ఆశల వారధి.. అక్షరాల నిధి ‘స్వయం’
భారతదేశం వంటి వైవిధ్యభరితమైన దేశంలో విద్య అనేది కేవలం పుస్తకాలకు, నాలుగు గోడల మధ్య జరిగే బోధనకు పరిమితం కాకూడదనే సంకల్పంతో 'స్వయం' (స్టడీ వెబ్స్ ఆఫ్ యాక్టివ్ -లెర్నింగ్ ఫర్ యంగ్ ఆస్పిరింగ్ మైండ్స్) ఆవిర్భవించింది. ఒకప్పుడు నాణ్యమైన విద్య అనేది కేవలం నగరాలకో, లేదా ఆర్థికంగా బలంగా ఉన్నవారికో మాత్రమే అందుబాటులో ఉండేది. కానీ, సాంకేతికత పెరిగిన ఈ రోజుల్లో, ఇంటర్నెట్ సాయంతో జ్ఞానాన్ని ప్రతి ఇంటికి చేరవేయాలనే లక్ష్యంతో భారత ప్రభుత్వం ఈ వేదికను సిద్ధం చేసింది. ఇది కేవలం ఒక వెబ్సైట్ మాత్రమే కాదు, దేశంలోని కోట్లాది మంది విద్యార్థుల కలలకు రెక్కలు తొడిగే ఒక డిజిటల్ రథం. అభ్యాసకుడికి, ఉపాధ్యాయుడికి మధ్య ఉన్న భౌగోళిక దూరాన్ని చెరిపివేస్తూ, విద్యను ఒక ప్రజాస్వామ్య వనరుగా మార్చడంలో స్వయం పోషిస్తున్న పాత్ర అనన్యం.
ఆవిర్భావం వెనుక ఉన్న బృహత్తర ఆశయం
భారతదేశ విద్యా వ్యవస్థలో మూడు ప్రధాన సూత్రాలైన అందుబాటు (ఆక్సెస్), సమానత్వం (ఈక్వాలిటీ), నాణ్యత (క్వాలిటి ) సాధించడమే స్వయం ప్రధాన ఉద్దేశ్యం. దేశంలో అత్యుత్తమ విద్యా సంస్థలైన ఐఐటీలు, ఐఐఎంలు, కేంద్ర విశ్వవిద్యాలయాల్లో చదవాలని ప్రతి విద్యార్థికి ఉంటుంది, కానీ సీట్ల కొరత లేదా ఇతర కారణాల వల్ల అది అందరికీ సాధ్యం కాదు. ఈ అంతరాన్ని పూడ్చేందుకు, మానవ వనరుల అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ (ప్రస్తుత విద్యా శాఖ) ఈ ప్లాట్ఫారమ్ను రూపొందించింది. సామాజికంగా, ఆర్థికంగా వెనుకబడిన వర్గాలకు కూడా ప్రపంచ స్థాయి విద్యను ఉచితంగా అందించడం ద్వారా 'డిజిటల్ ఇండియా' కలలను ఇది నిజం చేస్తోంది. ఎక్కడో మారుమూల గ్రామంలో ఉన్న విద్యార్థి కూడా ఇప్పుడు దేశంలోని మేటి ప్రొఫెసర్ల పాఠాలను తన మొబైల్లో వినగలుగుతున్నాడు .
సమగ్ర బోధనా పద్ధతి: నాలుగు స్తంభాల వ్యూహం
స్వయం వేదిక అందించే ప్రతి కోర్సు శాస్త్రీయంగా రూపొందించబడింది. కేవలం వీడియోలు చూసి వదిలేయడం కాకుండా, విద్యార్థికి పూర్తిస్థాయి అవగాహన కల్పించేందుకు నాలుగు స్తంభాల విధానాన్ని అనుసరిస్తారు. మొదటిది, నిపుణులైన అధ్యాపకుల ద్వారా రికార్డ్ చేయబడిన వీడియో లెక్చర్లు. రెండవది, విద్యార్థులు చదువుకోవడానికి, భవిష్యత్తు అవసరాల కోసం దాచుకోవడానికి వీలుగా ఉండే ఈ-మెటీరియల్. మూడవది, ప్రతి పాఠం తర్వాత విద్యార్థి తన పరిజ్ఞానాన్ని పరీక్షించుకోవడానికి క్విజ్లు, అసైన్మెంట్లు. నాలుగవది, అత్యంత ముఖ్యమైనది 'డిస్కషన్ ఫోరం'. ఇక్కడ విద్యార్థులు తమ సందేహాలను అడగవచ్చు, తోటి విద్యార్థులతో చర్చించవచ్చు. ఈ విధానం వల్ల విద్యార్థికి తరగతి గదిలో ఉన్న అనుభూతే కలుగుతుంది.
