ఇరాన్ నిరసనలు: 500 మందికి పైగా మృతి?
ఇరాన్లో ఇస్లామిక్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా చెలరేగిన ప్రజా నిరసనలు రోజురోజుకూ ఉధృతంగా మారుతున్నాయి. గత రెండు వారాలుగా కొనసాగుతున్న ఈ ఆందోళనలను అణచివేసేందుకు ఇరాన్ ప్రభుత్వం భద్రతా దళాలను రంగంలోకి దింపి ఉక్కుపాదం మోపుతోంది. ఈ రక్తపాతంలో ఇప్పటివరకు 544 మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారని మానవ హక్కుల సంస్థలు వెల్లడించాయి. పరిస్థితి తీవ్రతరంగా మారడంతో అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ రంగంలోకి దిగారు. నిరసనకారులపై హింస ఆపకపోతే ఇరాన్పై తీవ్ర సైనిక దాడులు చేస్తామని హెచ్చరించారు. ఈ హెచ్చరికల నేపథ్యంలో ఇరాన్ నాయకత్వం చర్చలకు సిద్ధమంటూ అమెరికాను సంప్రదించినట్లు ట్రంప్ ప్రకటించడం ప్రపంచవ్యాప్తంగా సంచలనం రేపింది.
మృతుల్లో 496 మంది నిరసనకారులే!
దేశవ్యాప్తంగా ఇంటర్నెట్, ఫోన్ సేవలను నిలిపివేసినప్పటికీ, అమెరికా కేంద్రంగా పనిచేస్తున్న హ్యూమన్ రైట్స్ యాక్టివిస్ట్స్ న్యూస్ ఏజెన్సీ ఇరాన్లో పరిస్థితిపై భయంకర గణాంకాలు వెల్లడించింది. ఇప్పటివరకు మృతి చెందిన 544 మందిలో 496 మంది సామాన్య నిరసనకారులు, 48 మంది భద్రతా సిబ్బంది ఉన్నారని తెలిపింది. అలాగే ఈ అల్లర్లకు సంబంధించి 10,600 మందికి పైగా అరెస్టులు జరిగినట్లు పేర్కొంది. గతంలోనూ ఇరాన్ అల్లర్లపై ఈ సంస్థ ఇచ్చిన సమాచారం నమ్మదగినదిగా నిలవడంతో అంతర్జాతీయ మీడియా ఈ లెక్కలను ప్రామాణికంగా పరిగణిస్తోంది. అయితే ఇరాన్ ప్రభుత్వం మాత్రం ఇప్పటివరకు మృతుల సంఖ్యపై అధికారిక ప్రకటన చేయలేదు.
చర్చలకు తెర వెనుక ఒమాన్ పాత్ర?
అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య దశాబ్దాలుగా ప్రత్యక్ష సంబంధాలు లేకపోయినా, ఒమాన్ ఈ రెండు దేశాల మధ్య మధ్యవర్తిగా కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. ప్రస్తుతం ఒమాన్ విదేశాంగ మంత్రి ఇరాన్లో పర్యటించడం, వెంటనే ట్రంప్ ‘చర్చలకు ఇరాన్ సిద్ధం’ అని ప్రకటించడం చూస్తే.. తెర వెనుక బలమైన సంప్రదింపులు జరుగుతున్నట్లు విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. అయితే ఈ చర్చలు అంత సులభంగా సాగే అవకాశాలు లేవని కూడా నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
అణు ఆయుధాలే అడ్డంకి!
చర్చల్లో ప్రధాన అంశంగా ఇరాన్ అణు కార్యక్రమం, క్షిపణి వ్యవస్థలు ఉండనున్నాయి. ఇరాన్ తన అణు ఆయుధాలు, దీర్ఘశ్రేణి క్షిపణులను వదులుకోవాలని ట్రంప్ ప్రభుత్వం కఠిన షరతులు విధిస్తోంది. అయితే దేశ భద్రత కోసమే అవి అవసరమని ఇరాన్ మొండిగా వాదిస్తోంది. ఈ నేపథ్యంలో ఇరాన్ ఎంతవరకు వెనక్కి తగ్గుతుంది? అమెరికా డిమాండ్లకు ఒప్పుకుంటుందా? అన్నది ఇప్పుడు ప్రపంచం దృష్టి సారించిన ప్రశ్నగా మారింది.
పరిస్థితి నియంత్రణలోనే ఉంది: ఇరాన్
ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి అబ్బాస్ అరఘ్చీ టెహ్రాన్లో విదేశీ రాయబారులతో మాట్లాడుతూ.. దేశంలో పరిస్థితి పూర్తిగా నియంత్రణలోనే ఉందని స్పష్టం చేశారు. ఈ నిరసనల వెనుక అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ కుట్ర ఉందని ఆరోపించారు. అయితే ఇందుకు సంబంధించి ఎలాంటి ఆధారాలను ఆయన చూపలేదు. మరోవైపు ఇంటర్నెట్ నిలిపివేసినప్పటికీ ఖతార్కు చెందిన అల్ జజీరా ఛానల్కు ప్రత్యక్ష ప్రసారానికి అనుమతి ఇవ్వడం గమనార్హం.
