అమెరికా ఒత్తిడి.. పట్టు వీడని ఇరాన్
పశ్చిమాసియాలో యుద్ధం మొదలై దాదాపు నెల రోజులు గడుస్తున్నా ఉద్రిక్తతలు చల్లారడం లేదు. అగ్రరాజ్యం అమెరికా విధిస్తున్న కఠిన నిబంధనలకు లొంగే ప్రసక్తే లేదని ఇరాన్ భీష్మించుకు కూర్చుంది. అమెరికా పంపిన 15 అంశాల శాంతి ప్రతిపాదనను తిరస్కరించడమే కాకుండా, తన సొంత డిమాండ్లను ఇరాన్ తెరపైకి తెచ్చింది. ఒకవైపు దౌత్యపరమైన చర్చలు విఫలమవుతుండగా, మరోవైపు క్షేత్రస్థాయిలో క్షిపణి దాడులు, నౌకాదళ విన్యాసాలతో ఈ ప్రాంతం రణరంగంగా మారింది.
హార్ముజ్ జలసంధిపై ఇరాన్ పట్టు!
అంతర్జాతీయ చమురు రవాణాకు అత్యంత కీలకమైన హార్ముజ్ జలసంధిని ఇరాన్ తన గుప్పిట్లోకి తీసుకోవడం ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను కుదిపేస్తోంది. ప్రపంచ చమురు వాణిజ్యంలో ఐదో వంతు ఈ మార్గం గుండానే సాగుతుంది. ప్రస్తుతం ఇరాన్ దీనిని ఒక 'టోల్ బూత్'లా మార్చేసింది. తమకు అనుకూలంగా ఉన్న దేశాల నౌకలను మాత్రమే అనుమతిస్తూ, మిగిలిన వాటి నుండి భారీగా రుసుములు వసూలు చేస్తోందని ఆరోపణలు వినిపిస్తున్నాయి. ఈ దిగ్బంధం కారణంగా ముడి చమురు ధరలు బ్యారెల్కు 104 డాలర్లకు చేరడం ఆందోళన కలిగిస్తోంది.
ఆసియా పోర్టుల్లో నిలిచిన నౌకలు
హార్ముజ్ జలసంధి మూతబడటంతో సింగపూర్, మలేషియా, దక్షిణ కొరియా వంటి ఆసియా దేశాల నౌకాశ్రయాల్లో వందలాది నౌకలు బారులు తీరాయి. గల్ఫ్ దేశాలకు వెళ్లాల్సిన సరుకు రవాణా పూర్తిగా అస్తవ్యస్తమైంది. సింగపూర్ పోర్టులో నౌకల వెయిటింగ్ సమయం గతంలో కంటే 50 శాతం పెరిగింది. యుద్ధ భయం కారణంగా నౌకాయాన సంస్థలు తమ నౌకలను దారి మళ్లించడం, లంగరు వేసి వేచి చూడటంతో అంతర్జాతీయ సరఫరా గొలుసు దెబ్బతింది.
ఇజ్రాయెల్ మెరుపు దాడులు
ఇరాన్ నావికా దళ ఆధిపత్యాన్ని దెబ్బతీయడమే లక్ష్యంగా గురువారం ఇజ్రాయెల్ భారీ దాడులకు దిగింది. హార్ముజ్ జలసంధి దిగ్బంధనానికి ప్రధాన కారకుడిగా భావిస్తున్న ఇరాన్ రివల్యూషనరీ గార్డ్స్ నేవీ చీఫ్ కమొడోర్ అలీరెజా తంగ్సిరిని హతమార్చినట్లు ఇజ్రాయెల్ రక్షణ శాఖ ప్రకటించింది. బందర్ అబ్బాస్ సమీపంలో జరిగిన ఈ దాడిలో తంగ్సిరితో పాటు నిఘా విభాగం చీఫ్ కూడా మరణించారు. మరోవైపు ఇరాన్ రాజధాని టెహ్రాన్, ఇస్ఫాహాన్ నగరాల్లోని సైనిక, అణు కేంద్రాలపై ఇజ్రాయెల్ వైమానిక దాడులు నిర్వహించింది.
