అమెరికా చంద్ర మిషన్లో భారతీయ కెరటం: నాసా ఉన్నతాధికారి అమిత్ క్షత్రియ
అమెరికా అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ ‘నాసా’ చరిత్రలో అత్యున్నత స్థాయికి చేరుకున్న భారతీయ సంతతి వ్యక్తుల్లో అమిత్ క్షత్రియ ఒకరు. ప్రస్తుతం ఆయన నాసాలో ‘అసోసియేట్ అడ్మినిస్ట్రేటర్’గా బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్నారు. ఇది నాసాలో ఒక సివిల్ సర్వెంట్ చేరుకోగల అత్యున్నత స్థాయి హోదా. నాసా అడ్మినిస్ట్రేటర్ జారెడ్ ఐజాక్మన్కు సీనియర్ సలహాదారుగా వ్యవహరిస్తూ, సంస్థ రోజువారీ కార్యకలాపాలను పర్యవేక్షించే చీఫ్ ఆపరేటింగ్ ఆఫీసర్గా ఆయన కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నారు. అమెరికా తిరిగి చంద్రుడిపైకి మనుషులను పంపే ప్రతిష్టాత్మక లక్ష్యంతో ముందుకు సాగుతున్న తరుణంలో, ఆ మిషన్ల వెనుక ఉన్న అసలైన వ్యూహకర్త అమిత్ క్షత్రియ కావడం విశేషం.
బాల్యం, విద్యాభ్యాసం
అమిత్ క్షత్రియ విస్కాన్సిన్లోని బ్రూక్ఫీల్డ్లో ఒక భారతీయ వలస కుటుంబంలో జన్మించారు. ఆయన తల్లిదండ్రులు మెరుగైన భవిష్యత్తు కోసం భారతదేశం నుండి అమెరికాకు వలస వెళ్లారు. అమిత్ టెక్సాస్లోని హ్యూస్టన్ శివారు ప్రాంతమైన కేటీలో పెరిగారు. హ్యూస్టన్ నగరం నాసా జాన్సన్ స్పేస్ సెంటర్కు నిలయం కావడంతో, చిన్నతనం నుండే ఆయనకు అంతరిక్షంపై మక్కువ ఏర్పడింది. ఆకాశంలోకి దూసుకెళ్లే రాకెట్లను చూస్తూ పెరిగిన ఆయనకు, భవిష్యత్తులో తానే ఆ ప్రయోగాలకు నాయకత్వం వహిస్తానని అప్పట్లో ఊహించి ఉండరు. విద్యాపరంగా అమిత్ అత్యంత ప్రతిభావంతుడు. కాలిఫోర్నియా ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ నుండి గణితంలో బ్యాచిలర్ డిగ్రీని, ఆపై యూనివర్సిటీ ఆఫ్ టెక్సాస్ (ఆస్టిన్) నుండి మాస్టర్స్ పూర్తి చేశారు.
కెరీర్ ఆరంభం, నాసాలోకి ప్రవేశం
గణితంలో ఉన్నత విద్య పూర్తి చేసిన తర్వాత, అమిత్ నేరుగా అంతరిక్ష రంగంలోకి రాలేదు. మొదట్లో ఆయన ఆయిల్ అండ్ గ్యాస్ రంగంలో, ఆ తర్వాత వైద్య రంగంలో కొంతకాలం పనిచేశారు. అయితే, చిన్ననాటి నుండి ఉన్న అంతరిక్ష కాంక్ష ఆయన్ని నాసా వైపు నడిపించింది. 2003లో నాసా ప్రధాన కాంట్రాక్టింగ్ సంస్థ అయిన 'యునైటెడ్ స్పేస్ అలయన్స్'లో చేరడంతో ఆయన అసలు ప్రయాణం మొదలైంది. అక్కడ స్పేస్ షటిల్ ప్రోగ్రామ్లో సాఫ్ట్వేర్ ఇంజనీర్గా, రోబోటిక్స్ ఇంజనీర్గా తన ప్రతిభను చాటుకున్నారు. ముఖ్యంగా అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష కేంద్రం నిర్మాణానికి సంబంధించిన రోబోటిక్ అసెంబ్లీ పనుల్లో ఆయన కీలక పాత్ర పోషించారు.
ఫ్లైట్ డైరెక్టర్గా కీలక బాధ్యతలు
అమిత్ క్షత్రియ ఎదుగుదలలో 2014 నుండి 2017 మధ్య కాలం చాలా ముఖ్యమైనది. ఈ సమయంలో ఆయన అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష కేంద్రానికి 'ఫ్లైట్ డైరెక్టర్'గా వ్యవహరించారు. భూమికి వందల మైళ్ల ఎత్తులో తిరుగుతున్న అంతరిక్ష కేంద్రం ఆపరేషన్లను, అక్కడ ఉండే వ్యోమగాముల భద్రతను పర్యవేక్షించే భారీ బాధ్యత ఆయనపై ఉండేది. గ్లోబల్ టీమ్స్ను సమన్వయం చేస్తూ, క్లిష్ట పరిస్థితుల్లో త్వరితగతిన నిర్ణయాలు తీసుకునే అమిత్ శైలి నాసా ఉన్నతాధికారులను మెప్పించింది. ఈ అనుభవమే ఆయన్ని నాసాలో తదుపరి స్థాయి పదవులకు అర్హుడిని చేసింది.
