ఒంటరి యుద్ధం: ఆత్మహత్య పరిష్కారం కాదు!

ఇటీవల చర్లపల్లి రైల్వే స్టేషన్ సమీపంలో ఒక విద్యావంతురాలైన సాఫ్ట్‌వేర్ ఉద్యోగిని, తన ఇద్దరు కౌమార దశలోని పిల్లలతో కలిసి ప్రాణాలు తీసుకోవడం అత్యంత శోచనీయం. 38 ఏళ్ల వయసులో కెరీర్‌లో స్థిరపడి, పిల్లలు ఉన్నత చదువులు చదువుతున్న దశలో ఇలాంటి నిర్ణయం తీసుకోవడం సమాజానికి ఒక హెచ్చరిక. ఇది కేవలం ఒక ప్రమాదం కాదు, ఒక కుటుంబం లోపల అనుభవించిన నిశ్శబ్ద వేదనకు పరాకాష్ఠ.

ఒంటరితనం అనే మహమ్మారి

నేటి ఆధునిక కాలంలో 'ఒంటరితనం' అనేది మనిషిని లోపలి నుంచి తినేసే ఒక క్యాన్సర్ లాంటిది. చుట్టూ మనుషులు, పనిలో వందల మంది సహచరులు ఉన్నా, మనసులో మాటను నిర్భయంగా పంచుకోలేనప్పుడు మనిషి ఒంటరివాడైపోతాడు. విజయ గారి విషయంలో కూడా బయట ప్రపంచానికి ఆమె ఒక విజయవంతమైన సాఫ్ట్‌వేర్ ఉద్యోగిగా కనిపించినా, లోలోపల ఆమె ఏకాకిగా ఫీలయ్యే అవకాశం ఉందని ఈ ఘటన సూచిస్తోంది.

బాధ్యతల బరువు - మానసిక ఒత్తిడి

ఒక మహిళగా ఉద్యోగాన్ని, ఇంటిని, ఎదిగే పిల్లల బాధ్యతను ఒంటరిగా మోయడం అనేది విపరీతమైన మానసిక భారానికి దారితీస్తుంది. ముఖ్యంగా 'సింగిల్ పేరెంటింగ్' లేదా కుటుంబ సమస్యలు ఉన్నప్పుడు ఆ ఒత్తిడి రెట్టింపు అవుతుంది. ఈ భారాన్ని పంచుకునే వారు లేనప్పుడు, మెదడు మొద్దుబారిపోయి, చావు ఒక్కటే మార్గమని భ్రమ కలిగిస్తుంది.

పిల్లల ప్రమేయం - ఒక ఆవేదన

తల్లిదండ్రులు ఆత్మహత్యకు పాల్పడేటప్పుడు పిల్లలను కూడా వెంట తీసుకెళ్లడం వెనుక "నా తర్వాత వీరేమైపోతారు?" అనే విపరీతమైన ఆందోళన ఉంటుంది. కానీ, ఇది అత్యంత తప్పుడు ఆలోచన. పిల్లలకు వారి సొంత భవిష్యత్తు, హక్కులు ఉంటాయి. తల్లిదండ్రులు తమ నిరాశను పిల్లలపై రుద్ది, వారి జీవితాలను చిదిమేయడం ఏ రకమైన సమస్యకూ పరిష్కారం కాజాలదు.

దురదృష్టవశాత్తూ ఇటీవల కాలంలో కుటుంబంతో సహా సామూహిక ఆత్మహత్యలకు పాల్పడటం అనేది ఒక ప్రమాదకరమైన ధోరణిగా మారుతోంది. "మేము లేకపోతే పిల్లలు అనాథలవుతారు" అనే ఒక రకమైన అభద్రతా భావం తల్లిదండ్రులను ఈ దారుణానికి పురికొల్పుతోంది. గత కొద్ది కాలంలో తెలుగు రాష్ట్రాల్లో సంచలనం సృష్టించిన కొన్ని విషాద ఉదాహరణలను పరిశీలిస్తే ఈ సమస్య తీవ్రత అర్థమవుతుంది:

ఆర్థిక ఇబ్బందుల నేపథ్యంలో..

