ఇరాన్కు రష్యా దన్ను.. 8 అణు విద్యుత్ కేంద్రాల నిర్మాణం
పర్యావరణ హితమైన, సుస్థిరమైన శక్తి ఉత్పత్తిని విస్తరించే ప్రయత్నాలలో భాగంగా, రష్యా సహాయంతో ఇరాన్ ఎనిమిది కొత్త అణు విద్యుత్ కేంద్రాలను నిర్మించనుందని ఇరాన్ అణుశక్తి సంస్థ చీఫ్ మోహమ్మద్ ఎస్లామీ తెలిపారు. అయితే తమ అణు కార్యక్రమం శాంతియుత ప్రయోజనాలకేనని, అణ్వాయుధాలను తయారు చేసే ఉద్దేశం తమకు లేదని ఇరాన్ అధ్యక్షుడు మసూద్ పెజెష్కియాన్ స్పష్టం చేశారు.
టస్నీం వార్తాసంస్థ ప్రకారం, ఇరాన్-రష్యా మధ్య కొత్త ఒప్పందం కుదిరింది. దీనిలో భాగంగా నాలుగు అణు విద్యుత్ కేంద్రాలు బుషెహర్లో, మరో నాలుగు ఉత్తర, దక్షిణ తీర ప్రాంతాల్లో నిర్మించనున్నారు. వాటి ఖచ్చితమైన స్థలాలను ప్రభుత్వం త్వరలో ప్రకటించనుంది.
ఈ ప్లాంట్లు ఇరాన్కు పర్యావరణ హితమైన, స్థిరమైన అణు విద్యుత్ సరఫరా చేయడంతో పాటు 20,000 మెగావాట్ల విద్యుత్ ఉత్పత్తి లక్ష్యాన్ని చేరుకునేలా సహాయపడతాయని ఎస్లామీ పేర్కొన్నారు. రష్యా వార్తాసంస్థ టాస్ ప్రకారం, గోలెస్టాన్ ప్రావిన్స్లోని తీర ప్రాంతంలో ఒక ప్లాంట్ నిర్మాణం ప్రారంభమైంది. అలాగే 1979 ఇస్లామిక్ విప్లవానికి ముందు ప్రారంభమైన ఖుజెస్తాన్ ప్రాజెక్టును పూర్తిచేయడానికి కూడా ప్రణాళికలు ఉన్నాయి.
ఇరాన్ అణుశక్తి సంస్థను సందర్శించిన సందర్భంగా ఇరాన్ అధ్యక్షుడు మాట్లాడుతూ, "ఈ రంగంలో అణు బాంబును తయారు చేయడం అనేది చిన్న, అమానవీయమైన భాగం మాత్రమే. మిగతాదంతా ముఖ్యమైన మానవ అవసరాల కోసమే ఉపయోగపడుతుంది" అని పేర్కొన్నట్లు ఐఆర్ఎన్ఏ వార్తా సంస్థ నివేదించింది.
అభివృద్ధి చెందిన సాంకేతికతను ఇరాన్ వంటి స్వతంత్ర దేశాలు పొందకుండా పశ్చిమ దేశాలు అడ్డుకోవాలని చూస్తున్నాయని, కేవలం అసెంబ్లీ పరిశ్రమల స్థాయిలో ఉండేలా చిన్న దేశాలను ఉంచాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయని పెజెష్కియాన్ విమర్శించారు. ఇరాన్ శాస్త్రవేత్తలను లక్ష్యంగా చేసుకుని జరుగుతున్న దాడులు, హత్యలు తమ శాస్త్రీయ, సాంకేతిక స్వాతంత్య్రాన్ని చూసి అగ్రరాజ్యాలు భయపడుతున్నాయనడానికి నిదర్శనమని ఆయన వ్యాఖ్యానించారు.