ఎక్స్ప్లోరేషన్ సిస్టమ్స్, ఆర్టెమిస్ మిషన్
2021లో అమిత్ నాసా ప్రధాన కార్యాలయానికి బదిలీ అయ్యారు. అక్కడ 'ఎక్స్ప్లోరేషన్ సిస్టమ్స్ డెవలప్మెంట్ మిషన్ డైరెక్టరేట్'లో అసిస్టెంట్ డెప్యూటీ అసోసియేట్ అడ్మినిస్ట్రేటర్గా బాధ్యతలు చేపట్టారు. మానవులను తిరిగి చంద్రుడిపైకి తీసుకెళ్లేందుకు రూపొందించిన 'ఆర్టెమిస్-1' మిషన్ విజయంలో ఆయన కృషి అనన్యం. వ్యోమనౌక తయారీ నుండి దాని ప్రయోగం వరకు ప్రతి దశలోనూ ఆయన పర్యవేక్షణ ఉంది. చంద్రుడిపై మనిషి దీర్ఘకాలిక నివాసం ఏర్పాటు చేసుకోవడం, అక్కడ నుండి అంగారక గ్రహం వైపు ప్రయాణించడం వంటి భవిష్యత్తు ప్రణాళికల రూపకల్పనలో ఆయన ప్రధాన భూమిక పోషించారు.
మూన్ టు మార్స్ ప్రోగ్రామ్ నాయకత్వం
నాసా ప్రతిష్టాత్మకంగా చేపట్టిన 'మూన్ టు మార్స్' ప్రోగ్రామ్ ఆఫీస్కు అమిత్ క్షత్రియ మొదటి హెడ్గా పనిచేశారు. చంద్రుడిని ఒక స్థావరంగా మార్చుకుని, భవిష్యత్తులో అంతర్ గ్రహ యాత్రలు చేపట్టడమే ఈ ప్రోగ్రామ్ ప్రధాన ఉద్దేశ్యం. హార్డ్వేర్ ప్రోగ్రామ్ మేనేజ్మెంట్, లాజిస్టిక్స్, ఇంజనీరింగ్ విభాగాల్లో ఆయనకున్న అపారమైన అనుభవం ఈ మిషన్కు దిక్సూచిలా నిలిచింది. గతేడాది సెప్టెంబర్లో ఆయన నాసా అసోసియేట్ అడ్మినిస్ట్రేటర్గా బాధ్యతలు చేపట్టడం ద్వారా నాసాలోని 10 సెంటర్ల డైరెక్టర్లను, వివిధ మిషన్ల అడ్మినిస్ట్రేటర్లను నడిపించే స్థాయికి చేరుకున్నారు.
అందుకున్న పురస్కారాలు
అమిత్ క్షత్రియ చేసిన విశేష కృషికి గాను ఆయనను అనేక అవార్డులు వరించాయి. అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష కేంద్రం యొక్క 50వ ఎక్స్పెడిషన్కు నాయకత్వం వహించినందుకు 'నాసా అవుట్స్టాండింగ్ లీడర్షిప్ మెడల్' అందుకున్నారు. అలాగే, స్పేస్ స్టేషన్కు డ్రాగన్ అంతరిక్ష నౌకను అనుసంధానించే ప్రక్రియలో రోబోటిక్స్ ఆఫీసర్గా అత్యుత్తమ సేవలందించినందుకు వ్యోమగాములు ఇచ్చే అత్యున్నత పురస్కారం 'సిల్వర్ స్నూపీ'ని కూడా ఆయన పొందారు. ఈ అవార్డు వ్యోమగాముల భద్రతకు అత్యున్నత ప్రాధాన్యం ఇచ్చే వారికి మాత్రమే దక్కుతుంది.
భారతీయులకు గర్వకారణం
ఒక సాధారణ వలస కుటుంబంలో పుట్టి, కష్టపడి చదివి, నేడు ప్రపంచంలోనే అత్యుత్తమ అంతరిక్ష సంస్థకు సారథ్యం వహిస్తున్న అమిత్ క్షత్రియ ప్రయాణం ఎందరో యువ ఇంజనీర్లకు, ముఖ్యంగా భారతీయ విద్యార్థులకు గొప్ప స్ఫూర్తి. గణితంపై ఉన్న పట్టు, సాంకేతికతపై ఉన్న అవగాహన, నాయకత్వ లక్షణాలు ఆయన్ని ఈ స్థాయికి చేర్చాయి. భవిష్యత్తులో చంద్రుడిపై మనిషి అడుగుపెట్టినా, అంగారకుడిపైకి యాత్రలు జరిగినా అందులో అమిత్ క్షత్రియ పేరు చిరస్థాయిగా నిలిచిపోతుంది. నాసాలో ఆయన ఎదుగుదల భారత్-అమెరికా సంబంధాల బలానికి, భారతీయ మేధస్సుకు నిదర్శనం.