ఇజ్రాయెల్ ఇరాన్ యుద్ధం -ఇండియాలో ఇంధన సమస్యలు
భారతదేశంలో వంటగ్యాస్గా ఉపయోగించే లిక్విఫైడ్ పెట్రోలియం గ్యాస్ (ఎల్పీజీ) గత పదేళ్లలో సాధారణ కుటుంబ జీవన విధానంలో విడదీయరాని భాగంగా మారింది. ముఖ్యంగా కేంద్ర ప్రభుత్వం అమలు చేసిన ప్రధానమంత్రి ఉజ్వల యోజన ద్వారా కోట్లాది పేద కుటుంబాలు మొదటిసారిగా ఎల్పీజీ కనెక్షన్లు పొందాయి. పొయ్యి పొగతో నిండిన వంటగదుల నుండి స్వచ్ఛమైన ఇంధన వినియోగానికి మార్పు భారతదేశంలో ఒక సామాజిక విప్లవంలా భావించబడింది. మహిళల ఆరోగ్యం మెరుగుపడింది, అడవులపై ఒత్తిడి తగ్గింది, జీవన ప్రమాణాలు కొంత మేర పెరిగాయి. అయితే ఇటీవల దేశంలోని అనేక ప్రాంతాలలో ఎల్పీజీ సరఫరా లోపిస్తున్నట్లు వస్తున్న వార్తలు ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. ఈ కొరత కేవలం గృహ వంటపై ప్రభావం చూపడమే కాకుండా భారతదేశ ఇంధన భద్రతపై కూడా ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతోంది.
ఎల్పీజీ కొరత ప్రభావం ముందుగా కుటుంబాల వంటగదిలోనే కనిపిస్తుంది. పట్టణ ప్రాంతాల్లో దాదాపు ప్రతి ఇంటిలో వంట కోసం గ్యాస్ సిలిండర్పై ఆధారపడుతున్నారు. ఒకసారి సిలిండర్ దొరకకపోతే వంట కార్యక్రమాలు ఆలస్యం అవుతాయి. కొన్నిసార్లు కుటుంబాలు తాత్కాలికంగా మంటిచెరకు, బొగ్గు వంటి పాత ఇంధనాల వైపు తిరిగి వెళ్లాల్సి వస్తుంది. ఇది గత దశాబ్దంలో సాధించిన పురోగతికి వెనక్కి వెళ్లడమే అవుతుంది. ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో మళ్లీ మంటిచెరకు వాడకం పెరగడం మహిళలు మరియు చిన్నపిల్లల ఆరోగ్యానికి హానికరం.
ఎల్పీజీ కొరత వల్ల ఎక్కువగా ఇబ్బంది పడేది మహిళలే. భారతీయ కుటుంబ వ్యవస్థలో వంట బాధ్యత ఎక్కువగా మహిళలదే. గ్యాస్ సిలిండర్ దొరకకపోతే వారు గంటల తరబడి డిస్ట్రిబ్యూటర్ వద్ద వేచి ఉండాల్సి వస్తుంది లేదా ప్రత్యామ్నాయ ఇంధనం కోసం అడవులు, పొలాలవైపు వెళ్లాల్సి వస్తుంది. ఇది వారి సమయాన్ని మాత్రమే కాదు, శారీరక శ్రమను కూడా పెంచుతుంది. అంతేకాకుండా పొయ్యి పొగతో మళ్లీ శ్వాసకోశ సమస్యలు తలెత్తే ప్రమాదం ఉంది.
ఇది కేవలం గృహాల సమస్య మాత్రమే కాదు. ఎల్పీజీ కొరత చిన్న వ్యాపారాలపై కూడా ప్రభావం చూపుతుంది. రోడ్డు పక్కన ఉన్న టిఫిన్ సెంటర్లు, టీ దుకాణాలు, చిన్న హోటళ్లు అన్నీ ఎల్పీజీ సిలిండర్లపై ఆధారపడుతుంటాయి. సరఫరా లోపిస్తే వారి వ్యాపారం నిలిచిపోతుంది. ఒక రోజు కూడా దుకాణం మూసివేయాల్సి వస్తే వారికి ఆర్థిక నష్టం కలుగుతుంది. ఇప్పటికే పెరుగుతున్న ద్రవ్యోల్బణం, ముడి సరుకు ధరల పెరుగుదలతో పోరాడుతున్న చిన్న వ్యాపారులకు ఇది మరింత భారమవుతుంది.