10 వేల లక్ష్యాలపై అమెరికా బాంబుల వర్షం
యుద్ధం మొదలైనప్పటి నుంచి ఇప్పటివరకు అమెరికా దళాలు ఇరాన్లోని 10,000కు పైగా లక్ష్యాలపై దాడులు చేశాయి. ఇరాన్ నావికాదళానికి చెందిన 92 శాతం పెద్ద యుద్ధనౌకలను ధ్వంసం చేసినట్లు అమెరికా సెంట్రల్ కమాండ్ ప్రకటించింది. అలాగే ఇరాన్ క్షిపణులు, డ్రోన్లు తయారు చేసే ఫ్యాక్టరీలలో మూడింట రెండు వంతుల భాగాన్ని అమెరికా క్షిపణులు నేలమట్టం చేశాయి. ఇరాన్ సైనిక తయారీ వ్యవస్థను పూర్తిగా తుడిచిపెట్టడమే లక్ష్యమని అమెరికా స్పష్టం చేసింది.
వెనక్కి తగ్గడం ఉండదు: ట్రంప్
అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఇరాన్కు చివరి హెచ్చరిక జారీ చేశారు. "సమయం మించిపోకముందే చర్చలకు రండి, లేదంటే పరిస్థితి చాలా దారుణంగా ఉంటుంది" అని ఆయన సోషల్ మీడియా వేదికగా హెచ్చరించారు. ఇరాన్ నాయకులు లోలోపల ఒప్పందం కోసం ప్రాధేయపడుతున్నారని, కానీ తమ ప్రజలకు భయపడి ఆ విషయాన్ని దాస్తున్నారని ట్రంప్ ఎద్దేవా చేశారు. చర్చలు విఫలమైతే ఇరాన్ విద్యుత్ కేంద్రాలను ధ్వంసం చేస్తామని ఆయన హెచ్చరించారు.
లొంగేది లేదు: ఇరాన్
అమెరికా ఒత్తిడికి తలొగ్గేది లేదని ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి అబ్బాస్ అరాక్చీ స్పష్టం చేశారు. అమెరికా పంపిన 15 అంశాల ప్రతిపాదనలో ఇరాన్ అణు కార్యక్రమాలను నిలిపివేయడం, క్షిపణి వ్యవస్థపై ఆంక్షలు వంటి కఠిన నిబంధనలు ఉన్నాయి. దీనిని తిరస్కరించిన ఇరాన్.. ప్రతిగా తమకు యుద్ధ నష్టపరిహారం చెల్లించాలని, హార్ముజ్ జలసంధిపై తమ సార్వభౌమాధికారాన్ని గుర్తించాలని డిమాండ్ చేస్తోంది. చర్చలు లేవు, కేవలం ప్రతిఘటన మాత్రమే అని ఇరాన్ స్పష్టం చేసింది.
ఖర్గ్ ద్వీపం వద్ద యుద్ధ మేఘాలు
ఇరాన్ ముడి చమురు ఎగుమతులకు కేంద్రమైన ఖర్గ్ ద్వీపాన్ని స్వాధీనం చేసుకునేందుకు అమెరికా సైన్యం సిద్ధమవుతోందన్న సమాచారంతో ఉద్రిక్తత పెరిగింది. దీనిని అడ్డుకోవడానికి ఇరాన్ ఆ ద్వీపం చుట్టూ భారీగా మందుపాతరలు (మైన్స్) అమర్చిందని సమాచారం. ఒకవేళ అమెరికా దళాలు అడుగుపెడితే ఆ ప్రాంతం శ్మశానంగా మారుతుందని ఇరాన్ హెచ్చరించింది. మరోవైపు అమెరికా తన '82వ ఎయిర్బోర్న్ డివిజన్' పారాట్రూపర్లను భారీ సంఖ్యలో మోహరిస్తుండటం గమనార్హం.
యూఏఈలో క్షిపణి శిథిలాల బీభత్సం
యుద్ధం కేవలం ఇరాన్, ఇజ్రాయెల్ మధ్యే కాకుండా గల్ఫ్ దేశాల్లోనూ అలజడి సృష్టిస్తోంది. యూఏఈ పైకి ఇరాన్ ప్రయోగించిన క్షిపణులను అబుదాబి రక్షణ వ్యవస్థలు అడ్డుకున్నాయి. అయితే ఆ క్షిపణి శిథిలాలు జనావాసాలపై పడటంతో ఇద్దరు వ్యక్తులు మరణించగా, పలువురు గాయపడ్డారు. ఇప్పటివరకు యూఏఈ పైకి ఇరాన్ వందలాది క్షిపణులు, వేలాది డ్రోన్లను ప్రయోగించిందని సమాచారం.
