ఆఫ్ఘనిస్తాన్తో ‘ఓపెన్ వార్’ - పాకిస్తాన్ రక్షణ మంత్రి
దక్షిణాసియా ప్రాంతంలో ఉద్రిక్తతలు కొత్త శిఖరానికి చేరుకున్నాయి. పాకిస్తాన్-ఆఫ్ఘనిస్తాన్ మధ్య నెలలుగా కొనసాగుతున్న సరిహద్దు ఉద్రిక్తతలు తాజాగా పూర్తి స్థాయి సైనిక ఘర్షణలా మారాయి. తాజా వైమానిక దాడుల అనంతరం పాకిస్తాన్ రక్షణ మంత్రి ఖవాజా మొహమ్మద్ ఆసిఫ్ “ఇప్పుడు ఇది ఓపెన్ వార్” అని స్పష్టంగా ప్రకటించారు. ఈ వ్యాఖ్యలు రెండు దేశాల మధ్య పరిస్థితి ఎంత ప్రమాదకరంగా మారిందో సూచిస్తున్నాయి.
‘సహనం తీరిపోయింది’ - పాకిస్తాన్ కఠిన వైఖరి
ఖవాజా ఆసిఫ్ శుక్రవారం తెల్లవారుజామున ఎక్స్ వేదికగా చేసిన పోస్టులో, నాటో దళాల ఉపసంహరణ తర్వాత ఆఫ్ఘనిస్తాన్లో శాంతి నెలకొంటుందని పాకిస్తాన్ ఆశించిందని చెప్పారు. తాలిబాన్ ప్రభుత్వం ఆఫ్ఘన్ ప్రజల సంక్షేమం, ప్రాంతీయ స్థిరత్వంపై దృష్టి సారిస్తుందని భావించామని, కానీ అది జరగలేదని విమర్శించారు.
“మా సహనం ఇప్పుడు పూర్తిగా తీరిపోయింది. మన మధ్య ఇది ఓపెన్ వార్” అని ఆయన వ్యాఖ్యానించారు. ఈ వ్యాఖ్యలపై ఆఫ్ఘన్ ప్రభుత్వ అధికారుల నుంచి తక్షణ స్పందన వెలువడలేదు.
వైమానిక దాడులు: కాబూల్, కందహార్, పక్తియా లక్ష్యాలు
ఆసిఫ్ వ్యాఖ్యలకు కొన్ని గంటల ముందే పాకిస్తాన్ ఆఫ్ఘనిస్తాన్లోని కీలక ప్రాంతాలపై వైమానిక దాడులు నిర్వహించింది. పాకిస్తాన్ అధికారులు తెలిపిన వివరాలప్రకారం, రాజధాని కాబూల్తో పాటు దక్షిణంలోని కందహార్, ఆగ్నేయంలోని పక్తియా ప్రావిన్స్లలోని సైనిక లక్ష్యాలపై దాడులు జరిగాయి. ఆఫ్ఘన్ ప్రభుత్వ ప్రతినిధి జబీహుల్లా ముజాహిద్ కూడా ఈ దాడులను ధృవీకరించారు. పాకిస్తాన్ వాదన ప్రకారం, ఇవన్నీ ఆఫ్ఘన్ వైపు నుంచి జరిగిన సరిహద్దు దాడులకు ప్రతీకార చర్యలే. అయితే ఆఫ్ఘనిస్తాన్ మాత్రం తమ భూభాగంపై దాడులను సార్వభౌమత్వానికి భంగం కలిగించేవిగా అభివర్ణించింది.
ఈ తాజా ఘర్షణలు ఖతార్, టర్కీ మధ్యవర్తిత్వంతో నెలల క్రితం కుదిరిన కాల్పుల విరమణ ఒప్పందాన్ని తీవ్రంగా కుదిపేస్తున్నాయి. ఆ ఒప్పందం కొంతకాలం వరకు ఇరు దేశాల మధ్య పెద్ద ఎత్తున యుద్ధాన్ని అడ్డుకున్నప్పటికీ, పరస్పర అనమ్మకాలు తగ్గలేదు. నవంబర్లో జరిగిన శాంతి చర్చలు కూడా ఎటువంటి ఫలితం ఇవ్వలేదు. ఇప్పుడు పరిస్థితి పూర్తిగా అదుపు తప్పుతున్నట్లు కనిపిస్తోంది.