స్వయంలో లభించే కంటెంట్ నాణ్యత విషయంలో ఎటువంటి రాజీ ఉండదు. ఇందుకోసం ప్రభుత్వం 9 జాతీయ సమన్వయకర్తలను నియమించింది. ఇంజనీరింగ్ కోసం ఎన్పీటిఈఎల్, పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేషన్ కోసం యూజీసి , అండర్ గ్రాడ్యుయేషన్ కోసం సీఈసీ, పాఠశాల విద్య కోసం ఎన్సీఈఆర్టీ, ఎన్ఐఓఎస్, మేనేజ్మెంట్ కోసం ఐ ఐ ఎం బెంగుళూరు ఉపాధ్యాయ శిక్షణ కోసం ఎన్ఐటీటీటీఆర్ వంటి సంస్థలు బాధ్యత వహిస్తాయి. ఈ ప్రతిష్టాత్మక సంస్థల పర్యవేక్షణలో కోర్సులు రూపొందడం వల్ల, విద్యార్థులకు లభించే జ్ఞానం అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలతో సమానంగా ఉంటుంది. ఇది విద్యార్థుల్లో ఉన్న నైపుణ్యాల కొరతను తీర్చి, వారిని గ్లోబల్ మార్కెట్కు సిద్ధం చేస్తోంది.
క్రెడిట్ ట్రాన్స్ఫర్: సంప్రదాయ విద్యతో అనుసంధానం
స్వయం సాధించిన అతిపెద్ద విజయం 'క్రెడిట్ ట్రాన్స్ఫర్' విధానం. గతంలో ఆన్లైన్ కోర్సులను కేవలం అదనపు జ్ఞానం కోసమే చూసేవారు. కానీ ఇప్పుడు, స్వయం ద్వారా పొందిన క్రెడిట్లను విద్యార్థులు తమ రెగ్యులర్ డిగ్రీ మార్కుల జాబితాలో చేర్చుకోవచ్చు. యూజీసీ, ఏఐసీటీఈ నిబంధనల ప్రకారం, ఒక విద్యార్థి తన సెమిస్టర్ కోర్సుల్లో 40శాతం వరకు ‘స్వయం’ ద్వారా పూర్తి చేయవచ్చు. ఇది విద్యా వ్యవస్థలో ఒక విప్లవాత్మక మార్పు. దీనివల్ల విద్యార్థులకు తమకు నచ్చిన సబ్జెక్టులను, నచ్చిన సంస్థల నుంచి ఎంచుకునే స్వేచ్ఛ లభించింది. విద్య అనేది ఒకే యూనివర్సిటీకి పరిమితం కాకుండా, జ్ఞాన సముపార్జనలో సరిహద్దులు చెరిగిపోయాయి.