ఎల్పీజీ కొరతకు అనేక కారణాలు ఉన్నాయి. అందులో ప్రధానమైనది భారత్ విదేశీ దిగుమతులపై అధికంగా ఆధారపడటం. భారతదేశం వినియోగించే ఎల్పీజీలో పెద్ద భాగం విదేశాల నుంచి దిగుమతి అవుతుంది. ప్రపంచ మార్కెట్లో ధరల హెచ్చుతగ్గులు, జియోపాలిటికల్ ఉద్రిక్తతలు, రవాణా సమస్యలు వంటి అంశాలు ఎల్పీజీ సరఫరాను ప్రభావితం చేస్తాయి. అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో సరఫరా లోపం ఏర్పడితే దేశీయ మార్కెట్లో కూడా ప్రభావం కనిపించడం సహజం.
మరో కారణం సరఫరా వ్యవస్థలో ఉన్న లోపాలు. ఎల్పీజీ వినియోగదారుల సంఖ్య వేగంగా పెరిగినప్పటికీ నిల్వ సదుపాయాలు, బాట్లింగ్ ప్లాంట్లు, రవాణా వసతులు అదే వేగంతో అభివృద్ధి చెందలేదు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో సిలిండర్ రీఫిల్లింగ్ కేంద్రాలు తక్కువగా ఉండడం, సరఫరా సమన్వయం సరిగా లేకపోవడం వల్ల స్థానికంగా కొరత ఏర్పడుతోంది.
ఈ పరిస్థితిని ఎదుర్కొవాలంటే తక్షణ చర్యలు మరియు దీర్ఘకాలిక వ్యూహాలు అవసరం. తక్షణంగా ప్రభుత్వం మరియు ఆయిల్ మార్కెటింగ్ కంపెనీలు సరఫరా వ్యవస్థను మరింత సమర్థంగా నిర్వహించాలి. సిలిండర్ల రవాణా కోసం మరిన్ని ట్యాంకర్లు అందుబాటులో ఉంచాలి. డిస్ట్రిబ్యూషన్ కేంద్రాలలో సిలిండర్ లభ్యతను డిజిటల్ విధానంలో పర్యవేక్షించే వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేస్తే వినియోగదారులకు స్పష్టత లభిస్తుంది.
మధ్యకాలికంగా ఎల్పీజీ మౌలిక సదుపాయాలను విస్తరించాలి. కొత్త బాట్లింగ్ ప్లాంట్లు, నిల్వ గిడ్డంగులు, ప్రాంతీయ పంపిణీ కేంద్రాలు ఏర్పాటు చేయాలి. రిఫైనరీల నుండి ఎల్పీజీ ఉత్పత్తిని పెంచే దిశగా చర్యలు తీసుకోవాలి. దీనివల్ల దిగుమతులపై ఆధారపడే పరిస్థితి కొంతవరకు తగ్గుతుంది.
దీర్ఘకాలంలో గృహ వంట ఇంధనాన్ని విభిన్న మార్గాల్లో అందుబాటులోకి తేవడం అత్యవసరం. నగరాల్లో పైప్ ద్వారా వచ్చే నేచురల్ గ్యాస్ (PNG) వ్యవస్థను వేగంగా విస్తరించాలి. విద్యుత్ ఆధారిత ఇండక్షన్ స్టవ్లు, బయోగ్యాస్ వంటి ప్రత్యామ్నాయాలను ప్రోత్సహించాలి. ఇది ఎల్పీజీపై ఒత్తిడిని తగ్గించడమే కాకుండా శక్తి వినియోగాన్ని మరింత స్థిరంగా మార్చుతుంది.
ఇక ఇంధన భద్రత కూడా అత్యంత కీలకం. దేశానికి అవసరమైన ఎల్పీజీ కోసం వ్యూహాత్మక నిల్వలను పెంచడం అవసరం. అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో సరఫరా అంతరాయం వచ్చినప్పుడు కూడా కొంతకాలం దేశీయ అవసరాలను తీర్చగల సామర్థ్యం ఉండాలి. ప్రధాన ఎగుమతి దేశాలతో దీర్ఘకాలిక సరఫరా ఒప్పందాలు కుదుర్చుకోవడం కూడా ప్రయోజనకరం.
మొత్తం మీద ఎల్పీజీ కేవలం ఒక ఇంధనం మాత్రమే కాదు; అది కోట్లాది కుటుంబాల ఆరోగ్యం, జీవన ప్రమాణాలు, చిన్న వ్యాపారాల జీవనాధారంతో ముడిపడి ఉంది. అందువల్ల ఎల్పీజీ సరఫరా నిరంతరంగా ఉండేలా చూడటం ప్రభుత్వ బాధ్యత. ప్రస్తుత కొరతను ఒక హెచ్చరికగా తీసుకొని సరఫరా వ్యవస్థను బలోపేతం చేస్తే భవిష్యత్తులో ఇలాంటి సమస్యలను నివారించవచ్చు. ఇంధన భద్రతపై సమగ్ర ప్రణాళికతో ముందుకెళితేనే భారతదేశం గృహ ఇంధన రంగంలో నిజమైన స్థిరత్వాన్ని సాధించగలదు.