ప్రాణనష్టం అంకెలు - తీవ్ర వ్యత్యాసాలు
ఇరు దేశాలు ప్రకటిస్తున్న ప్రాణనష్టం అంకెల్లో భారీ వ్యత్యాసాలు ఉన్నాయి. ఈ అంకెలను స్వతంత్రంగా నిర్ధారించడం కష్టమని అంతర్జాతీయ వర్గాలు చెబుతున్నాయి.
ఆఫ్ఘనిస్తాన్ రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రకారం, తాజా ఘర్షణల్లో 55 మంది పాకిస్తాన్ సైనికులు మరణించారని, వారిలో కొందరి మృతదేహాలను ఆఫ్ఘనిస్తాన్లోకి తీసుకెళ్లామని తెలిపింది. అంతేకాదు, “కొంతమంది పాకిస్తాన్ సైనికులను సజీవంగా పట్టుకున్నాం” అని కూడా పేర్కొంది. తమవైపు 8 మంది ఆఫ్ఘన్ సైనికులు మరణించగా, 11 మంది గాయపడ్డారని వెల్లడించింది. అలాగే 19 పాకిస్తాన్ సైనిక పోస్టులు, రెండు బేస్లు ధ్వంసం చేశామని తెలిపింది. ఈ పోరాటం గురువారం రాత్రి ప్రారంభమై సుమారు నాలుగు గంటల తర్వాత అర్ధరాత్రి సమయంలో ముగిసిందని ఆఫ్ఘన్ అధికారులు చెప్పారు.
దీనికి భిన్నంగా, పాకిస్తాన్ సమాచారం మంత్రి అత్తౌల్లా తరార్ మాట్లాడుతూ, తమవైపు కేవలం ఇద్దరు సైనికులు మరణించగా, ముగ్గురు గాయపడ్డారని తెలిపారు.
‘సైనికులను పట్టుకోలేదు’ - పాకిస్తాన్ ఖండన
పాకిస్తాన్ ప్రధాని షెహబాజ్ షరీఫ్ ప్రతినిధి మొషర్రఫ్ అలీ జైదీ, ఆఫ్ఘన్ వాదనలను తీవ్రంగా ఖండించారు. పాకిస్తాన్ సైనికులను ఎవరూ పట్టుకోలేదని స్పష్టం చేశారు. అతను ఎక్స్లో చేసిన పోస్టులో, కనీసం 133 మంది ఆఫ్ఘన్ యోధులు మరణించగా, 200 మందికి పైగా గాయపడ్డారని తెలిపారు. అలాగే 27 ఆఫ్ఘన్ సైనిక పోస్టులు ధ్వంసం కాగా, తొమ్మిది మంది యోధులను పట్టుకున్నామని పేర్కొన్నారు. ఈ నష్టాలు కాబూల్, పక్తియా, కందహార్ ప్రాంతాల్లోని సైనిక లక్ష్యాలపై జరిగిన దాడుల్లో చోటుచేసుకున్నాయని చెప్పారు.
సరిహద్దుల్లో తెల్ల జెండాలు – ఉద్రిక్త సంకేతాలు
ఇస్లామాబాద్లోని ఇద్దరు సీనియర్ భద్రతా అధికారులు (పేర్లు వెల్లడించరాదనే షరతుతో) మాట్లాడుతూ, సరిహద్దుల్లోని కొన్ని ఆఫ్ఘన్ సైనిక పోస్టుల వద్ద తెల్ల జెండాలు ఎగరేశారని తెలిపారు. ఇది సాధారణంగా కాల్పులు ఆపాలని సూచించే సంకేతంగా భావిస్తారు. అయినప్పటికీ, పాకిస్తాన్ బలగాలు “ప్రేరేపణలేని ఆఫ్ఘన్ తాలిబాన్ దాడులకు” గట్టిగా ప్రతిస్పందిస్తున్నాయని, కీలక తాలిబాన్ పోస్టులను ధ్వంసం చేశామని వారు పేర్కొన్నారు.