ఇరాన్ అణు విస్తరణ ప్రకటన పశ్చిమ దేశాలతో మరింత ఉద్రిక్తతకు దారి తీసే అవకాశం ఉంది. గతంలో జరిగిన సంఘటనలు ఈ ఆందోళనను పెంచుతున్నాయి. 2025 జూన్లో ఇజ్రాయెల్, ఇరాన్ కీలక అణు కేంద్రాలైన నతాంజ్, ఫోర్డోపై వైమానిక దాడులు జరపడంతో 12 రోజుల పాటు యుద్ధ వాతావరణం నెలకొంది. ఈ దాడుల్లో అమెరికా కూడా పాలు పంచుకుంది. యుఎస్ అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్, ఇరాన్ తన అణు కేంద్రాలను తిరిగి ప్రారంభిస్తే, తాజా దాడులకు ఆదేశిస్తానని ఇటీవల హెచ్చరించారు.
అణ్వాయుధ పరీక్షలు తిరిగి నిర్వహించడంపై ట్రంప్ తన వైఖరిని గట్టిగా సమర్థించుకున్నారు. "రష్యా, ఉత్తర కొరియా వంటి ఇతర దేశాలన్నీ నిరంతరం పరీక్షలు చేస్తుంటే, అమెరికా మాత్రమే పరీక్షించని ఏకైక దేశం. పరీక్షలు ఎలా పనిచేస్తాయో తెలుసుకోవాలి, కాబట్టి నేను పరీక్షలు చేయాలని కోరుకుంటున్నాను" అని ఆయన సీబీఎస్ న్యూస్కు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో పేర్కొన్నారు. తమ వద్ద "ప్రపంచాన్ని 150 సార్లు పేల్చేంత" అణ్వాయుధాలు ఉన్నాయని ట్రంప్ పేర్కొన్నారు.
ఇరాన్లో ప్రస్తుతం ఒక ప్రధాన అణు విద్యుత్ కేంద్రం మాత్రమే పూర్తిగా పనిచేస్తోంది. అదే బుషెహర్ అణు విద్యుత్ కేంద్రం. ఇది ఇరాన్లోని దక్షిణ తీర ప్రాంతంలో ఉంది. రష్యా సహకారంతో దీన్ని నిర్మించారు. దీని ప్రథమ యూనిట్ 2011లో ప్రారంభమైంది, దీని సామర్థ్యం సుమారు 1000 మెగావాట్లు. ప్రస్తుతం రెండవ, మూడవ యూనిట్ల నిర్మాణం కొనసాగుతోంది. ఇక తాజా ఒప్పందం ప్రకారం, ఇరాన్ రష్యా సహకారంతో మరో ఎనిమిది కొత్త అణు విద్యుత్ కేంద్రాలను నిర్మించనుంది. ఈ కొత్త ప్రాజెక్టులు పూర్తయిన తర్వాత, ఇరాన్లో మొత్తం తొమ్మిది అణు విద్యుత్ కేంద్రాలు ఉండే అవకాశం ఉంది. వీటి ద్వారా దేశం మొత్తం 20,000 మెగావాట్ల అణు విద్యుత్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని సాధిస్తుంది. ఒక్కో అణు కేంద్రం నిర్మాణానికి సుమారు రూ.30,000 కోట్ల నుండి రూ.60,000 కోట్ల వరకు ఖర్చు అవుతుంది.
ఈ కేంద్రాలు దీర్ఘకాలంలో దేశానికి స్థిరమైన, పర్యావరణ హితమైన విద్యుత్ అందించగలవు. బొగ్గు లేదా చమురు ఆధారిత ఉత్పత్తి కంటే అణు విద్యుత్ పర్యావరణానికి తక్కువ హానికరం. అలాగే అణు ఇంధనం తక్కువ పరిమాణంలోనే ఎక్కువ శక్తిని ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఇలాంటి ప్రాజెక్టులు దేశ సాంకేతిక సామర్థ్యాన్ని పెంచి, ఆర్థిక అభివృద్ధికి తోడ్పడతాయి.
అయితే ఈ ప్రాజెక్టులకు భారీ పెట్టుబడి అవసరం కావడం, భద్రతా ముప్పులు, అణు వ్యర్థాల నిర్వహణ వంటి సవాళ్లు కూడా ఉన్నాయి. ఏదైనా ప్రమాదం జరిగితే దాని ప్రభావం తీవ్రంగా ఉంటుంది. అంతర్జాతీయ ఒత్తిళ్లు, ఆంక్షలు వంటి రాజకీయ అంశాలు కూడా ఇరాన్కు సవాలు అవుతాయి.