ఉచిత విద్య, గుర్తింపు పొందిన సర్టిఫికేషన్
‘ స్వయం’ ప్లాట్ఫారమ్లో కోర్సు నేర్చుకోవడం పూర్తిగా ఉచితం. ఎవరైనా, ఎప్పుడైనా రిజిస్టర్ చేసుకోవచ్చు. అయితే, కోర్సు పూర్తయ్యాక ప్రభుత్వం గుర్తించిన సర్టిఫికేట్ కావాలనుకునే వారు మాత్రం స్వల్ప రుసుము చెల్లించి పరీక్ష రాయాల్సి ఉంటుంది. ఈ పరీక్షలు దేశవ్యాప్తంగా వివిధ కేంద్రాల్లో పారదర్శకంగా నిర్వహించబడతాయి. ఈ సర్టిఫికేట్కు ఉద్యోగ మార్కెట్లో, ఉన్నత విద్యలో విశేషమైన గుర్తింపు ఉంది. ఆర్థికంగా వెనుకబడిన విద్యార్థులకు నాణ్యమైన సర్టిఫికేట్ పొందేందుకు ఇది ఒక గొప్ప అవకాశం. జ్ఞానం ఉన్న ఎవరికీ సర్టిఫికేట్ అనేది అందని ద్రాక్ష కాకూడదనే ఉద్దేశం ఇందులో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
సాంకేతిక పరిజ్ఞానం
సాంకేతికత పరంగా స్వయం అత్యంత ఆధునికమైనది. దీనిని మైక్రోసాఫ్ట్, ఇన్ఫోసిస్ వంటి సంస్థల సహకారంతో అభివృద్ధి చేశారు. తక్కువ ఇంటర్నెట్ వేగం ఉన్న ప్రాంతాల్లో కూడా వీడియోలు సులభంగా లోడ్ అయ్యేలా దీనిని రూపొందించారు. మొబైల్ యాప్ ద్వారా విద్యార్థులు ప్రయాణాల్లో ఉన్నప్పుడు లేదా ఖాళీ సమయాల్లో కూడా చదువుకునే వీలుంది. 'స్వయం ప్రభ' అనే డీటీహెచ్ ఛానళ్ల ద్వారా ఇంటర్నెట్ లేని వారు కూడా టీవీల్లో ఈ పాఠాలను వీక్షించవచ్చు. సాంకేతికతను సామాన్యుడికి చేరువ చేయడంలో ఇది ఒక అద్భుత ప్రయోగం.
స్వయం కేవలం విద్యార్థులకే కాదు, గృహిణులు, ఉద్యోగులు, వయసుతో నిమిత్తం లేకుండా నేర్చుకోవాలనుకునే ప్రతి ఒక్కరికీ ఒక వరం. పెళ్లి తర్వాత చదువు ఆపేసిన మహిళలు, కెరీర్ గ్యాప్ వచ్చిన వారు ఈ వేదిక ద్వారా మళ్లీ తమ నైపుణ్యాలను మెరుగుపరుచుకుంటున్నారు. అలాగే, చిన్న చిన్న పట్టణాల్లో ఉంటూ పెద్ద నగరాలకు వెళ్లలేని యువతకు ఇది కొండంత అండగా నిలుస్తోంది. జ్ఞానం అనేది ఒక వర్గానికే సొంతం కాదనే భావనను ఇది సమాజంలో బలంగా నాటుతోంది. ఇది అక్షరాస్యత శాతాన్ని పెంచడమే కాకుండా, దేశ ఉత్పాదకతను కూడా పెంచుతోంది.
జాతీయ విద్యా విధానం (ఎన్ఈపీ 2020)లో స్వయం పాత్ర
2020లో ప్రకటించిన నూతన విద్యా విధానం డిజిటల్ విద్యకు పెద్దపీట వేసింది. ఇందులో స్వయం కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. బహుభాషా కోర్సుల ద్వారా ప్రాంతీయ భాషల్లో విద్యను అందించడంపై ఇప్పుడు దృష్టి సారించారు. తెలుగు, హిందీ, తమిళం వంటి భాషల్లో కోర్సులు అందుబాటులోకి రావడం వల్ల గ్రామీణ విద్యార్థులకు భాషా పరమైన ఇబ్బందులు తొలగిపోతున్నాయి. భవిష్యత్తులో కృత్రిమ మేధ సాయంతో ప్రతి విద్యార్థి అవసరాలకు అనుగుణంగా పాఠాలను అందించే దిశగా స్వయం అడుగులు వేస్తోంది.
స్వయం అనేది భారత దేశ విద్యా ముఖచిత్రాన్ని మారుస్తున్న ఒక నిశ్శబ్ద విప్లవం. "శిక్షా పహలే" (విద్యే మొదటి ప్రాధాన్యత) అనే నినాదంతో సాగుతున్న ఈ ప్రయాణం, దేశంలోని ప్రతి పౌరుడిని విజ్ఞానవంతుడిగా మార్చడమే లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. అడ్డంకులను అధిగమించి, అందరికీ సమాన అవకాశాలను కల్పించే ఇటువంటి వేదికలు ఉన్నప్పుడే భారతదేశం 'విశ్వగురువు'గా అవతరించగలదు. చదువుకోవాలనే తపన ఉంటే చాలు, వనరులు లేవనే సాకు ఇకపై చెల్లదు. స్వయం ప్రతి ఒక్కరినీ స్వయం సమృద్ధి గల జ్ఞానులుగా తీర్చిదిద్దుతోంది.