చాలా సందర్భాల్లో అప్పుల బాధ తాళలేక తల్లిదండ్రులు పిల్లలకు విషం ఇచ్చి, తాము కూడా ఆత్మహత్య చేసుకుంటున్నారు. హైదరాబాద్‌లోని కూకట్‌పల్లి, ఐటి కారిడార్ పరిసరాల్లో గతంలో జరిగిన కొన్ని ఘటనల్లో, సాఫ్ట్‌వేర్ దంపతులు ఆర్థికంగా నష్టపోయినప్పుడు తమ పసిపిల్లలను కూడా చంపి తాము బలవన్మరణానికి పాల్పడ్డారు. ఇక్కడ పిల్లలకు కనీసం ఏం జరుగుతుందో తెలిసే అవకాశం కూడా ఉండదు.

సమాజంలో పరువు పోతుందనే భయంతో పిల్లలను కూడా మృత్యువులోకి లాగుతున్నారు. ఒక్కోసారి, ఆర్ధిక ఇబ్బందులతో వ్యాపారవేత్తలు నష్టపోయినప్పుడు, తమ పిల్లల భవిష్యత్తు అంధకారమవుతుందని భావించి హోటల్ గదుల్లో లేదా రైలు కింద పడి ఆత్మహత్య చేసుకున్న ఘటనలు మనం వార్తల్లో చూశాం. "పిల్లలు కష్టపడలేరు" అని తల్లిదండ్రులే ఒక నిర్ణయానికి రావడం ఇక్కడ కనిపిస్తుంది.

మానసిక కుంగుబాటు

తల్లి లేదా తండ్రిలో ఒకరు తీవ్రమైన డిప్రెషన్‌కు లోనైనప్పుడు, అది మొత్తం కుటుంబాన్ని ప్రభావితం చేస్తుంది. ఇటీవల వరంగల్, కరీంనగర్ జిల్లాల్లో జరిగిన ఘటనల్లో, భార్యాభర్తల మధ్య గొడవలు, అనారోగ్య కారణాల వల్ల పిల్లలతో సహా బావిలో దూకడం లేదా పురుగుల మందు తాగడం వంటివి జరిగాయి.

పిల్లలు తమ సొంతం అనే భావన తల్లిదండ్రుల్లో బలంగా ఉంటుంది. వారికి స్వయం ప్రతిపత్తి ఉంటుందని గుర్తించకపోవడం పెద్ద పొరపాటు."నేను లేకపోతే నా పిల్లవాడు ఒక్క అడుగు కూడా వేయలేడు" అనే అతి జాగ్రత్త వారిని హంతకులుగా మారుస్తోంది. ఇంట్లో సమస్యలను పిల్లలతో పంచుకోకపోవడం లేదా పిల్లల అభిప్రాయాలను తీసుకోకపోవడం వల్ల వారు కూడా నిస్సహాయంగా మారి తల్లిదండ్రుల నిర్ణయానికి బలైపోతున్నారు. చర్లపల్లి ఘటనలో 17, 18 ఏళ్ల పిల్లలు అంటే వారు యుక్తవయస్కులు. వారికి ప్రపంచం మీద అవగాహన ఉంటుంది. అలాంటి వారు కూడా తల్లితో కలిసి మరణానికి సిద్ధపడ్డారంటే, ఆ ఇంట్లో ఎంతటి నిశ్శబ్ద వేదన ఉందో మనం ఊహించవచ్చు. తల్లిదండ్రులు లేకపోయినా ఎంతోమంది పిల్లలు గొప్ప స్థాయికి ఎదిగిన ఉదాహరణలు సమాజంలో ఎన్నో ఉన్నాయి. ప్రాణం తీయడం ఏ సమస్యకూ పరిష్కారం కాదు, అది కేవలం మరో పెద్ద విషాదానికి ఆరంభం మాత్రమే.

యక్తవయస్సులో మానసిక మార్పులు ,భావోద్వేగాల హోరు

ఈ వయస్సులో పిల్లల శరీరంలో హార్మోన్ల మార్పులు వేగంగా జరుగుతాయి. దీనివల్ల వారు చిన్న విషయానికే అతిగా స్పందించడం, కోపం తెచ్చుకోవడం లేదా తీవ్రమైన బాధకు గురవుతుంటారు. తాము చెప్పేది ఎవరూ అర్థం చేసుకోవడం లేదనే భావన వారిలో బలంగా నాటుకుపోతుంది. ముఖ్యంగా తల్లిదండ్రులు తమను నియంత్రిస్తున్నారని భావించి, వారితో మాట్లాడటం తగ్గించేస్తారు. ఈ క్రమంలోనే "నన్ను ఎవరూ పట్టించుకోవడం లేదు" అనే ఊహాజనిత ఒంటరితనం మొదలవుతుంది.

