ఈశాన్య భారతదేశ చరిత్ర: మరుగునపడ్డ కధనాలు

శతాబ్దాలుగా, భారత చరిత్ర రచన విదేశీ దండయాత్రలు, గంగా మైదానాల రాజవంశాల రాజకీయాల చుట్టూ తిరిగే కథనాలచే రాయబడింది. దక్కన్, (దక్షిణ ప్రాంతం), ముఖ్యంగా ఈశాన్య భారతదేశం ఈ రెండు బారతదేశ చారిత్రక రాజకీయ కథనానికి కేవలం సరిహద్దులుగా, ఉపశీర్షికలుగా మాత్రమే కనిపించాయి. ఈ నిర్లక్ష్యం భారతదేశ నాగరికతా ప్రయాణంపై అసంపూర్ణ చిత్రాన్ని సృష్టించింది. ఆ వైఖరిని మార్చుకోవాల్సిన సమయం ఆసన్నమైంది. ఈశాన్య ప్రాంతం, దాని గొప్ప పూర్వచరిత్ర, పురావస్తు లోతు ,సాంస్కృతిక ప్రకాశంతో, ఉపఖండ చరిత్రకు ఏ మాత్రం తీసిపోదు. అలాగే అత్యంత పురాతనమైన ,డైనమిక్ (గతిశీల) యుగానికి దోహదపడిన ప్రాంతాలలో ఒకటిగా గుర్తింపు పొందటానికి అర్హత గల ప్రాంతం. పురాణాలు, పురావస్తు శాస్త్రం ,చారిత్రక పరిణామాన్ని అనుసంధానిస్తూ, భారతదేశపు అత్యంత వైవిధ్యభరితమైన ప్రాంతమైన ఈశాన్యపు మరుగునపడ్డ వారసత్వాన్ని తెలియజేసే చిన్న ప్రయత్నం ఇది.

తూర్పు నాగరికతలకు పురిటిగడ్డ

అస్సాం, అరుణాచల్ ప్రదేశ్, మణిపూర్, మేఘాలయ, మిజోరం, నాగాలాండ్, త్రిపుర, ,సిక్కింలను కలుపుకుని ఉండే ఈశాన్య ప్రాంతం, వేల సంవత్సరాలుగా భారతదేశం ,తూర్పు ఆసియా మధ్య ఒక ద్వారంగా పనిచేసింది. ఇక్కడే ఇండో-ఆర్యన్, ఆస్ట్రోఆసియాటిక్, టిబెటో-బర్మాన్ ,తాయ్ నాగరికతలు కలుసుకున్నాయి, కలగలిశాయి ,పరిణామం చెందాయి. బ్రహ్మపుత్ర ,బరాక్ లోయలు వలసలకు పురాతన మార్గాలు అని జన్యు అధ్యయనాలు సూచిస్తున్నాయి, ఇవి గంగా పరీవాహక ప్రాంతాన్ని ఆగ్నేయాసియా ,చైనాతో కలుపుతాయి.

ఈ ప్రాంతంలో కనుగొనబడిన చరిత్రపూర్వ అవశేషాలు, దవోజలి హడింగ్ (అస్సాం) నుండి లభించిన నియోలిథిక్ (నూతన శిలాయుగం) సాధనాలు, ఖాసీ కొండలలోని (మేఘాలయ) మెగాలిథిక్ నిర్మాణాలు, అరుణాచల్ ప్రదేశ్, మణిపూర్‌లలోని నియోలిథిక్ స్థావరాలు, హరప్పా తొలి స్థావరాలతో సమానంగా వుంటాయి.క్రీ.పూ. 2000 నాటికే ఇక్కడ వ్యవస్థీకృత వ్యవసాయ సమాజాలు వర్థిల్లి ఉండవచ్చని చారిత్రక ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి. ఈ ప్రాంతాలలో కనుగొనబడిన మట్టిపాత్రల శకలాలు, పాలిష్ చేసిన రాతి గొడ్డళ్లు ,టెర్రకోట పూసలు లిఖితపూర్వక చరిత్ర ఉద్భవించడానికి చాలా కాలం ముందే వ్యవసాయం, లోహశాస్త్రం, వాణిజ్యం గురించి అవగాహన ఉన్న ఒక శక్తివంతమైన నాగరికత ఇక్కడ ఉందని వెల్లడిస్తున్నాయి. ప్రాచీన పురోగతికి గంగా మైదానాలు మాత్రమే కేంద్రాలు అనే ఊహను ఈ పరిశోధనలు సవాలు చేస్తున్నాయి.

ప్రాచీన భారతీయ సాహిత్యంలో ఈశాన్యం

సాధారణ నమ్మకానికి విరుద్ధంగా, ఈశాన్య ప్రాంతం విస్తృత భారతీయ నాగరికత నుండి ఎప్పుడూ వేరుగా లేదు. మహాభారతం, రామాయణం ,పురాణాలలో ఈ ప్రాంతానికి సంబంధించిన అద్భుతమైన ప్రస్తావనలు ఉన్నాయి. ప్రాగ్‌జ్యోతిషపురం ఆధునిక అస్సాం, కురుక్షేత్ర యుద్ధంలో కౌరవులకు వీర మిత్రుడైన భగదత్తుని రాజ్యంగా ప్రస్తావించబడింది. అతని తండ్రి, నరకాసురుడు, తన పరాక్రమానికి ప్రతీకగా ప్రాగ్‌జ్యోతిషపురం రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు. దీని రాజధాని ప్రస్తుత గౌహతిలో ఉండేది. నరకాసురుడి పురాణం ,శ్రీకృష్ణుడిచే నరకుని వధ, దీపావళి సందర్భంగా నరక చతుర్దశిగా జరుపుకోవడంతో, అస్సాం చరిత్రను ప్యాన్-ఇండియన్ పౌరాణిక సంప్రదాయంతో నేరుగా అనుసంధానిస్తుంది.

కాళికా పురాణం ప్రకారం కామరూప (అస్సాం) భూమిని కామాఖ్య దేవతకు పవిత్రమైనదిగా వర్ణించింది, ఈ ఆలయం అత్యంత ప్రసిద్ది చెందిన శక్తి పీఠాలలో ఒకటిగా ఉంది. మహాభారతంలోని కిరాత రాజ్యాన్ని స్థానిక కిరాతలు పాలించారు. నేటి అరుణాచల్ ప్రదేశ్ ,నాగాలాండ్‌లో వీటి మూలాలను గుర్తించారు. ఈ ప్రస్తావనల ద్వారా భారత ఈశాన్య ప్రాంతం కేవలం ఉపఖండపు అంచున లేదని, భారతదేశ నాగరికత ఊహలో ఒక భాగమని చూపిస్తున్నాయి.

పురావస్తు ఆధారాలు:

ఈశాన్యంలో నాగరికత ప్రాచీనతను ఆధునిక పురావస్తు శాస్త్రం మరింత ధృవీకరిస్తోంది. గౌహతి సమీపంలోని అంబారి వద్ద జరిగిన తవ్వకాలలో క్రీ.పూ. తొలి శతాబ్దాలకు చెందిన టెర్రకోట ఫలకాలు, పూసలు ,నాణేలు లభించాయి. ఇది తొలి సాధారణ శకంలో పట్టణ జీవనాన్ని సూచిస్తుంది. మహాస్థానగఢ్ (ప్రస్తుత బంగ్లాదేశ్‌లో ఉంది, ఇది ప్రాచీన కామరూప రాజ్యం లో భాగం), శ్రీ సూర్య పహార్ వద్ద బౌద్ధ స్థూపాలు, వోటివ్ ఫలకాలు ,ఆరామ శిథిలాలు బయటపడ్డాయి, ఇవి క్రీ.పూ. 4వ శతాబ్దం నాటికే ఇక్కడ బౌద్ధమతం వ్యాపించిందని నిరూపిస్తున్నాయి.

అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లోని ఇటానగర్ కోట, దాని భారీ రాతి ప్రాకారాలు ,క్లిష్టమైన నీటి పారుదల వ్యవస్థ 10వ ,14వ శతాబ్దాల మధ్య వ్యవస్థీకృత పాలన ,సైనిక ఇంజనీరింగ్‌ను సూచిస్తున్నాయి. దంబుక్ ,పాసిఘాట్ ప్రాంతాలు నియోలిథిక్ కాలం నుండి నిరంతర ఆవాసాన్ని సూచిస్తున్నాయి. మణిపూర్‌లోని కాంగ్లా కోట ,లువాంగ్ స్థలాలలో, మట్టిపాత్రలు ,ఆచార కళాఖండాలు లిఖితపూర్వక రికార్డులకు నాగరికతకు ముందే ఉన్న ప్రత్యేకమైన మీటీ సంస్కృతి ఉనికిని వెల్లడిస్తున్నాయి.

మేఘాలయలోని ఏకశిలా స్మారక చిహ్నాలు, ఖాసీ, జైంతియా తెగలచే స్థాపించబడ్డాయి. ఇవి ప్రకృతిని, పూర్వీకులను గౌరవించే సంక్లిష్టమైన సామాజిక, మతపరమైన క్రమానికి నిశ్శబ్ద చిహ్నాలుగా నిలుస్తాయి. బ్రహ్మపుత్ర నది ఒడ్డున ఉన్న పురావస్తు మార్గాలు ఇండో-రోమన్ వాణిజ్య సంబంధాలను కూడా వెల్లడిస్తున్నాయి. ఇవన్నీ ఈ ప్రాంతం భారత్ నుండి విడిగా లేదని, నదీ, భూమార్గాల ద్వారా ట్రాన్స్-ఆసియా నెట్‌వర్క్‌లకు అనుసంధానించబడిందని రుజువు చేస్తున్నాయి.

ఈశాన్యంలోని ఘనమైన రాజ్యాలు

• తొలి చారిత్రక కాలం నుండి, ఈశాన్య ప్రాంతం శక్తివంతమైన దేశీయ రాజ్యాల ఉద్భవాన్ని చూసింది.

• కామరూపలోని వర్మన్ రాజవంశం (క్రీ.శ. 4వ-8వ శతాబ్దాలు) అస్సాంలో ఎక్కువ భాగాన్ని ఏకం చేసి, విదేశీ దండయాత్రల నుండి దానిని రక్షించింది. ఇక్కడి రాజు భాస్కరవర్మ హర్షవర్ధనుడి సమకాలీనుడు. ఇతడు గుప్త సామ్రాజ్యం, చైనాతో దౌత్య సంబంధాలను కొనసాగించాడు.

• చైనా యాత్రికుడు హ్యూయెన్‌ త్సాంగ్ అతని ఆస్థానాన్ని సందర్శించి, కామరూపను పండితులు, కళాకారులు ,దేవాలయాలతో వర్థిల్లిన భూమిగా వర్ణించాడు.

• వర్మన్ల తర్వాత, పాల, కోచ్ రాజవంశాలు అస్సాంలో పెద్ద ప్రాంతాలను పాలించగా, మణిపూర్‌లో, మీటీ రాజ్యం శక్తిని ,సంస్కృతిని ఏకీకృతం చేసింది.

• 1228 క్రీ.శ.లో సుకఫా స్థాపించిన అహోం రాజవంశం, ఈ ప్రాంతంలో అత్యంత సుదీర్ఘమైన రాజకీయ శక్తిని రూపొందించినది.

• ఆగ్నేయాసియాలోని తాయ్-షాన్ రాజ్యం నుండి వలస వచ్చిన అహోములు స్థానిక తెగలను కలుపుకుని, ఆరు శతాబ్దాల పాటు కొనసాగిన శక్తివంతమైన రాజ్యాన్ని నిర్మించారు.

