ఇరాన్లో నోబెల్ గ్రహీత నర్గెస్ మొహమ్మదీకి మరో ఏడేళ్ల జైలు శిక్ష
ఇరాన్ ప్రముఖ మానవ హక్కుల కార్యకర్త, నోబెల్ శాంతి బహుమతి గ్రహీత నర్గీస్ మొహమ్మదీపై ఆ దేశ ప్రభుత్వం మరోసారి కఠిన చర్యలు తీసుకుంది. 2025 డిసెంబర్లో మషద్లో ఒక న్యాయవాది సంస్మరణ సభలో పాల్గొన్నందుకు ఆమెను అదుపులోకి తీసుకున్న అధికారులు, తాజాగా ఆమెకు మరో ఏడున్నర ఏళ్ల జైలు శిక్షను ఖరారు చేశారు. ఇరాన్ నిరంకుశత్వానికి వ్యతిరేక పోరాటంలో ఆమె ఎదుర్కొంటున్న సుదీర్ఘ అణచివేతలో ఇది మరో విషాద అధ్యాయం.
అసలు ఎవరీ నర్గీస్ మొహమ్మదీ?
నర్గీస్ మొహమ్మదీ ఇరాన్లో మానవ హక్కుల పరిరక్షణ కోసం దశాబ్దాలుగా పోరాడుతున్న ధీశాలి. వృత్తిరీత్యా ఇంజనీర్ అయిన ఆమె, పౌర హక్కుల కోసం తన వృత్తిని వదులుకొని ఉద్యమ బాట పట్టారు. ఇరాన్లో మరణశిక్షల రద్దు, మహిళల స్వేచ్ఛ, ఖైదీల పట్ల గౌరవప్రదమైన ప్రవర్తన కోసం ఆమె నిరంతరం గళం ఎత్తారు. 2023లో ఆమె జైలులో ఉన్న సమయంలోనే ప్రపంచంలోనే అత్యున్నతమైన 'నోబెల్ శాంతి బహుమతి' ఆమెను వరించడం గమనార్హం.
ప్రభుత్వం ఎందుకు అరెస్ట్ చేస్తోంది?
ఇరాన్ ప్రభుత్వానికి, మొహమ్మదీకి మధ్య ఉన్న ప్రధాన గ్యాప్ 'భావ ప్రకటనా స్వేచ్ఛ'. ప్రభుత్వం విధించిన కఠినమైన హిజాబ్ చట్టాలను ఆమె బహిరంగంగా వ్యతిరేకిస్తారు. ముఖ్యంగా 2022లో మహ్సా అమీని మరణం తర్వాత చెలరేగిన 'మహిళా-జీవన-స్వేచ్ఛ' ఉద్యమానికి ఆమె వెన్నెముకగా నిలిచారు. పాలకుల విధానాలను తప్పుబట్టడం, జైళ్లలో జరిగే అరాచకాలను ప్రపంచానికి చాటిచెప్పడం వంటి చర్యల వల్ల ఆమెను ప్రభుత్వం 'దేశద్రోహి'గా చిత్రీకరిస్తోంది. ఆమె చేస్తున్న పోరాటం తమ మతపరమైన, రాజకీయ ఉనికికి ప్రమాదమని ఇరాన్ పాలకులు భావిస్తున్నారు.
దేశ భద్రతకు విఘాతమంటూ అభియోగాలు
తాజా తీర్పులో నర్గీస్ మొహమ్మదీపై జాతీయ భద్రతకు వ్యతిరేకంగా కుట్ర పన్నడం, ప్రభుత్వ వ్యతిరేక ప్రచారం చేయడం వంటి ఆరోపణలు మోపారు. కేవలం జైలు శిక్షే కాకుండా, ఆమెకు మరో రెండేళ్ల పాటు అంతర్గత బహిష్కరణ, విదేశీ ప్రయాణాలపై నిషేధాన్ని కూడా విధించారు. ఆమె గళాన్ని పూర్తిగా అణచివేసేందుకే ప్రభుత్వం ఇన్ని ఆంక్షలు విధిస్తోందని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
క్షీణిస్తున్న ఆరోగ్యం.. ఆందోళనలో న్యాయవాదులు
53 ఏళ్ల నర్గీస్ ప్రస్తుతం తీవ్రమైన అనారోగ్య సమస్యలతో బాధపడుతున్నారు. ఇటీవలే ఆమె జైలులో నిర్వహించిన నిరాహార దీక్ష కారణంగా ఆమె ఆరోగ్యం మరింత క్షీణించిందని ఆమె తరఫు న్యాయవాది ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. గతంలో ఆమెకు పలుమార్లు గుండెపోటులు వచ్చాయని, సరైన వైద్యం అందడం లేదని మద్దతుదారులు ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. తాజా తీర్పుపై అప్పీలు చేస్తామని న్యాయవాదులు ప్రకటించినప్పటికీ, ఇరాన్ న్యాయవ్యవస్థపై అంతర్జాతీయంగా అనుమానాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
ప్రభుత్వ భయం.. కొత్త కేసుల వ్యూహం
నర్గీస్ మొహమ్మదీని విడుదల చేస్తే అది ఇరాన్ పాలకుల బలహీనతగా మారుతుందని ప్రభుత్వం భయపడుతోంది. ఆమె బయట ఉంటే మళ్లీ నిరసనలు ఉధృతమవుతాయని, మహిళలను చైతన్యపరుస్తారని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. అందుకే పాత కేసుల శిక్ష ముగిసేలోపే ఏదో ఒక కొత్త కేసును తెరపైకి తెచ్చి ఆమెను కటకటాల వెనకే ఉంచుతున్నారు.
మానవ హక్కుల సంఘాల ఆగ్రహం
నర్గీస్ మొహమ్మదీకి విధించిన శిక్షను అంతర్జాతీయ మానవ హక్కుల సంఘాలు తీవ్రంగా ఖండించాయి. ఇరాన్లో తప్పనిసరి హిజాబ్ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా పోరాడుతున్నందుకు ప్రతికారంగానే ఈ శిక్షలు విధిస్తున్నారని అమ్నెస్టీ ఇంటర్నేషనల్ మండిపడింది. ఆమెను తక్షణమే విడుదల చేయాలని ఐక్యరాజ్యసమితి సహా పలు సంస్థలు డిమాండ్ చేస్తున్నాయి. ఎన్నిసార్లు జైలుకు వెళ్లినా, తన నిరసన గళాన్ని ఆపని ఆమె ధైర్యం ప్రపంచవ్యాప్తంగా కోట్ల మందికి స్ఫూర్తినిస్తోంది.