స్మార్ట్‌ఫోన్ల మాయాజాలం - డిజిటల్ ఐసోలేషన్

ఫోన్ చేతిలో ఉంటే ప్రపంచమంతా దగ్గరగా ఉన్నట్లు అనిపిస్తుంది కానీ, అది మనిషిని నిజమైన బంధాలకు దూరం చేస్తుంది. గంటల తరబడి సోషల్ మీడియాలో గడపడం వల్ల పిల్లలు తమ పక్కన ఉన్నవారితో సంభాషించడం మర్చిపోతున్నారు. దీనినే 'డిజిటల్ ఐసోలేషన్' అంటారు. వర్చువల్ ప్రపంచంలో వేలమంది స్నేహితులు ఉన్నా, కళ్ళలోకి చూసి బాధను పంచుకునే ఒక్క స్నేహితుడు కూడా లేకపోవడం నేటి తరం పిల్లల్లో ఉన్న ప్రధాన సమస్య.

ఇన్స్టాగ్రామ్, ఫేస్‌బుక్ వంటి వేదికల్లో ఇతరులు పెట్టే ఫోటోలను చూసి, అందరి జీవితాలు బాగున్నాయి, కేవలం తన జీవితం మాత్రమే బాగోలేదని పిల్లలు పొరబడతారు. ఈ 'ఫేక్' ప్రపంచంతో తమ నిజ జీవితాన్ని పోల్చుకోవడం వల్ల వారిలో ఆత్మవిశ్వాసం తగ్గిపోతుంది. తాము అందంగా లేమని లేదా తమ దగ్గర ఖరీదైన వస్తువులు లేవని కుంగిపోతూ, అది తీవ్రమైన మానసిక ఒత్తిడికి దారితీస్తుంది.

ఫోన్ల వాడకం వల్ల నిద్రలేమి సమస్య పెరుగుతుంది. మెదడుకు సరైన విశ్రాంతి లేనప్పుడు ప్రతికూల ఆలోచనలు ఎక్కువగా వస్తాయి. చర్లపల్లి ఘటన లాంటి వాటిలో పిల్లలు కూడా తల్లితో పాటు ఆ నిర్ణయం తీసుకున్నారంటే, వారు కూడా తీవ్రమైన మానసిక వేదనలో ఉన్నారని అర్థం. ఒంటరితనం పెరిగినప్పుడు, చావడం తప్ప మరో మార్గం లేదనే 'టన్నెల్ విజన్' ఏర్పడుతుంది. అంటే సమస్య నుంచి బయటపడే ఇతర మార్గాలేవీ వారికి కనిపించవు.

పిల్లలను ఫోన్ల నుండి బయటకు తీసుకురావాలంటే తల్లిదండ్రులు వారితో క్వాలిటీ టైమ్ గడపాలి. పిల్లలు చెప్పేది అది తప్పైనా ఒప్పైనా విమర్శించకుండా వినాలి. వారితో కలిసి ఆటలు ఆడటం, ప్రకృతిలో గడపడం వంటివి చేయాలి. స్మార్ట్‌ఫోన్ వాడకాన్ని నియంత్రించి, నిజమైన సామాజిక సంబంధాలను ప్రోత్సహించాలి. పిల్లలకు "సమస్యల కన్నా ప్రాణం విలువైనది" అనే పాఠాన్ని చిన్నప్పటి నుండే నేర్పించడం చాలా అవసరం.

ఆత్మహత్య ఎందుకు పరిష్కారం కాదు?:

జీవితంలో ఎదురయ్యే ఆర్థిక, సామాజిక లేదా వ్యక్తిగత సమస్యలు తాత్కాలికమైనవి. సమయం గడిచేకొద్దీ ఏ సమస్యనైనా పరిష్కరించుకోవచ్చు. కానీ ఆత్మహత్య అనేది తాత్కాలిక సమస్యకు మీరు ఇచ్చే శాశ్వత శిక్ష. ప్రాణం పోతే తిరిగి రాదు, కానీ సమస్యలు ఎదుర్కొంటే ఏదో ఒక రోజు కొత్త ద్వారాలు తెరుచుకుంటాయి.