• తరువాతి కాలంలో మొఘలుల దండయాత్రలను ప్రతిఘటించి, బ్రిటీష్ వారి రాక వరకు స్వాతంత్రాన్ని నిలుపుకున్నారు. అహోములు తడి, వరి సాగును సాగించారు. సమర్థవంతమైన భూమి శిస్తు వ్యవస్థలను ప్రవేశపెట్టారు ,అధునాతన లోహశాస్త్రం నిర్మాణాన్ని అభివృద్ధి చేశారు. రంగ్ ఘర్, తలాతల్ ఘర్ ,కారెంజ్ ఘర్ వారి గొప్పతనానికి నిదర్శనాలుగా నిలుస్తాయి. అహోం భాషలో వ్రాయబడిన వారి చరిత్రలు, బురంజీలు, భారతదేశంలో ప్రాంతీయ చరిత్ర యొక్క తొలి వ్యవస్థీకృత రికార్డులలో ఒకటి.

సాంస్కృతిక ,ఆధ్యాత్మిక సమ్మేళనం

ఈశాన్య భారతదేశం సాంస్కృతిక సహకారం రాజకీయాలకు మించి విస్తరించింది. దాని శాస్త్రీయ నృత్య రూపాలు మణిపురి, సత్త్రియ భారతదేశ కళాత్మక వారసత్వాన్ని సుసంపన్నం చేశాయి. భక్తి ఉద్యమం శ్రీమంత శంకర్‌దేవ్ వంటి సాధువుల ద్వారా ఇక్కడ బలం పుంజుకుంది. ఆయన 15వ శతాబ్దంలో వైష్ణవం ద్వారా అస్సామీ సమాజాన్ని ఏకం చేశారు, భక్తి, కళ ,సామాజిక సంస్కరణల మానవతా సంశ్లేషణను సృష్టించారు.

నాగాలాండ్, మిజోరం ,మేఘాలయ అంతటా గిరిజన సంప్రదాయాలు గ్రామ సభల ద్వారా సమానత్వ పాలనను ,సామాజిక వనరుల భాగస్వామ్యాన్ని సమర్థించాయి. ఆధునిక ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలు వీటి నుండి నేర్చుకోవాలసినది ఎంతో ఉంది. వారి మౌఖిక ఇతిహాసాలు, జానపద నృత్యాలు ,నేత సంప్రదాయాలు, ప్రకృతితో సహజీవనం పురాతన తత్వాలను ప్రతిధ్వనిస్తాయి. ఈ ప్రాంతపు వెదురు ,చేత కళాత్మకత ఇప్పటికీ సాటిలేనిదిగా పేరూపొందింది.

భారత స్వాతంత్య్రం ,ఆధునిక చరిత్రలో ఈశాన్యాల పాత్ర

వలసరాజ్యాల కాలంలో, బ్రిటీష్ వారు ఈశాన్య ప్రాంతాన్ని దశలవారీగా స్వాధీనం చేసుకున్నారు, కానీ దాని స్ఫూర్తిని పూర్తిగా అణచివేయలేకపోయారు. ఈ ప్రాంతం రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో ఇంఫాల్-కోహిమా యుద్ధంకు కీలక వేదిక. ఇక్కడ భారతీయ సైనికులు జపాన్ దళాలకు వ్యతిరేకంగా ధైర్యంగా పోరాడారు. సుభాష్ చంద్రబోస్ నేతృత్వంలోని ఇండియన్ నేషనల్ ఆర్మీ ఈ కొండల గుండా తన పురోగతిని మొదలుపెట్టింది. నాగాలాండ్‌కు చెందిన రాణి గైడిన్ల్యూ, మేఘాలయకు చెందిన తిరోట్ సింగ్ వంటి స్వాతంత్య్ర నాయకులు బ్రిటీష్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా స్థానిక ప్రతిఘటనకు నాయకత్వం వహించారు. స్వాతంత్య్రం తరువాత, తిరుగుబాటు, సమైక్యత సవాళ్లు ఉన్నప్పటికీ, ఈ ప్రాంత ప్రజలు భారతదేశ రక్షణ, విద్య, సంస్కృతి ,క్రీడలకు అపారంగా దోహదపడ్డారు. ఇందిరా గోస్వామి వంటి సాహిత్య ప్రముఖుల నుండి మేరీ కోమ్ వంటి ఒలింపియన్ల వరకు, ఈశాన్యం భారతదేశ ఆధునిక గుర్తింపును నిర్వచించడంలో తన ఉనికిని చాటుతూనే ఉంది.

