానికి రమ్మని కోరుతారు.
వీడియో కాల్ విచారణ లేదు
భారతీయ చట్టాల ప్రకారం, అరెస్ట్ లేదా విచారణ అనేది ఆన్లైన్ వీడియో కాల్స్ ద్వారా, ముఖ్యంగా స్కైప్ లేదా వాట్సాప్ ద్వారా జరగదు. మీరు యూనిఫాంలో ఉన్న వ్యక్తిని వీడియో కాల్లో చూసినా అది పూర్తిగా నకిలీదే అని గుర్తించాలి.
‘సేఫ్ అకౌంట్స్’ లేవు
కేంద్ర లేదా రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు, రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా, లేదా ఏ భద్రతా సంస్థ కూడా ప్రజల డబ్బును విచారణ కోసం "సేఫ్ అకౌంట్" లేదా "రిజర్వ్ అకౌంట్"లోకి బదిలీ చేయమని అడగదు. ఇలా ఎవరైనా అడిగితే, అది 100% మోసమే.
వ్యక్తిగత సమాచారం ఇవ్వకండి
మీ బ్యాంక్ వివరాలు, ఓటీపీ, డెబిట్/క్రెడిట్ కార్డు వివరాలు లేదా వ్యక్తిగత గుర్తింపు పత్రాల కాపీలను ఫోన్ లేదా వీడియో కాల్లో ఎప్పుడూ ఇవ్వకండి.
2. విచారణ, రక్షణ పద్ధతులు
కాల్ కట్ చేయండి
ఒక అధికారి మీతో అత్యవసరంగా, బెదిరింపు ధోరణిలో మాట్లాడి, వెంటనే డబ్బు అడిగితే, మీరు చేయవలసిన మొదటి పని – ఆ కాల్ను వెంటనే కట్ చేయడం.
అధికారి గుర్తింపు తనిఖీ
మీకు కాల్ చేసిన వ్యక్తి పేరు, హోదాను గుర్తుంచుకోండి. వెంటనే మీరు మీ ప్రాంతంలోని స్థానిక పోలీసు స్టేషన్కు ఫోన్ చేసి, ఆ అధికారి తమ డిపార్ట్మెంట్లో పనిచేస్తున్నారా లేదా అని తెలుసుకోండి. మీరు ఇంటర్నెట్లో ఆ సంస్థ అధికారిక కాంటాక్ట్ నంబర్ తీసుకుని, ఆ నంబర్కు కాల్ చేసి నిర్ధారించుకోవచ్చు.
మూడో వ్యక్తి సహాయం
కుటుంబ సభ్యులు లేదా నమ్మకమైన స్నేహితులతో వెంటనే మాట్లాడండి. మోసగాళ్లు మిమ్మల్ని ఒంటరిగా ఉంచడానికి ప్రయత్నిస్తారు, కానీ మీరు మాత్రం ఇతరుల సహాయం తీసుకోవాలి. ఇతరులతో మాట్లాడితే ఈ ట్రాప్ నుంచి బయటపడతారు.
ఒకవేళ మోసపోయి ఉంటే ఏం చేయాలి?
ఒకవేళ మీరు ఈ మోసంలో చిక్కుకుని డబ్బు పోగొట్టుకుంటే, నిరాశపడకుండా వెంటనే ఈ కింది చర్యలు తీసుకోండి:
1. వెంటనే 1930కు కాల్ చేయండి
సైబర్ నేరాలకు సంబంధించిన ఆర్థిక మోసాలు జరిగితే, వెంటనే జాతీయ సైబర్ క్రైమ్ హెల్ప్లైన్ నంబర్ 1930కు కాల్ చేయాలి. మీరు మోసపోయిన మొదటి గంటలోనే కాల్ చేస్తే, మీ డబ్బును తిరిగి పొందే అవకాశాలు మెరుగ్గా ఉంటాయి. స్కామర్లు మీ డబ్బును తమ అకౌంట్లలో నుండి ఇతర ఖాతాలకు బదిలీ చేయకముందే, 1930 కాల్ సెంటర్ సిబ్బంది ఆ అకౌంట్లను ఫ్రీజ్ చేయగలరు.
2. నేరుగా ఫిర్యాదు నమోదు చేయండి
మీరు మీ దగ్గరలోని పోలీస్ స్టేషన్లో (అత్యవసరమైతే మాత్రమే) లేదా నేరుగా సైబర్ క్రైమ్ పోర్టల్ (cybercrime.gov.in)లో ఆన్లైన్లో ఫిర్యాదు నమోదు చేయవచ్చు. మీకు కాల్ చేసిన నంబర్లు, వీడియో కాల్స్, ట్రాన్సాక్షన్ వివరాలు, వారు చూపించిన నకిలీ అరెస్ట్ వారెంట్ల స్క్రీన్షాట్లను సాక్ష్యంగా అందించాలి.
3. బ్యాంకుకు తెలియజేయండి
మీరు ఏ బ్యాంకు ఖాతా ద్వారా డబ్బును ట్రాన్స్ఫర్ చేశారో, వెంటనే ఆ బ్యాంకు కస్టమర్ కేర్కు కాల్ చేసి, జరిగిన మోసాన్ని వివరించండి. భవిష్యత్తులో మోసగాళ్లు మీ ఖాతాను మళ్లీ లక్ష్యంగా చేసుకోకుండా ఉండటానికి మీ ఖాతా వివరాలను మార్చమని లేదా తాత్కాలికంగా నిలిపివేయమని అడగవచ్చు.
వ్యవస్థాగత మార్పు అవసరం
ఈ డిజిటల్ అరెస్ట్ స్కామ్లు దేశ భద్రత, పౌరుల నమ్మకంపై దాడి చేస్తున్నాయి. ప్రభుత్వం, చట్ట అమలు సంస్థలు సాంకేతికంగా మరింత బలోపేతం కావాలి. ప్రజల భయాలను, అమాయకత్వాన్ని ఆసరా చేసుకుని జరుగుతున్న ఈ నేరాలను అరికట్టడానికి సైబర్ సెక్యూరిటీ వ్యవస్థలను పటిష్టం చేయాల్సిన అవసరం ఉంది. అవగాహన, అప్రమత్తత అనేవి మాత్రమే ఈ ఉచ్చు నుంచి సామాన్యులను కాపాడగల బలమైన ఆయుధాలు.