సామాజిక మద్దతు కరువవ్వడం

గతంలో ఉమ్మడి కుటుంబాలు ఉన్నప్పుడు బాధను పంచుకోవడానికి మనుషులు ఉండేవారు. నేటి 'న్యూక్లియర్ ఫ్యామిలీ' వ్యవస్థలో మనిషికి మనిషికి మధ్య దూరం పెరిగింది. పక్కింట్లో ఏం జరుగుతుందో తెలియని స్థితిలో మనం ఉన్నాం. ఒక వ్యక్తి తీవ్ర నిర్ణయం తీసుకునే ముందు ఎన్నో సంకేతాలు ఇస్తాడు, వాటిని గుర్తించే సామాజిక స్పృహ మనలో తగ్గడం బాధాకరం.

చదువు, ఉద్యోగం, హోదా ఉన్నవారు ఇలాంటి నిర్ణయాలు తీసుకున్నప్పుడు చదువుకున్న విజ్ఞానానికి, జీవించే ధైర్యానికి మధ్య అనుసంధానం దెబ్బతింటున్నట్లు అనిపిస్తుంది. కేవలం పుస్తక జ్ఞానం మాత్రమే కాదు, జీవితంలోని ఒడిదుడుకులను తట్టుకునే 'ఎమోషనల్ ఇంటెలిజెన్స్' (భావోద్వేగ మేధస్సు) నేర్చుకోవడం నేడు చాలా ముఖ్యం.

సహాయం కోరడం బలహీనత కాదు

మన సమాజంలో మానసిక సమస్యలను ఒక శాపంగా చూస్తారు. కానీ, జ్వరం వస్తే డాక్టర్ దగ్గరికి వెళ్లినట్లే, మనసు గాయపడినప్పుడు సైక్రియాట్రిస్ట్ లేదా కౌన్సిలర్ దగ్గరికి వెళ్లడం తప్పు కాదు. విజయ గారు లేదా ఆమె పిల్లలు తమ బాధను ఎవరికైనా వివరించి ఉంటే, ఈరోజు ముగ్గురు ప్రాణాలు సజీవంగా ఉండేవి.

చాలామంది మనసులో ఉన్న బాధను బయటకు చెబితే ఇతరులు తమను తక్కువగా చూస్తారని లేదా తాము అశక్తులమని ముద్ర వేస్తారని భయపడుతుంటారు. కానీ, వాస్తవానికి ఒక సమస్యను ఒంటరిగా మోయడం కంటే, "నేను ఇబ్బంది పడుతున్నాను, నాకు సహాయం కావాలి" అని అడగడం ఒక గొప్ప సాహసం. మనసులో ఉన్న భావోద్వేగాలను గుర్తించి, వాటిని ఎదుర్కోవడానికి ముందుకు రావడం అనేది మానసిక దృఢత్వానికి నిదర్శనం. చర్లపల్లి ఘటన లాంటి విషాదాలలో, బాధలో ఉన్నవారు ఒక చిన్న అడుగు వేసి ఎవరినైనా సహాయం అడిగి ఉంటే, ఆ మూడు ప్రాణాలు ఈరోజు మన మధ్యే ఉండేవి. సహాయం కోరడం అంటే మనల్ని మనం తక్కువ చేసుకోవడం కాదు, మన ప్రాణాన్ని మరియు మనవారి భవిష్యత్తును కాపాడుకోవడానికి ఇచ్చే ఒక అవకాశం.

వృత్తిపరమైన సాయం - ఒక శాస్త్రీయ పరిష్కారం:

శరీరానికి గాయమైనప్పుడు డాక్టరు దగ్గరికి వెళ్లడం ఎంత సహజమో, మనసు గాయపడినప్పుడు సైకాలజిస్టును లేదా కౌన్సిలర్‌ను సంప్రదించడం కూడా అంతే సహజం. మన చుట్టూ ఉన్న స్నేహితులు లేదా బంధువులు మనల్ని జడ్జ్ (విమర్శ) చేయవచ్చనే భయం ఉన్నప్పుడు, ప్రొఫెషనల్ కౌన్సిలర్లు మనకు ఒక సురక్షితమైన వేదికను అందిస్తారు. వారు సమస్యను శాస్త్రీయంగా విశ్లేషించి, ప్రతికూల ఆలోచనల నుండి బయటపడే మార్గాలను చూపుతారు. మానసిక ఒత్తిడి లేదా ఆత్మహత్య ఆలోచనలు అనేవి కేవలం క్షణికావేశం మాత్రమే కాదు, అవి మెదడులో జరిగే రసాయన మార్పుల వల్ల కూడా కలుగవచ్చు. అందుకే, సమయానికి సహాయం కోరడం వల్ల చీకటిగా కనిపిస్తున్న జీవితంలో మళ్ళీ వెలుగును నింపుకోవచ్చు. ఏ సమస్యా మనిషి ప్రాణం కంటే పెద్దది కాదు.