స్వయం పోర్టల్లో లాగిన్ అవ్వడం చాలా సులభం; మీరు అధికారిక వెబ్సైట్ ( swayam.gov.in ) కి వెళ్లి, పైన ఉన్న 'సైన్ఇన్/రిజిస్టర్' బటన్ను క్లిక్ చేసి, మీ గూగుల్, ఫేస్బుక్ లేదా మైక్రోసాఫ్ట్ ఖాతా ద్వారా నేరుగా లాగిన్ అవ్వవచ్చు. ఉదాహరణకు, మీరు ఇంజనీరింగ్ పట్ల ఆసక్తి ఉంటే 'ఇంట్రడక్షన్ టు ప్రోగ్రామింగ్ ఇన్ సి’ అని , మేనేజ్మెంట్ కోసం ‘కస్టమర్ రిలేషన్ షిప్ మేనేజ్ మెంట్’ అని సైన్స్ విభాగంలో ' ఇంట్రడక్షన్ టు సైకాలజీ, అని టెక్నాలజీలో 'పైథాన్ టు డేటా సైన్స్' వంటి కోర్సులను సెర్చ్ బార్లో వెతికి, 'జాయిన్' బటన్ నొక్కడం ద్వారా వెంటనే నేర్చుకోవడం ప్రారంభించవచ్చు. ఈ ప్రక్రియ అంతా ఉచితం. అంతే కేవలం నిమిషాల వ్యవధిలోనే దీని ద్వారా మీరు దేశంలోని అత్యుత్తమ ప్రొఫెసర్ల తరగతి గదిలో అడుగుపెట్టవచ్చు.
'స్వయం' అనేది కేవలం ఒక డిజిటల్ ప్లాట్ఫారమ్ కాదు, అది ఈ దేశంలో వనరులు లేక ఆగిపోయిన కోట్లాది కలలకు ఒక 'ప్రాణవాయువు'. ఎక్కడో ఒక మారుమూల పల్లెలో చదువుకుంటూ.. "నాకు మంచి కాలేజీలో సీటు రాలేదు, నాకెవరూ గొప్ప పాఠాలు చెప్పేవాళ్లు లేరు" అని కన్నీళ్లు పెట్టుకునే పేద విద్యార్థి ఆవేదనకు ఇది ఒక సమాధానం. అంతేకాదు తన పిల్లల భవిష్యత్తు కోసం రెక్కలు ముక్కలు చేసుకునే ఒక తండ్రికి, తన బిడ్డకు ఐఐటీ ప్రొఫెసర్ పాఠాలు ఉచితంగా అందుతున్నాయని తెలిసినప్పుడు కలిగే ఆ తృప్తి వెలకట్టలేనిది.
చదువుకోవాలనే ఆశ ఉండి, ఆర్థిక భారంతో పుస్తకాలు పక్కన పెట్టిన ఒక మేధావికి.. "నువ్వు ఆగొద్దు, నీ వెనుక దేశం ఉంది" అని భరోసా ఇచ్చే ఒక ఆత్మీయ హస్తం ఈ స్వయం. జ్ఞానం అనేది కేవలం ధనవంతుల మేడల్లోనే కాదు, పక్కాగా నేర్చుకోవాలనే తపన ఉన్న ప్రతి పేదవాడి గుడిసెలోనూ వెలగాలని చాటిచెప్పే అక్షర దీపం ఇది.
సరిహద్దులు లేని ఈ విద్యా సాగరంలో.. కులం, మతం, ప్రాంతం, పేదరికం అనే అడ్డుగోడలను కూల్చేసి, "జ్ఞానమే అసలైన శక్తి" అని నిరూపిస్తూ, భారత మాత ముద్దుబిడ్డలను రేపటి ప్రపంచ విజేతలుగా తీర్చిదిద్దుతున్న ఈ మహోజ్వల యజ్ఞం.. నిరంతరం కొనసాగుతూనే ఉంటుంది. ఎందుకంటే, ఒక బిడ్డ చదువు ఆగిపోతే అది ఆ కుటుంబానికే కాదు, ఈ దేశానికే నష్టం. స్వయం ఉన్నంత కాలం.. ఏ ప్రతిభా మరుగున పడదు, ఏ కలా కరిగిపోదు.