పురావస్తు శాస్త్రం ,గుర్తింపు: సజీవ గతాన్ని పరిరక్షించడం

ఇటీవల జరుగుతున్న బైట్బరి (మేఘాలయ), వోఖా (నాగాలాండ్) ,బోంగైగావ్ (అస్సాం) వద్ద తవ్వకాలు పురావస్తు చరిత్ర ను బయటపెట్టాయి, చరిత్రపూర్వ కాలం నుండి ఈ ప్రాంతం నాగరికతకు నిరంతర ఆవాసంగా ఉండేదని ఆధారాలు కొత్త చరిత్రను వెలికితీస్తున్నాయి. ఈ పరిశోధనలు ఈశాన్య ప్రాంతం వివిక్తమైన వెనుకబడిన ప్రాంతం కాదని, భారతదేశం ,ఆగ్నేయాసియాలోని మిగిలిన ప్రాంతాలతో సంభాషించే వర్థమాన నాగరికతకు ఉయ్యాల అని పునరుద్ఘాటిస్తున్నాయి.

అయినప్పటికీ, ప్రస్తుతం ఈ విషయం పై మరింత విద్యాపరమైన దృష్టి పెట్టాలి. చరిత్ర పాఠ్యపుస్తకాలలో ఢిల్లీ కేంద్రీకృత కథనాలకు మించి, అహోమ్‌లు, మీటీలు, ఖాసీలు ,అరుణాచల్ తెగల భాగస్వామ్యాన్ని చేర్చాలి. పురావస్తు డేటా, భాషా అధ్యయనాలు ,మౌఖిక సంప్రదాయాలను చేర్చడం ద్వారా ఈశాన్య ప్రాంతానికి భారతదేశ చరిత్ర రచనలో దాని న్యాయమైన స్థానాన్ని పునరుద్ధరించడానికి సహాయపడతాయి.

భారతదేశ కథనంలో అంచుల నుండి హృదయానికి

ఈశాన్య భారతదేశ చరిత్ర ఒక ప్రత్యేక అధ్యాయం కాదు. ఇది భారతీయ నాగరికత నిర్మాణంలో ఒక ముఖ్యమైన దారం. పురాతన పౌరాణిక ప్రస్తావనల నుండి పురావస్తు ధృవీకరణల వరకు, శక్తివంతమైన రాజ్యాల నుండి ఆధ్యాత్మిక సంస్కర్తల వరకు, ఈ ప్రాంతం ఎల్లప్పుడూ భారతదేశ సరిహద్దును స్థితిస్థాపకత, ఆవిష్కరణ ,సమ్మిళితత్వంతో ప్రకాశింపజేసింది.

ఈ వారసత్వాన్ని తిరిగి పొందడం ఒక విద్యాపరమైన అభ్యాసం కంటే ఎక్కువ. ఇది ఒక నైతిక ఆవశ్యకత. భారతదేశ ఆత్మను అర్థం చేసుకోవడానికి, ఒక్క మైదానాలు ,రాజభవనాలలోకే చూడకుండా, పురాణాలు నిజమని తెలిపే పొగమంచుతో కూడిన కొండలు ,లోయల లోతుల్లోకి చూడాలి. ఒకప్పుడు సరిహద్దుగా పరిగణించబడిన ఈశాన్య ప్రాంతం, ఇప్పుడు భారత ఉపఖండ చరిత్రను తిరిగి లిఖించడానికి సహాయపడే ఆలోచనలకు, సంప్రదాయాలకు, ధైర్యానికి జీవనాడీలా మారుతుందని గుర్తించాలి.