ప్రభుత్వ అనుకూల ర్యాలీలు
ప్రజల్లో పెరుగుతున్న అసంతృప్తిని తట్టుకునేందుకు ఇరాన్ ప్రభుత్వం దేశవ్యాప్తంగా ప్రభుత్వ అనుకూల ర్యాలీలకు పిలుపునిచ్చింది. ఈ ర్యాలీల్లో పాల్గొన్నవారు అమెరికా, ఇజ్రాయెల్కు వ్యతిరేకంగా “డెత్ టు అమెరికా”, “డెత్ టు ఇజ్రాయెల్” అంటూ నినాదాలు చేశారు. ప్రభుత్వ టీవీ ఛానళ్లలో ఈ దృశ్యాలను విస్తృతంగా ప్రసారం చేస్తూ, పాలకుల బలాన్ని చాటే ప్రయత్నం చేశారు.
ట్రంప్ హెచ్చరికలు
ఎయిర్ ఫోర్స్ వన్ విమానంలో మీడియాతో మాట్లాడిన ట్రంప్.. ఇరాన్ విషయంలో అమెరికా సైన్యం అన్ని రకాల వ్యూహాలతో సిద్ధంగా ఉందని స్పష్టం చేశారు. “పౌరులపై హింస ఆపకపోతే ఇరాన్ ఎన్నడూ చూడని స్థాయిలో దాడులు ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుంది” అని హెచ్చరించారు. అలాగే ఇరాన్ నాయకత్వమే స్వయంగా ఫోన్ చేసి చర్చలు కోరుతోందని వెల్లడించారు. అయితే చర్చలకంటే ముందే పరిస్థితి మరింత చెడితే సైనిక చర్య తప్పదని కూడా స్పష్టం చేశారు.
అమెరికా దాడి చేస్తే వదిలిపెట్టం: ఇరాన్
అమెరికా లేదా ఇజ్రాయెల్ గనుక సైనిక చర్యకు దిగితే ఊరుకోబోమని ఇరాన్ పార్లమెంట్ స్పీకర్ తీవ్ర హెచ్చరికలు జారీ చేశారు. అటువంటి పక్షంలో మధ్యప్రాచ్యంలో ఉన్న అమెరికా సైనిక స్థావరాలు, నౌకలు, అలాగే ఇజ్రాయెల్ దేశమే తమ లక్ష్యాలని స్పష్టం చేశారు. దీంతో పశ్చిమ ఆసియాలో యుద్ధ మేఘాలు కమ్ముకున్నాయి.
టెహ్రాన్లో భయ వాతావరణం
ఇరాన్ రాజధాని టెహ్రాన్లో రాత్రి వేళల్లో వీధులు నిర్మానుష్యంగా మారుతున్నాయి. ప్రజల సెల్ఫోన్లకు పోలీసులు హెచ్చరిక సందేశాలు పంపుతూ.. నిరసనల్లో పాల్గొంటే తీవ్ర పరిణామాలు తప్పవని బెదిరిస్తున్నారు. రివల్యూషనరీ గార్డ్స్ అయితే నిరసనలను దేశద్రోహంగా పరిగణిస్తామని స్పష్టం చేయడంతో ప్రజల్లో భయాందోళన నెలకొంది.
కరెన్సీ పతనమే నిరసనలకు నాంది
ఈ నిరసనలు గత ఏడాది డిసెంబర్ 28న ప్రారంభమయ్యాయి. ఇరాన్ కరెన్సీ ‘రియాల్’ విలువ పాతాళానికి పడిపోవడం, ద్రవ్యోల్బణం పెరగడం, అంతర్జాతీయ ఆంక్షల వల్ల ఆర్థిక వ్యవస్థ కుప్పకూలడం ఈ ఆందోళనలకు కారణమయ్యాయి. ప్రస్తుతం ఒక అమెరికన్ డాలర్కు దాదాపు 14 లక్షల రియాళ్లు చెల్లించాల్సిన పరిస్థితి ఉంది. మొదట ధరల పెరుగుదలపై మొదలైన నిరసనలు, ఇప్పుడు నేరుగా సుప్రీం లీడర్ అయతొల్లా అలీ ఖమేనీ పాలనకు సవాల్ విసిరే స్థాయికి చేరాయి.
మొత్తంగా ఇరాన్లో కొనసాగుతున్న హింస, ట్రంప్ ఇచ్చిన యుద్ధ హెచ్చరికలు, అదే సమయంలో చర్చల సంకేతాలు.. ఈ పరిణామాల నేపథ్యంలో పశ్చిమ ఆసియా మరోసారి పెద్ద యుద్ధం అంచున నిలిచినట్లు కనిపిస్తోంది. ఈ సంక్షోభానికి శాంతి చర్చలతో ముగింపు పడుతుందా? లేక సైనిక చర్యలతో పరిస్థితి మరింత భయంకరంగా మారుతుందా? అన్నది రానున్న రోజుల్లో తేలనుంది.