ఖవాజా ఆసిఫ్ తన వ్యాఖ్యల్లో తాలిబాన్ ప్రభుత్వం ఆఫ్ఘన్ ప్రజలకు మౌలిక మానవ హక్కులను నిరాకరిస్తోందని ఆరోపించారు. ముఖ్యంగా, ఇస్లాం హామీ ఇస్తున్న మహిళల హక్కులను కూడా కాలరాస్తోందని విమర్శించారు. అయితే దీనికి సంబంధించి ఆయన ప్రత్యేక ఆధారాలు లేదా వివరాలు వెల్లడించలేదు. ఈ వ్యాఖ్యలు అంతర్జాతీయ మానవ హక్కుల వర్గాల దృష్టిని మళ్లీ ఆఫ్ఘనిస్తాన్పై కేంద్రీకరించాయి.
టోర్ఖమ్ సరిహద్దు – శరణార్థుల తరలింపు
సరిహద్దుల్లో కాల్పులు తీవ్రంగా ఉండటంతో, వాయవ్య టోర్ఖమ్ సరిహద్దు వద్ద స్వదేశానికి తిరిగి వెళ్లేందుకు ఎదురుచూస్తున్న డజన్ల సంఖ్యలో ఆఫ్ఘన్ శరణార్థులను పాకిస్తాన్ అధికారులు సురక్షిత ప్రాంతాలకు తరలించారు. పాకిస్తాన్ అక్టోబర్ 2023లో పత్రాలు లేని వలసదారులపై కఠిన చర్యలు ప్రారంభించింది. స్వచ్ఛందంగా దేశం విడిచి వెళ్లని వారిని అరెస్ట్ చేసి బలవంతంగా బహిష్కరించింది. అదే సమయంలో ఇరాన్ కూడా వలసదారులపై చర్యలు చేపట్టింది. ఈ పరిణామాల వల్ల పాకిస్తాన్లో దశాబ్దాలుగా నివసిస్తున్న, అక్కడే పుట్టి జీవితం నిర్మించుకున్న లక్షలాది మంది ఆఫ్ఘన్లు తిరిగి స్వదేశానికి వెళ్లాల్సి వచ్చింది.
ఐక్యరాజ్యసమితి శరణార్థుల సంస్థ గణాంకాల ప్రకారం, గత ఏడాది మాత్రమే 29 లక్షల మంది ఆఫ్ఘన్లు స్వదేశానికి తిరిగివెళ్లగా, ఈ ఏడాది ఇప్పటివరకు దాదాపు 80 వేల మంది తిరిగి వెళ్లారు.
ప్రాంతీయ భద్రతపై ప్రభావం
ఈ ‘ఓపెన్ వార్’ పరిస్థితి కేవలం పాకిస్తాన్, ఆఫ్ఘనిస్తాన్కే కాకుండా మొత్తం ప్రాంతీయ భద్రతపై ప్రభావం చూపే ప్రమాదం ఉంది. పాకిస్తాన్లో పెరుగుతున్న ఉగ్రదాడులకు టీటీపీ (పాకిస్తాన్ తాలిబాన్) కారణమని ఇస్లామాబాద్ ఆరోపిస్తుండగా, ఆ సంస్థ ఆఫ్ఘన్ భూభాగం నుంచే కార్యకలాపాలు నిర్వహిస్తోందని చెబుతోంది. అయితే కాబూల్ ఈ ఆరోపణలను ఖండిస్తోంది.
మొత్తంగా చూస్తే, తాజా పరిణామాలు పాకిస్తాన్-ఆఫ్ఘనిస్తాన్ సంబంధాలను అత్యంత ప్రమాదకర దశకు తీసుకెళ్లాయి. ఇరు దేశాల నేతల కఠిన వ్యాఖ్యలు, పరస్పర వైమానిక దాడులు, సరిహద్దుల్లో కొనసాగుతున్న కాల్పులు పరిస్థితిని మరింత ఉద్రిక్తంగా మారుస్తున్నాయి. అంతర్జాతీయ సమాజం జోక్యం చేసుకోకపోతే, ఈ ‘ఓపెన్ వార్’ పరిస్థితి పూర్తి స్థాయి యుద్ధంగా మారే ప్రమాదం ఉందన్న ఆందోళన విస్తరిస్తోంది.