అమెరికా-ఇరాన్ ప్రతినిధుల రాకతో పశ్చిమాసియా శాంతి దిశగా ఇస్లామాబాద్లో చర్చలు
పశ్చిమాసియాలో గత కొంతకాలంగా కొనసాగుతున్న ఉద్రిక్తతలకు స్వస్తి పలికి, ప్రపంచ శాంతిని నెలకొల్పే లక్ష్యంతో పాకిస్థాన్ వేదికగా అత్యంత కీలకమైన చర్చలు ప్రారంభమయ్యాయి. శనివారం మధ్యాహ్నం అమెరికా వైస్ ప్రెసిడెంట్ జె.డి. వాన్స్, ఇరాన్ పార్లమెంట్ స్పీకర్ మహమ్మద్ బాఘేర్ ఘాలిబాఫ్ తమ బృందాలతో కలిసి ఇస్లామాబాద్ చేరుకున్నారు. ఈ చర్చలు అంతర్జాతీయ సమాజంలో ఎంతో ప్రాధాన్యతను సంతరించుకున్నాయి. ఈ యుద్ధ వాతావరణం వల్ల ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆర్థిక వ్యవస్థలు కుప్పకూలిపోతున్నాయి. పాకిస్థాన్ ప్రధాన మంత్రి షెహబాజ్ షరీఫ్ చొరవతో శాంతి చర్చల కోసం ఇస్లామాబాద్ను వేదికగా ఎంచుకోవడం విశేషం. ప్రపంచ దేశాలన్నీ ఈ చర్చల ఫలితం కోసం ఆసక్తిగా ఎదురుచూస్తున్నాయి.
అమెరికా తరపున వైస్ ప్రెసిడెంట్ వాన్స్తో పాటు ప్రత్యేక దూత స్టీవ్ విట్కాఫ్, అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ అల్లుడు జారెడ్ కుష్నర్ వంటి హేమాహేమీలు ఈ చర్చల్లో పాల్గొంటున్నారు. మరోవైపు, ఇరాన్ ప్రతినిధి బృందానికి స్పీకర్ ఘాలిబాఫ్ నాయకత్వం వహిస్తుండగా, ఆ దేశ విదేశాంగ మంత్రి అబ్బాస్ అరాగ్చీ, సుప్రీం నేషనల్ డిఫెన్స్ కౌన్సిల్ సెక్రటరీ అలీ అక్బర్ అహ్మదియాన్, సెంట్రల్ బ్యాంక్ గవర్నర్ అబ్దుల్నాజర్ హెమ్మతి కూడా ఈ బృందంలో ఉన్నారు. నూర్ ఖాన్ ఎయిర్బేస్ వద్ద వీరికి పాకిస్థాన్ ఉప ప్రధాని ఇషాక్ దార్, ఆర్మీ చీఫ్ ఫీల్డ్ మార్షల్ ఆసిమ్ మునీర్, అంతర్గత వ్యవహారాల మంత్రి మొహ్సిన్ రజా నఖ్వీ ఘనస్వాగతం పలికారు. ఇరుపక్షాల స్థాయిని చూస్తుంటే ఈ చర్చలు ఎంత తీవ్రమైనవో అర్థమవుతోంది.
అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య నాలుగు రోజుల క్రితమే రెండు వారాల పాటు కాల్పుల విరమణకు ఒప్పందం కుదిరింది. అయితే, ఈ లోపే లెబనాన్పై ఇజ్రాయెల్ జరిపిన భారీ దాడులు సుమారు 300 మంది ప్రాణాలను బలిగొన్నాయి. ఈ పరిణామం కుదిరిన కాల్పుల విరమణ ఒప్పందాన్ని ప్రమాదంలో పడేసింది. ఇజ్రాయెల్ చర్యలు శాంతి ఒప్పందాన్ని ఉల్లంఘించాయని ఇరాన్ వాదిస్తుండగా, లెబనాన్ ఈ ఒప్పందంలో భాగం కాదని అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ స్పష్టం చేస్తున్నాయి. ఈ వివాదం చర్చలు ప్రారంభం కాకముందే ఇరుపక్షాల మధ్య ఉద్రిక్తతను పెంచింది. ఈ గందరగోళం మధ్యే చర్చలు జరగాల్సి ఉండటంతో ఇస్లామాబాద్లో వాతావరణం ఉత్కంఠభరితంగా మారింది.
నేరుగా చర్చలు ప్రారంభించడానికి ముందు, ఇరుపక్షాలు పాక్ ప్రధాని షెహబాజ్ షరీఫ్తో విడివిడిగా సమావేశం కానున్నారు. ఇరాన్ ప్రతినిధి బృందం చర్చలకు ముందు కొన్ని షరతులను విధించింది. ముఖ్యంగా లెబనాన్పై ఇజ్రాయెల్ జరుపుతున్న దాడులను నిలిపివేయాలని, అలాగే అమెరికా స్తంభింపజేసిన ఇరాన్ ఆస్తులను విడుదల చేయాలని ఘాలిబాఫ్ సోషల్ మీడియా వేదికగా డిమాండ్ చేశారు. ఈ రెండు అంశాలు నెరవేరితేనే తాము చర్చా వేదికపై కూర్చుంటామని ఇరాన్ స్పష్టం చేసింది. చర్చలకు రాకముందే ఇరాన్ పెట్టిన ఈ ముందస్తు షరతులు అమెరికా ప్రతినిధులకు సవాలుగా మారాయి. ఇరాన్ వైఖరిపై అమెరికా ఎలా స్పందిస్తుందో అన్నది ఇప్పుడు కీలకంగా మారింది.
