ఆర్‌టీఐ తిరస్కరణల్లో ఢిల్లీ హైకోర్టుదే అగ్రస్థానం: సీఐసీ

2024–25 సంవత్సరానికి సంబంధించి కేంద్ర సమాచార కమిషన్ (సీఐసీ) విడుదల చేసిన తాజా వార్షిక నివేదిక ప్రకారం, ఆర్‌టీఐ దరఖాస్తుల తిరస్కరణల్లో ఢిల్లీ హైకోర్టు, సుప్రీంకోర్టు, కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ అగ్రస్థానాల్లో నిలిచాయి. ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ కూడా గణనీయ సంఖ్యలో అభ్యర్థనలను తిరస్కరించినట్లు నివేదిక వెల్లడించింది.

నివేదిక ప్రకారం, సమాచార హక్కు చట్టంలోని సెక్షన్ 8(1) — జాతీయ భద్రత, సార్వభౌమత్వం, వ్యూహాత్మక ప్రయోజనాలు, వాణిజ్య రహస్యాలు, వ్యక్తిగత సమాచారం వంటి అంశాలపై మినహాయింపులు కల్పించే నిబంధన — 28,924 సార్లు వినియోగించింది. ఇది మొత్తం తిరస్కరణ కారణాల్లో 49.88 శాతం. టాప్ 20 మంత్రిత్వ శాఖలు, విభాగాలు, స్వతంత్ర ప్రజా సంస్థల్లో ఢిల్లీ హైకోర్టు అత్యధిక తిరస్కరణ శాతాన్ని నమోదు చేసింది. మొత్తం 2,089 దరఖాస్తుల్లో 22.88 శాతం తిరస్కరించినట్లు తెలిపింది. సుప్రీంకోర్టు 5,017 దరఖాస్తుల్లో 689 (13.73 శాతం)ను తిరస్కరించింది. హోం మంత్రిత్వ శాఖ 58,130 దరఖాస్తుల్లో 7,750 (13.33 శాతం)ను తిరస్కరించింది. ఇది ప్రధాన మంత్రిత్వ శాఖల్లో అత్యధికం. ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖకు 2,20,283 దరఖాస్తులు అందగా, వాటిలో 18,734 (8.50 శాతం) తిరస్కరించింది. న్యాయ మంత్రిత్వ శాఖ 18,638 దరఖాస్తుల్లో 1,330 (7.14 శాతం), ఎలక్ట్రానిక్స్, ఐటీ మంత్రిత్వ శాఖ 10,134 దరఖాస్తుల్లో 7.98 శాతం తిరస్కరించాయి.

అదే సమయంలో, భారీ సంఖ్యలో దరఖాస్తులు అందుకున్న కొన్ని శాఖల్లో తిరస్కరణ శాతం చాలా తక్కువగా ఉంది. కార్పొరేట్ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖకు 2,54,657 దరఖాస్తులు అందగా, కేవలం 351 (0.14 శాతం) మాత్రమే రిజెక్ట్ చేసింది. విద్య మంత్రిత్వ శాఖ 1,34,025 దరఖాస్తుల్లో 0.74 శాతం, రోడ్డు రవాణా, జాతీయ రహదారుల మంత్రిత్వ శాఖ 35,481 దరఖాస్తుల్లో 0.70 శాతం మాత్రమే తిరస్కరించాయి.

సెక్షన్ 24 — గూఢచారి, భద్రతా సంస్థలను చట్ట పరిధి నుంచి మినహాయించే నిబంధన — 8,251 సార్లు (14.23 శాతం) వినియోగించింది. సెక్షన్ 11 (తృతీయ పక్ష సమాచారం) 519 సార్లు (0.90 శాతం), సెక్షన్ 9 (కాపీరైట్ ఉల్లంఘన) 232 సార్లు (0.40 శాతం) ఉపయోగించాయి. ఇతర నిబంధనలు కలిపి 20,059 సందర్భాలు (34.59 శాతం) నమోదయ్యాయి. ఒకే కేసులో పలుమార్లు భిన్న సెక్షన్లు వినియోగించే అవకాశం ఉందని నివేదిక స్పష్టం చేసింది. తిరస్కరణలపై అప్పీళ్లు కూడా గణనీయంగా నమోదయ్యాయి. ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖకు 26,219 మొదటి అప్పీలు, 3,966 రెండో అప్పీలు/ఫిర్యాదులు వచ్చాయి. హోం మంత్రిత్వ శాఖకు 9,389 మొదటి అప్పీలు, 960 రెండో అప్పీలు నమోదయ్యాయి. రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖకు 16,876 మొదటి అప్పీలు, 1,203 రెండో అప్పీలు/ఫిర్యాదులు అందాయి.

లక్షల్లో నమోదవుతున్న ఆర్‌టీఐ దరఖాస్తులు పౌరులు సమాచార హక్కు చట్టాన్ని విస్తృతంగా వినియోగిస్తున్నారనే విషయాన్ని ప్రతిబింబిస్తున్నప్పటికీ, సంస్థల మధ్య తిరస్కరణ శాతాల్లో గణనీయమైన తేడాలు ఉన్నాయని నివేదిక వెల్లడించింది.