సమాజం బాధ్యత ఏంటి?

మీ చుట్టూ ఉన్నవారు హఠాత్తుగా మౌనంగా మారినా, ఒంటరిగా ఉంటున్నా, వారిని పలకరించండి. "నేనున్నాను" అనే చిన్న మాట ఒక మనిషి ప్రాణాన్ని కాపాడుతుంది. సోషల్ మీడియాలో పోస్టులు పెట్టడం కన్నా, కళ్ళలోకి చూసి మాట్లాడే బంధాలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి. ప్రతి ఒక్కరూ ఒకరికొకరు తోడుగా ఉండటమే ఆత్మహత్యల నివారణకు అసలైన మందు.

అల్లాగే పాఠశాలలు, కళాశాలలు విద్యార్థుల జీవితంలో అత్యధిక సమయాన్ని గడిపే వేదికలు కాబట్టి, టీచర్లు వారి మానసిక స్థితిని గమనించడం చాలా ముఖ్యం. తరచుగా తరగతులకు గైర్హాజరు కావడం, ఎప్పుడూ ఉత్సాహంగా ఉండే విద్యార్థి ఒక్కసారిగా మౌనంగా మారిపోవడం, మార్కులు పడిపోవడం లేదా స్నేహితులకు దూరంగా ఒంటరిగా కూర్చోవడం వంటి మార్పులు కనిపిస్తే, వాటిని కేవలం క్రమశిక్షణారాహిత్యంగా చూడకుండా, వారి లోపల ఏదో సంఘర్షణ జరుగుతోందని ఉపాధ్యాయులు గుర్తించాలి. ఉపాధ్యాయుడు కేవలం పాఠాలు చెప్పే వ్యక్తిగానే కాకుండా, విద్యార్థికి నమ్మకమైన మార్గదర్శిగా ఉండి, "ఏమైంది? నీ బాధ ఏంటో చెప్పు, నేనున్నాను" అనే భరోసా ఇస్తే, ఎంతోమంది విద్యార్థులు ఆత్మహత్య వంటి తీవ్ర నిర్ణయాల నుంచి వెనక్కి తగ్గుతారు. విద్యాసంస్థలు కేవలం ర్యాంకుల కోసం కాకుండా, విద్యార్థుల మానసిక ఆరోగ్యానికి ప్రాధాన్యతనిచ్చే 'సపోర్ట్ సిస్టమ్'గా మారినప్పుడే ఇలాంటి విషాదాలను అడ్డుకోగలం.

చర్లపల్లి ఘటన మనందరికీ ఒక పాఠం కావాలి. సమస్యలు ఎవరికైనా వస్తాయి, కానీ ప్రాణాలు తీసుకోవడం వల్ల ఆ సమస్యలు అంతం కావు, పైగా మిగిలిన వారికి తీరని వేదనను మిగిలిస్తాయి. ఏ పరిస్థితిలోనైనా ధైర్యంగా నిలబడటమే జీవితం. ఈ ప్రపంచం చాలా అందమైనది, సహాయం చేయడానికి ఎప్పుడూ ఎవరో ఒకరు ఉంటారు. కేవలం మీరు చేయాల్సిందల్లా ఆ చేయిని అందుకోవడమే.

ప్రభుత్వం, స్వచ్చంద సంస్థలు దీనిమీద అవగాహన కల్పిస్తున్నాయి.ఉచిత కౌన్సిలింగ్ ఇస్తున్నాయి.మీరు గానీ, మీకు తెలిసిన వారు గానీ ఇబ్బంది పడుతుంటే సంప్రదించాల్సిన నెంబర్లు- Tele-MANAS: 14416 (24/7 ఉచిత మానసిక ఆరోగ్య సేవలు), Roshni Helpline: 040-66202000