మరోవైపు అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఇరాన్ను తీవ్రంగా హెచ్చరించారు. ఈ చర్చలు గనుక విఫలమైతే లేదా ఇరాన్ చిత్తశుద్ధి లేకుండా వ్యవహరిస్తే, తమ సైనిక చర్యలు మళ్లీ మొదలవుతాయని ఆయన స్పష్టం చేశారు. వైస్ ప్రెసిడెంట్ వాన్స్ కూడా ఇస్లామాబాద్ బయలుదేరే ముందు మాట్లాడుతూ, ఇరాన్ గనుక చర్చల్లో నిజాయితీగా పాల్గొంటే తాము సహకరిస్తామని, లేనిపక్షంలో కఠినంగా వ్యవహరిస్తామని చెప్పారు. అమెరికా వైఖరిలో స్పష్టత ఉంది. శాంతి కావాలి కానీ అది తమ షరతులకు అనుగుణంగా ఉండాలి. ట్రంప్ పరిపాలనలో చర్చలు అంటే అది కేవలం సంప్రదింపులు మాత్రమే కాదు, ఒక రకమైన హెచ్చరిక కూడా అని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
ఇరాన్ స్పీకర్ ఘాలిబాఫ్ ప్రయాణించిన విమానంలో మినాబ్ పాఠశాల దాడుల్లో మరణించిన విద్యార్థుల చిత్రాలను సీట్లపై ఉంచడం అందరినీ కలచివేసింది. "వీరే నా ప్రయాణ సహచరులు" అంటూ ఆయన ఆ ఫోటోలను సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేశారు. యుద్ధం వల్ల ఎదురవుతున్న ప్రాణనష్టాన్ని ప్రపంచానికి చూపించడమే ఆయన ఉద్దేశంగా కనిపిస్తోంది. ఇరాన్ ప్రెసిడెంట్ మసూద్ పెజెస్కియన్ కూడా ఇజ్రాయెల్ దాడులను ఖండించారు. లెబనాన్పై దాడులు జరుగుతుండగా చర్చలు జరపడం నిరర్థకమని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. ఈ మానవీయ కోణం, రాజకీయ వ్యూహాలు చర్చల దిశను ప్రభావితం చేసే అవకాశం ఉంది.
పాకిస్థాన్ ఈ శాంతి చర్చల కోసం అత్యంత కఠినమైన భద్రతా ఏర్పాట్లు చేసింది. ఇస్లామాబాద్ నగరం మొత్తం 'రెడ్ అలర్ట్'లో ఉంది. సుమారు 10,000 మందికి పైగా పోలీసులు, భద్రతా సిబ్బందిని మోహరించారు. ముఖ్యమైన ప్రభుత్వ భవనాలు, చర్చలు జరిగే 'రెడ్ జోన్' ప్రాంతాన్ని ఆర్మీ, రేంజర్ల నియంత్రణలోకి తీసుకువచ్చారు. కేవలం అనుమతి ఉన్న అధికారులు, నివాసితులను మాత్రమే లోపలికి అనుమతిస్తున్నారు. అంతర్జాతీయ ప్రతినిధుల రక్షణ విషయంలో పాక్ ప్రభుత్వం ఎటువంటి లోటు రాకుండా జాగ్రత్త పడుతోంది. ఎందుకంటే ఈ చర్చల విజయం పాకిస్థాన్ దౌత్యపరమైన ప్రతిష్టకు కూడా ఎంతో ముఖ్యం.
చివరగా, ఈ చర్చల ఫలితం కేవలం పశ్చిమాసియాకే పరిమితం కాకుండా ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్లు, అంతర్జాతీయ సంబంధాలపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుంది. పాక్ ప్రధాని షెహబాజ్ షరీఫ్ చేసిన దౌత్య ప్రయత్నాలు ఫలించి, రెండు దేశాలు ఒక అంగీకారానికి వస్తే అది చరిత్రలో నిలిచిపోతుంది. యుద్ధం వల్ల కలిగే ఆర్థిక నష్టాలను తగ్గించుకోవడానికి ప్రపంచ దేశాలన్నీ ఈ శాంతి ఒప్పందం కోసం ప్రార్థిస్తున్నాయి. అమెరికా కఠిన వైఖరి ఇరాన్ ముందస్తు షరతుల మధ్య ఒక మధ్యేమార్గం కనిపిస్తుందా లేదా అన్నది రాబోయే కొద్ది గంటల్లో తేలనుంది. ఇస్లామాబాద్ శాంతికి బాటలు వేస్తుందో లేక యుద్ధ మేఘాలను మరింత దట్టం చేస్తుందో వేచి చూడాలి.