ఐజీ హోదాకు కేంద్ర డిప్యుటేషన్ తప్పనిసరి: కేంద్రం
ఐపీఎస్లో 2011 బ్యాచ్లో చేరిన అధికారులకు కేంద్రంలో ఇన్స్పెక్టర్ జనరల్ (ఐజీ) స్థాయిలో ఎంపిక (ఎంప్యానెల్మెంట్) కావాలంటే కనీసం రెండేళ్ల పాటు కేంద్ర డిప్యుటేషన్లో పనిచేసిన అనుభవం తప్పనిసరి అని కేంద్ర ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది. ఇటీవల కేంద్ర హోంశాఖ జారీ చేసిన ఉత్తర్వుల ప్రకారం ఎస్పీ లేదా డీఐజీ స్థాయిలో (లేదా సమాన హోదాలో) కనీసం రెండేళ్ల కేంద్ర అనుభవం ఉంటేనే 2011 బ్యాచ్ నుంచి ఐపీఎస్ అధికారులను ఐజీ హోదాకు కేంద్రంలో ఎంపిక చేస్తారు. ఈ నిర్ణయం ద్వారా సీనియర్ స్థాయి అధికారులకు కేంద్ర ప్రభుత్వ వ్యవస్థలో ప్రత్యక్ష పరిపాలనా, భద్రతా అనుభవం కల్పించాలనే ఉద్దేశంతో ఈ మార్పు తీసుకొచ్చినట్లు సంబంధిత వర్గాలు తెలిపాయి. ఇదివరకే కేంద్రానికి డిప్యుటేషన్పై వెళ్లే ఐఏఎస్ అధికారులకు ఇలాంటి నిబంధన అమల్లో ఉండగా, ఐపీఎస్ అధికారులకు మాత్రం ఇంతవరకు ఇది తప్పనిసరి కాదు. ముఖ్యంగా కేంద్ర సాయుధ పోలీస్ బలగాలు (సీఏపీఎఫ్స్) సహా ఇతర కేంద్ర సంస్థల్లో ఐజీ స్థాయిలో నియామకాలకు ఈ అర్హత ఉండేది కాదు. ఇప్పటి నుంచి ఈ కొత్త నిబంధన అమల్లోకి రావడంతో, భవిష్యత్తులో కేంద్రంలోని ఉన్నత స్థాయి పోలీస్ పదవులకు ఎంపికయ్యే ఐపీఎస్ అధికారులపై ఇది కీలక ప్రభావం చూపనుంది.
ఐఏఎస్ మోడల్ బాటలో ఐపీఎస్లు
ఇండియన్ పోలీస్ సర్వీస్ (ఐపీఎస్) అధికారులకు కేంద్ర డిప్యుటేషన్ను తప్పనిసరి చేయడం వెనుక ప్రభుత్వం స్పష్టమైన వ్యూహంతో ముందుకెళ్లింది. ఇప్పటికే ఐఏఎస్ అధికారులకు అమల్లో ఉన్న ఈ విధానం సానుకూల ఫలితాలు ఇచ్చిన నేపథ్యంలో, అదే మోడల్ను ఇప్పుడు ఐపీఎస్లకు కూడా వర్తింపజేయాలని కేంద్రం నిర్ణయించింది. కేంద్ర హోంశాఖ తాజా ఉత్తర్వుల ప్రకారం, 2011 బ్యాచ్ నుంచి ఐపీఎస్ అధికారులందరూ కేంద్రంలో కనీసం రెండేళ్లు ఎస్పీ లేదా డీఐజీ స్థాయిలో పనిచేసిన తర్వాతే ఇన్స్పెక్టర్ జనరల్ (ఐజీ) స్థాయికి ఎంప్యానెల్ అవ్వాలి. ఈ నిర్ణయం వెనుక జాతీయ భద్రతా వ్యవస్థను మరింత బలోపేతం చేయాలన్న ఉద్దేశం ఉన్నట్లు అధికారులు చెబుతున్నారు.
ఇదివరకే ఐఏఎస్ అధికారులకు కేంద్ర డిప్యుటేషన్ తప్పనిసరి చేసిన కేంద్ర ప్రభుత్వం, దాని వల్ల కేంద్ర–రాష్ట్ర సమన్వయం మెరుగుపడిందని భావిస్తోంది. కేంద్రంలో పని చేసి తిరిగి రాష్ట్రాలకు వెళ్లిన ఐఏఎస్ అధికారులు, విధానాల అమలు, కేంద్ర పథకాల రూపకల్పన, నిధుల వినియోగంపై స్పష్టమైన అవగాహనతో పనిచేయగలిగారని అధికార వర్గాలు చెబుతున్నాయి. దీంతో పాలసీ మేకింగ్లో నాణ్యత పెరగడంతో పాటు, జాతీయ దృక్పథం బలపడిందని విశ్లేషణ.
అదే తరహాలో ఐపీఎస్ అధికారుల విషయంలోనూ కేంద్రం ఇదే లాజిక్ను అనుసరిస్తోంది. ఇప్పటివరకు చాలామంది ఐపీఎస్ అధికారులు రాష్ట్రాల్లోనే సేవలందిస్తూ ఐజీ స్థాయికి చేరుకుంటుండగా, కేంద్ర భద్రతా వ్యవస్థలైన కేంద్ర సాయుధ పోలీస్ బలగాలు, హోంశాఖ, జాతీయ దర్యాప్తు సంస్థలు, ఇంటెలిజెన్స్ విభాగాల పనితీరుపై ప్రత్యక్ష అనుభవం కొరతగా ఉండేది. ఈ లోటును పూరించేందుకే, ఐజీ స్థాయిలోకి వెళ్లే ముందు కేంద్రంలో పనిచేసిన అనుభవం తప్పనిసరిగా ఉండాలనే నిబంధనను ప్రభుత్వం తీసుకొచ్చింది. ఉగ్రవాదం, మావోయిజం, సరిహద్దు భద్రత, అంతర్గత భద్రత వంటి జాతీయ స్థాయి సవాళ్లను ఎదుర్కొనేందుకు కేంద్రానికి అనుభవజ్ఞులైన, ‘ఆఫీస్ రెడీ’ అధికారులే అవసరమన్నదే ఈ నిర్ణయానికి మూలం.
ఈ నిబంధన అమలుతో ఐపీఎస్ అధికారుల్లో రాష్ట్రకేంద్రిత ఆలోచన తగ్గి, జాతీయ భద్రతపై విస్తృత దృక్పథం పెరుగుతుందని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. అలాగే సీనియర్ స్థాయిలో కేంద్ర–రాష్ట్ర పోలీస్ వ్యవస్థల మధ్య సమన్వయం మరింత బలపడుతుందని అంచనా వేస్తోంది. మొత్తంగా చూస్తే, ఐఏఎస్లకు కేంద్ర డిప్యుటేషన్ విధానం ఇచ్చిన అనుభవం ఆధారంగా, అదే విజయవంతమైన నమూనాను ఇప్పుడు ఐపీఎస్లకు వర్తింపజేస్తూ, భారత భద్రతా వ్యవస్థను మరింత పటిష్టం చేయాలన్నదే కేంద్ర ప్రభుత్వ లక్ష్యం అని అధికారులు స్పష్టం చేస్తున్నారు.
ఐపీఎస్లకు కేంద్ర డిప్యుటేషన్ నిబంధనపై అసంతృప్తి
గతంలో ఐఏఎస్ల నుంచీ అభ్యంతరాలు
2011 బ్యాచ్ నుంచి ఐపీఎస్ అధికారులకు ఇన్స్పెక్టర్ జనరల్ (ఐజీ) స్థాయి ఎంప్యానెల్మెంట్కు రెండు సంవత్సరాల కేంద్ర డిప్యుటేషన్ తప్పనిసరి చేయడంపై అంతర్గతంగా కొంత అసంతృప్తి వ్యక్తమవుతున్నట్లు సమాచారం. అయితే ఈ నిబంధనపై ఇప్పటివరకు ఐపీఎస్ సంఘాల నుంచి అధికారికంగా ఎలాంటి నిరసన ప్రకటనలు రాలేదు. రాష్ట్రాల్లో ఇప్పటికే లా అండ్ ఆర్డర్, ఎన్నికలు, భద్రతా బాధ్యతలతో పని భారం ఎక్కువగా ఉండటం, కేంద్రానికి వెళ్లేందుకు రాష్ట్రాలు రిలీవ్ చేయకపోవడం, కుటుంబ–వ్యక్తిగత సమస్యలు వంటి అంశాలపై కొంతమంది అధికారులు అసంతృప్తి వ్యక్తం చేస్తున్నారని తెలుస్తోంది. అయినప్పటికీ ఈ నిబంధన ప్రమోషన్ ఎంప్యానెల్మెంట్కే పరిమితమవడం వల్ల పెద్ద ఎత్తున వ్యతిరేకత బయటకు రాలేదని అధికారులు చెబుతున్నారు.
ఇదే తరహా నిబంధన గతంలో ఐఏఎస్ అధికారులకు అమలు చేసినప్పుడు కూడా అభ్యంతరాలు వ్యక్తమయ్యాయి. కేంద్ర డిప్యుటేషన్ తప్పనిసరి చేయడంపై అప్పట్లో ఐఏఎస్ అసోసియేషన్లు లేఖలు రాయడం, రాష్ట్రాల ద్వారా అభ్యంతరాలు తెలపడం జరిగింది. అయితే కాలక్రమంలో కేంద్ర అనుభవం పాలసీ రూపకల్పన, కేంద్ర–రాష్ట్ర సమన్వయానికి ఉపయోగపడిందన్న అభిప్రాయం బలపడటంతో ఆ నిబంధన కొనసాగుతోంది. ఇప్పుడదే తరహాలో ఐపీఎస్లకూ కేంద్ర అనుభవం అవసరమన్న ఉద్దేశంతో ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు ప్రభుత్వ వర్గాలు పేర్కొంటున్నాయి.