పాకిస్థాన్ రాయబారం.. శాంతికి దూరం
అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య యుద్ధాన్ని ఆపేందుకు పాకిస్థాన్ మధ్యవర్తిగా వ్యవహరిస్తోంది. అమెరికా పంపిన సందేశాలను టెహ్రాన్కు చేరవేస్తోంది. టర్కీ, ఈజిప్ట్ దేశాలు కూడా ఈ శాంతి ప్రయత్నాల్లో పాల్గొంటున్నాయి. అయితే ఇరు దేశాల మధ్య ఉన్న అగాధం పెరగడంతో ఈ రాయబారం ఇప్పటివరకు ఆశించిన ఫలితాలను ఇవ్వలేదు. దౌత్యం విఫలమైతే పూర్తిస్థాయి యుద్ధం తప్పదని అంతర్జాతీయ సమాజం భయపడుతోంది.
మా యుద్ధం కాదు: జర్మనీ
ఈ యుద్ధం ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఒక 'విపత్తు' అని జర్మనీ రక్షణ మంత్రి ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. ఈ యుద్ధం వల్ల యూరోపియన్ దేశాలు ఆర్థికంగా దెబ్బతింటున్నాయని, ఇందులో తాము జోక్యం చేసుకోబోమని ఆయన స్పష్టం చేశారు. అయితే శాంతి ఒప్పందం కుదిరితే సహకరించడానికి సిద్ధమని తెలిపారు. చైనా సైతం చర్చల ద్వారా సమస్యను పరిష్కరించుకోవాలని, ఇరుపక్షాలు సంయమనం పాటించాలని కోరింది.
అబ్రహం లింకన్ కదలికలు.. ఇరాన్ నిఘా
అమెరికా యుద్ధనౌక 'యూఎస్ఎస్ అబ్రహం లింకన్' సముద్రంలో తన దాడులను కొనసాగిస్తోంది. దీనిని తాము క్షిపణులతో తరిమికొట్టామని ఇరాన్ ప్రచారం చేస్తుండగా, అమెరికా దానిని ఖండించింది. తమ యుద్ధనౌక సురక్షితంగానే ఉందని, ఇరాన్ లక్ష్యాలపై దాడులు చేస్తూనే ఉందని స్పష్టం చేసింది. ఇరాన్ మాత్రం ఈ నౌక తమ క్షిపణి పరిధిలోకి వస్తే పేల్చివేస్తామని హెచ్చరిస్తోంది.
కువైట్ నేతల హత్యకు ఉగ్ర కుట్ర
యుద్ధం సాకుతో కువైట్ దేశ నాయకులను చంపేందుకు ఇరాన్ మద్దతు ఉన్న హెజ్బొల్లా గ్రూపు కుట్ర పన్నింది. ఈ కుట్రను భగ్నం చేసిన కువైట్ అధికారులు ఆరుగురు వ్యక్తులను అరెస్ట్ చేశారు. వీరిలో ఐదుగురు కువైట్ పౌరులే కావడం గమనార్హం. గల్ఫ్ దేశాల్లో అస్థిరత సృష్టించేందుకు ఇరాన్ తన అనుచర వర్గాలను వాడుకుంటోందని అరబ్ దేశాలు తీవ్రంగా ఖండించాయి.
ఐక్యరాజ్యసమితి శాంతి యత్నాలు
యుద్ధం నియంత్రణ తప్పుతోందని ఆందోళన వ్యక్తం చేసిన ఐక్యరాజ్యసమితి సెక్రటరీ జనరల్ ఆంటోనియో గుటెర్రస్, శాంతి చర్చల కోసం ప్రత్యేక ప్రతినిధిని నియమించారు. జనావాసాలపై దాడులు ఆపాలని, దౌత్యం ద్వారానే పరిష్కారం సాధ్యమని ఆయన పిలుపునిచ్చారు. కానీ ఇరు దేశాల మొండి వైఖరి వల్ల ఈ ప్రయత్నాలు నీరుగారుతున్నాయి.
భారీగా ప్రాణ నష్టం
సుమారు నెల రోజులుగా సాగుతున్న ఈ యుద్ధంలో ఇరాన్లో 1,500 మందికి పైగా, లెబనాన్లో 1,100 మంది, ఇజ్రాయెల్లో 20 మంది మరణించారు. అమెరికాకు చెందిన 13 మంది సైనికులు ప్రాణాలు కోల్పోయారు. లక్షలాది మంది ప్రజలు నిరాశ్రయులయ్యారు. అగ్రరాజ్యాల మధ్య సాగుతున్న ఈ ఆధిపత్య పోరు చివరకు ప్రపంచ యుద్ధానికి దారితీస్తుందేమోనన్న ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది.