ఎన్నికల వేళ 'డీలిమిటేషన్' రాజకీయం!
భారత రాజకీయ యవనికపై మరోసారి పార్లమెంట్ వేదికగా అధికార, ప్రతిపక్షాల మధ్య మాటల యుద్ధం తారాస్థాయికి చేరింది. బడ్జెట్ సమావేశాల విరామం తర్వాత, ఏప్రిల్ 16 నుండి మూడు రోజుల పాటు ప్రత్యేకంగా నిర్వహించ తలపెట్టిన సభ ఇప్పుడు దేశవ్యాప్త చర్చకు దారితీసింది. ముఖ్యంగా పశ్చిమ బెంగాల్, తమిళనాడు వంటి కీలక రాష్ట్రాల్లో అసెంబ్లీ ఎన్నికల పోలింగ్ సమీపిస్తున్న తరుణంలో, కేంద్ర ప్రభుత్వం మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లు సవరణలు, లోక్సభ సీట్ల పెంపు (నియోజకవర్గాల పునర్విభజన) వంటి కీలక నిర్ణయాలను ముందుకు తీసుకురావడాన్ని కాంగ్రెస్ తీవ్రంగా తప్పుబడుతోంది. ఇది కేవలం ఎన్నికల లబ్ధి కోసమేనని, దేశ సమాఖ్య స్ఫూర్తికి విఘాతమని విపక్షాలు ఆరోపిస్తున్నాయి.
ఎన్నికల ప్రయోజనాల కోసమే ప్రత్యేక సమావేశాలా?
కాంగ్రెస్ ప్రధాన కార్యదర్శి జైరాం రమేష్ కేంద్ర ప్రభుత్వంపై తీవ్రస్థాయిలో విరుచుకుపడ్డారు. పశ్చిమ బెంగాల్, తమిళనాడు ఎన్నికల్లో రాజకీయ మైలేజ్ పొందేందుకే ఈ 'ప్రత్యేక సెషన్'ను ప్రభుత్వం ఒక అస్త్రంగా వాడుకుంటోందని ఆయన ఆరోపించారు. ఎన్నికల ప్రవర్తనా నియమావళి అమలులో ఉన్న సమయంలో ఇటువంటి కీలక బిల్లులను తీసుకురావడం నిబంధనల ఉల్లంఘన కిందకే వస్తుందని కాంగ్రెస్ వాదన. కేరళ, అస్సాం ఎన్నికలు ముగిసిన వెంటనే, మిగిలిన రాష్ట్రాల ఓటర్లను ప్రభావితం చేసేందుకే ఈ సమయాన్ని ఎంచుకున్నారని వారు పేర్కొంటున్నారు.
30 నెలల నిద్ర.. ఇప్పుడు హడావిడి ఎందుకు?
'నారీ శక్తి వందన్ అధినియం-2023' (మహిళా రిజర్వేషన్ చట్టం) ఆమోదం పొంది సుమారు 30 నెలలు గడుస్తున్నా, ప్రభుత్వం ఇప్పటివరకు నిమ్మకు నీరెత్తినట్లు వ్యవహరించిందని జైరాం రమేష్ విమర్శించారు. అప్పట్లో జనగణన, నియోజకవర్గాల పునర్విభజన తర్వాతే రిజర్వేషన్లు అమలు చేస్తామని చెప్పిన కేంద్రం, ఇప్పుడు హఠాత్తుగా ఎన్నికల వేళ సవరణల పేరుతో ముందుకు రావడం వెనుక 'డబుల్ క్రెడిట్' రాజకీయాలు ఉన్నాయని ఆయన ఎద్దేవా చేశారు. ఎటువంటి ముందస్తు చర్చలు లేకుండా ఏకపక్షంగా నిర్ణయాలు తీసుకోవడం ప్రజాస్వామ్య విరుద్ధమని కాంగ్రెస్ అభిప్రాయపడుతోంది.
నియోజకవర్గాల పునర్విభజన: దక్షిణాది రాష్ట్రాలకు పొంచి ఉన్న ముప్పు!
ఈ ప్రత్యేక సమావేశంలో అత్యంత వివాదాస్పద అంశం 'డీలిమిటేషన్'. ప్రస్తుతం ఉన్న 543 లోక్సభ స్థానాలను 816కు పెంచాలని ప్రభుత్వం భావిస్తున్నట్లు సమాచారం. దీనివల్ల ఉత్తర భారత రాష్ట్రాలకు, ముఖ్యంగా ఉత్తరప్రదేశ్ వంటి పెద్ద రాష్ట్రాలకు సీట్ల సంఖ్య భారీగా పెరుగుతుంది (ప్రస్తుతం ఉన్న 80 నుండి 120కి చేరవచ్చు). అయితే, జనాభా నియంత్రణను సమర్థవంతంగా అమలు చేసిన కేరళ, తమిళనాడు వంటి దక్షిణాది రాష్ట్రాలకు, అలాగే ఈశాన్య, పశ్చిమ భారత రాష్ట్రాలకు ఇది తీరని అన్యాయం చేస్తుందని కాంగ్రెస్ ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తోంది. కేరళ వంటి రాష్ట్రాల బలం కేవలం 40కి మాత్రమే పరిమితమయ్యే ప్రమాదం ఉందని, ఇది ప్రాంతీయ అసమానతలకు దారితీస్తుందని రమేష్ హెచ్చరించారు.
తెర వెనుక వ్యూహాలు.. అస్పష్టమైన అజెండా
ప్రభుత్వం అధికారికంగా పునర్విభజన గురించి ఏమీ చెప్పకపోయినప్పటికీ, అనధికారిక మార్గాల ద్వారా ఈ సమాచారం బయటకు వచ్చిందని విపక్షాలు అంటున్నాయి. పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల మంత్రి కిరణ్ రిజిజు కేవలం మహిళా రిజర్వేషన్ సవరణల గురించి మాత్రమే లేఖలు రాశారని, కానీ అసలు అజెండాలో డీలిమిటేషన్ కూడా ఉందని ఇప్పుడు స్పష్టమవుతోందని కాంగ్రెస్ ఆరోపిస్తోంది. చర్చల పేరుతో విపక్షాలను విభజించేందుకు కేంద్రం ప్రయత్నిస్తోందని, అందుకే మల్లికార్జున ఖర్గే అఖిలపక్ష సమావేశం కావాలని పట్టుబడుతున్నారని పార్టీ వర్గాలు తెలిపాయి.
మోడల్ కోడ్ ఆఫ్ కండక్ట్, రాజ్యాంగ సవరణలు
ఎన్నికల సమయంలో రాజ్యాంగ సవరణలు చేయడం అనేది నైతికంగా సరైనది కాదని విపక్షాల వాదన. ఏప్రిల్ 29 తర్వాత (ఎన్నికల ప్రక్రియ ముగిశాక) అఖిలపక్ష సమావేశం ఏర్పాటు చేయాలని వారు కోరుతున్నారు. కానీ, ఏప్రిల్ 16, 17, 18 తేదీల్లోనే సభను నిర్వహించాలని ప్రభుత్వం పట్టుబట్టడం వెనుక ఓటర్లను ఆకర్షించే గూఢచర్య వ్యూహం ఉందని కాంగ్రెస్ అనుమానిస్తోంది. కేంద్రం తన వైఫల్యాలను కప్పిపుచ్చుకోవడానికి 'నరేటివ్ మేనేజ్మెంట్' (ప్రచార నిర్వహణ) చేస్తోందని జైరాం రమేష్ విమర్శించారు.
ఖర్గే - రిజిజు మధ్య లేఖల యుద్ధం
మార్చి 16 నుండి ప్రభుత్వం, విపక్షాల మధ్య లేఖల పరంపర కొనసాగుతోంది. మహిళా బిల్లుపై చర్చకు రావాలని రిజిజు కోరగా, ఎన్నికల హడావిడిలో ఉన్నందున ఏప్రిల్ 29 తర్వాతే సాధ్యమని ఖర్గే బదులిచ్చారు. ప్రభుత్వం 'విభజించి పాలించు' సూత్రాన్ని పాటిస్తోందని, అన్ని పార్టీలతో కలిసి కాకుండా విడివిడిగా చర్చలు జరపాలని చూడటం వెనుక దురుద్దేశం ఉందని ఖర్గే తన లేఖలో పేర్కొన్నారు. ప్రతిపక్షాల వినతులను తోసిరాజని ప్రభుత్వం ఏకపక్షంగా సెషన్ ప్రకటించడంపై ఆగ్రహం వ్యక్తమవుతోంది.
లోక్సభ సీట్ల పెంపు: గణాంకాల మాయాజాలం?
ప్రభుత్వం లోక్సభ స్థానాలను 50 శాతం పెంచాలని చూస్తోందని కాంగ్రెస్ ఆరోపిస్తోంది. దీనివల్ల ప్రతి రాష్ట్రంలో సీట్లు 50 శాతం పెరుగుతాయి. కానీ, ఇది జనాభా ప్రాతిపదికన జరిగితే, జనాభా తక్కువగా ఉన్న రాష్ట్రాల గొంతు పార్లమెంట్లో నొక్కేసినట్లు అవుతుంది. ఉదాహరణకు, ఉత్తరప్రదేశ్ బలం పెరిగినంతగా దక్షిణాది రాష్ట్రాల బలం పెరగదు. ఇది సమాఖ్య వ్యవస్థలోని 'సమాన ప్రాతినిధ్యం' అనే సూత్రానికి విరుద్ధమని, చిన్న రాష్ట్రాలు, అభివృద్ధి చెందిన రాష్ట్రాలు దీనివల్ల శిక్షకు గురవుతాయని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
ఇప్పటికే రాజ్యసభలో ఈ అంశంపై అధికార, ప్రతిపక్షాల మధ్య యుద్ధం మొదలైంది. ప్రభుత్వం తన అధికారాన్ని ఉపయోగించి ఎప్పుడైనా సభను పిలిచే హక్కు తనకు ఉందని సభాపక్ష నేత జేపీ నడ్డా స్పష్టం చేశారు. అయితే, ప్రభుత్వం ఒక 'బుల్లీ' (దౌర్జన్యకారి) లా వ్యవహరిస్తోందని ఖర్గే మండిపడ్డారు. మహిళా రిజర్వేషన్ల పేరుతో రాజకీయ ప్రయోజనం పొందాలని బీజేపీ చూస్తోందని ఆయన ఆరోపించారు. ఈ అంశం రాబోయే రోజుల్లో పార్లమెంట్ను స్తంభింపజేసే అవకాశం ఉంది అని అన్నారు..
ఈ విపత్కర పరిస్థితుల్లో కేంద్ర ప్రభుత్వ నిర్ణయాలను అడ్డుకునేందుకు కాంగ్రెస్ తన వ్యూహాలను సిద్ధం చేస్తోంది. ఏప్రిల్ 16కు ముందే మల్లికార్జున ఖర్గే, రాహుల్ గాంధీలు సీనియర్ నేతలతో సమావేశమై, ఇతర విపక్ష పార్టీలతో కలిసి ఉమ్మడి పోరాటానికి పిలుపునివ్వనున్నారు. ఎన్డీఏ ప్రభుత్వం 'బుల్డోజర్' సంస్కృతితో బిల్లులను ఆమోదింపజేసుకోవాలని చూస్తే, దాన్ని దేశవ్యాప్త ఉద్యమంగా మారుస్తామని వారు హెచ్చరిస్తున్నారు.
ప్రజాస్వామ్యానికి సవాలుగా మారిన 'విశేష' సభ
మొత్తానికి, ఏప్రిల్ 16 నుండి జరగబోయే పార్లమెంట్ సమావేశాలు భారత రాజకీయాల్లో కొత్త మలుపు తిప్పనున్నాయి. ఒకవైపు మహిళా సాధికారత, నియోజకవర్గాల బలోపేతం అని ప్రభుత్వం చెబుతుంటే.. మరోవైపు ఇది కేవలం ఎన్నికల గారడీ అని విపక్షాలు వాదిస్తున్నాయి. దేశ భవిష్యత్తును, రాష్ట్రాల ప్రాతినిధ్యాన్ని నిర్ణయించే డీలిమిటేషన్ వంటి కీలక అంశాలపై తగినంత చర్చ లేకుండా ముందుకు వెళ్లడం ప్రజాస్వామ్యానికి క్షేమకరం కాదు. ఈ రాజకీయ చదరంగంలో అంతిమంగా విజయం ఎవరిని వరిస్తుందో, ప్రజలు ఎవరి వైపు నిలుస్తారో తెలియాలంటే మే 2న వెలువడే ఫలితాల వరకు వేచి చూడాల్సిందే.